Week van de Fair Trade 2009: geeft het keurmerk Max Havelaar haar bestaansreden op?

BINNENKORT MEER MET SUIKER ALS CASE-STUDY OM DIT ALLES TE STAVEN

VOORAF: Burkina Faso, Senegal, Ghana and Niger staan – wanneer ik dit schrijf – met de voeten in het water. CNN spreekt van 600.000 mensen die getroffen worden.

Bij ons zwijgen de media. Zoals ze ook zwijgen over de herkolonisering (dit zijn de woorden van The Economist – .pdf) van Afrika.
Landen die kapitaal exporteren maar voedsel invoeren, gaan hun landbouwproductie ‘uitbesteden’ aan landen met weinig kapitaal maar veel grond. In plaats van voedsel te kopen op de wereldmarkt, kopen of huren regeringen of bedrijven met politieke vrienden en veel invloed landbouwgrond in het buitenland, waarop ze voedsel produceren en naar het moederland verschepen. (lees meer op MO*.be)

De bronnen van de stromen goedkope grondstoffen richting Europa drogen langzaam maar zeker op. De voedingsindustrie zit oms hoe langer hoe meer verlegen om grondstoffen van goeie kwaliteit.

De fairtradesector (met op kop het Max Havelaar-keurmerk) gooit de laatste reddingsboeien uit richting de voedselgiganten. De kleine boeren en producenten verzuipen. Vandaag haast letterlijk te nemen.

 

eerlijke handel zoals u er nog niet eerder over hoorde vertellen

 

Vorig jaar rond deze tijd publiceerde ik hier het artikel “kritiek zwelt aan in aanloop van de Week van de Fair Trade: het gaat fout met Max Havelaar“. Helaas, het afgelopen jaar is het van kwaad naar erger gegaan met het fairtradekeurmerk.

Aanleiding tot dit artikel: opstandige kleine boeren in het Zuiden en uit de biecht klappende ondernemers in Europa.

“Fairtrade guarantees a better deal for third-world producers, and a hell of a deal for first-world bureaucrats.”

In 1994, werd Green & Black’s Maya Gold de eerste chocoladereep met het fairtradekeurmerk in de UK. Dat was niet speciaal de bedoeling. Craig Sams en zijn vrouw Josephine wilden gewoon eerlijk handelen en op vakantie in Belize “ontdekten ze hoe cacaoboeren afgestraft werden, door grote bedrijven die de cacaoprijzen drukten”.

De engelse Fair Trade Foundation zag in dit mooie ondernemersverhaal het ideale voorbeeld bij het lanceren van haar keurmerk. En vroeg het koppel of het wilde pronken met het logo van het keurmerk op de verpakking.

Het koppel stemde toe. Maar het zal ook voor altijd bij die ene reep blijven, want volgens Sams betekent fair trade vooral ‘a hell of a deal‘ voor Eerste Wereld-bureaucraten.

Was Sams tot voor kort één van de weinigen die hier expliciet zijn mond over durfde opentrekken, dan is daar sinds deze week serieus verandering in gekomen…

kleine boeren én koffiebranders moeten plaats ruimen voor grotere belangen

 

Wat is er aan de hand?

Starbucks zet momenteel zwaar geschut in met een miljoenen kostende reclamecampagne in de UK en Ierland:

“Starbucks is pushing ahead with a billboard, poster and press campaign promoting its move to make all of its “espresso-based beverages” – effectively every latte, cappucino and mocha whipped up by its baristas in the UK – from Fairtrade-certified coffee bean suppliers.”

bron: The Guardian

Dit lijkt schitterend nieuws. Tot je de versie van de kleinere koffierbranders hoort:

“As Starbucks fully embraced Fairtrade coffee, several roasters in the UK complained about the Fairtrade Foundation’s proposed new administrative guidelines, which the roasters will complain puts too heavy a paperwork burden on them. Roasters have always complained that the Foundation is ‘over-bureaucratic’ – the Foundation in return always claims that its audit trail has to be absolutely accurate.”

