overheid Verenigde Staten moeit zich met ruzie tussen Fairtrade International en Bloomberg:

De V.S. start een vooronderzoek naar gedwongen kinderarbeid in de bio- en fairtradekatoen-programma’s, die de amerikaanse lingerie retailer Victoria’s Secret bedienen. Dit n.a.v. het feit dat Fairtrade International en Bloomberg een media-oorlog zijn gestart. Lees hier de precieze aanleiding.

Behulpzame fairtrade-activisten met een kluitje in het riet sturen is één,

I sent links and an inquiry to the relevant people in Fairtrade International. Much to my disappointment, to this date there has been no press release from Fairtrade International concerning this issue, nor have I received any further information from them despite repeated inquiries.

de amerikaanse overheid voorliegen echter, wordt bijzonder moeilijk…

vooraf

Zelf heb ik op deze blog richting het fairtradekeurmerk Max Havelaar

• a. al meermaals een waarschuwende vinger opgestoken:
  • ‘Schone’ jurk soms schone schijn
• b. zelfs regelrecht alarm geslagen:
  • geeft het keurmerk Max Havelaar haar bestaansreden op?
  • beleven we fairtradetsunami of fairwash?
• c. doch uiteraard zonder fair trade an sich goedkoop te willen beschadigen:
  • Financial Times tackelt kritiek op fair trade

De Financial Times, die de idee “fair trade” bijtreedt en verdedigt tegen (ultra-)liberale krachten, het kan tellen. Niks wijst er vooralsnog op dat Bloomberg wél van kwade wil mag verdacht worden. Al betwist Faitrade International dit. En dus gaat de overheid op onderzoek uit. Want Bloomberg houdt voet bij stuk.

wat is er aan de hand?

De verkoop van fairtradeproducten groeide sterk in 2010, met een wijnverkoop die haast verdrievoudigde. Meer dan 4.36 miljard Euro aan omzetcijfers, een stijging met 27 procent i.vgl.m 2009, dat trekt de aandacht. Van Bloomberg L.P., de financiële dienstverleningsgigant, zelfs.

Bloomberg.tv stuurde een team zes weken naar Burkina Faso. Ver weg van de glamour van de catwalks in New York, stootte het op kinderen van zelfs slechts 10 jaar jong, die katoen plukten voor de toptextielmerken van deze wereld.

Op het eerste zicht misschien van weinig nieuwswaarde. In de textielindustrie blijft uitbuiting eerder regel dan uitzondering. Ook bij ons in Vlaanderen lanceerde de Schone Kleren Campagne woensdag j.l. nog haar nieuwe brochure “Wij willen Schone Kleren“, met een ludieke actie in de Brusselse Nieuwstraat. Al hebben deze laatsten het vooral over de omstandigheden waaronder de afgewerkte producten worden gemaakt. Veelal onderbelicht blijven de minstens even grote wantoestanden bij het produceren van de basisgrondstof katoen. En het valt dan ook toe te juichen dat Bloomberg hierrond wenst te berichten. Echter na

1. 1) het ontvangen van het hogergenoemde zegebulletin over de cijfers voor 2010 van Fairtrade International én
2. 2. de invoering van de anti-slavernijwet in California (per 1 januari 2012)

wilde het team van Bloomberg ook wel eens weten, hoe het zit met de claims vanuit de fairtradesector, dat het een adequate controle uitoefent op het tegengaan van kinderarbeid en -slavernij in de katoenproductie in Burkina Faso.

Een gerechtvaardigde reflex, aangezien het in de USA verboden is met overheidsgeld textiel aan te kopen, waarvan de oorsprong in Burkina Faso (alsook Benin, China, Tajikistan en Uzebekistan) ligt. Precies omwille van de meer dan zware vermoedens, dat niemand kan garanderen dat het dergelijke misstoestanden kan voorkomen. Het was dan ook onbetaalbare reclame geweest voor de eco- en fairtradelabels had Bloomberg mogen constateren, dat de controle van de keurmerken waterdicht zou zijn.

Helaas… het draaide uit op alarmfase rode oortjes. Zeer opmerkelijk. Want bio- en/of fairtradekatoen zijn op zich al erg kleine niches: naargelang de bron lag in 2008 de wereldproductie van gecertificeerde biologische (ontpitte) katoenvezel rond de 100.000 ton ofte 0,05% van de wereldwijde katoenproductie wat – volgens de FAO – resulteerde in 0.9% marktaandeel. Daarbinnen is fairtrade op haar beurt natuurlijk ook nog eens een niche. Verder is Burkina Faso een liliputter als biokatoenproducent, met haar 0,3% aandeel in de wereldproductie.

(voorlopige?) conclusies

Wanneer de controles van de keurmerken hier al niet goed blijken te gebeuren of te kunnen, kan men enkel twee spijkerharde conclusies trekken:

1. Een door keurmerken aangedreven markt doet haar werk NIET als het gaat om verduurzaming en eerlijker maken van de handelsverhoudingen met het zuiden.

2. De fairtradebeweging moet primordiaal inzetten op beleidsbeïnvloedend werk. Geen keurmerk is opgewassen tegen menselijke willekeur. Noch die in het Noorden, noch die in het Zuiden van de wereld. Noch die onder de textielhandelaars, noch onder die van de katoenproducenten.

Verder zouden de beste dagen van het fairtradekeurmerk wel eens kunnen geteld zijn, mochten de onderzoekers van de V.S. de bevindingen van Bloomberg bevestigen. Erg hoeft dit geenszins te zijn. Integendeel!

Onderstaande quotes komen uit een bijzonder interessant artikel op de website EthicalCorp: Eco-labels: radical rethink required.

[...]the mass proliferation of eco-labels in the marketplace – 400 and counting – and the move to mainstream for many (thus removing their value as a differentiator) is significantly reducing their value.

In this future new business models will emerge whose DNA will embed factors previously requiring certification, and civil society will find more effective and efficient ways of holding business accountable.

“Everything counts in large amounts” was de titel van een eighties-hitje voor Depeche Mode. Dit als adagium uitdragen als fairtradekeurmerk resulteert in hetzelfde vluchtige karakter eigen aan de popmuziekindustrie. Het onderscheidend vermogen raakt zoek in de waan-van-de-dag en met duurzaamheid heeft het al helemaal geen uitstaans.

te lichtgekleed voor winterweer – fairtradekeurmerk onder vuur

BELANGRIJKE UPDATE: “Never let the truth get in the way of a good story.” – Mark Twain – 1. Fairtrade International Investigation Leads to Questions of Bloomberg’s Journalistic Integrity – 2. Bloomberg News Falsely Accuses Fairtrade of Child Labour

De Oxfam-Wereldwinkels buigen zich eind deze maand op hun Algemene Vergadering o.m. over de vraag of ze ook andere keurmerken, dan Max Havelaar, willen gaan voeren. Echter, er rijzen vragen bij de effectiviteit van