Eerste Wereld-bureaucratie, op maat van de allergrootsten.

“One small roaster in the north of England complained that big operations, such as Starbucks, can deploy dedicated staff to handling the Fairtrade paperwork, but that a tiny operation such as his cannot do so.

He said: “They are going to disqualify many small roasters from working with Fairtrade at all. Big roasters have the staff to handle this – but for the rest of us, this now gives the perverse situation of Fairtrade only wanting to work with little operators overseas, and big ones here.”

te lezen op www.caterersearch.com

Na de kleine boeren in het Zuiden roeren zich dus ook steeds meer de kleine leveranciers in het Noorden.

Grof is dat. Precies de kleine, vaak familiale bedrijfjes, die pionierswerk verrichten – én de commerciële risico’s namen! – worden nu de nek omgewrongen.

alternatieve handel of liefdadigheid?

 

Kleine producenten voelen zich steeds vaker in de steek gelaten door het keurmerk Max Havelaar.

Lees dit artikel eens. Lack of profitabilty drives banana farmers away from Fairtrade. En vergeet niet de comments bij het artikel.

Maar nog interessanter nieuws is dat – ik noem dit in navolging van Utz Kapeh – Max Havelaar de idee van een minimumprijs voor suiker heeft laten vallen. Dwz: Vanaf oktober 2009 garandeert MH dus geen minimumprijs meer voor suiker van eerlijke handel.

MH laat de controle op de prijzen die bedrijven betalen aan de producenten volledig los. Ze kiezen voor een premiesysteem, dat de suikerrietproducenten hun verlies aan inkomen en sociale dienstverlening zou moeten helpen compenseren.

Hoezo ‘handel’? Dit is gewoon liefdadigheid.

Max Havelaar geeft haar bestaansreden op

 

Volgens mij heft Max Havelaar haar reden van bestaan hiermee op. En ik zeg dit niet bepaald lichtzinnig, zelfs niet aanmatigend bedoeld, maar bloedserieus.

Het institutionaliseert – want certificeert – de uitwassen van de vrije markt in voedselgrondstoffen, die idd de vruchten van de boerenarbeid niet als een maatschappelijke dienst, dan wel al eens een kapotgerationaliseerde commodity zien.

De ultieme reddingsboei om opdrogende grondstoffenstromen vanuit het Zuiden nog enigszins op peil te kunnen houden.

De maatschappelijke gevolgen op termijn van deze koers van MH – ook hier in Europa – zullen veel verder reiken dan de pietpeuterige economische impact van fair trade op het eerste zicht laat vermoeden.

wat zegt men in het Zuiden hierover?

 

“Is fairtrade liefdadigheid: gelukkige arbeiders op een plantage? Of is fairtrade structuren veranderen? Ik zeg niet dat FLO niet mag groeien. Maar het mag zijn ziel niet verloochenen. Als consumenten zouden weten onder welke omstandigheden hun producten gemaakt worden… Ik weet heel goed hoe het er op Zuid-Afrikaanse plantages aan toe gaat. Ik zou er geen producten van kopen.”

Ragel Hasselman van de Heiveld Coöpertieve in Zuid-Afrika haalt hard uit naar de FLO (fairtrade labelling organisaties)

De Mexicaanse coöperative UCIRI, Max Havelaar’s allereerste klant in 1988, wordt geconfronteerd met leden die verkiezen hun koffie-oogst te verkopen aan de conventionele tussenpersonen die beter betalen. Maar ook uit protest tegen het onbekwame en paternalistische gedrag van de fairtradekeurmerkorganisaties FLO en Max Havelaar.

“De kleine producenten moeten zich verenigen over alle continenten om het hoofd te bieden aan FLO (de Fairtrade Labelling Organisatie) en aan Max Havelaar, met als doel een eigen label te creëren… Maar, momenteel kunnen we niet aan hen voorbij.”

zo vertelde coöperant Isaias Martinez.

BINNENKORT MEER MET SUIKER ALS CASE-STUDY OM DIT ALLES TE STAVEN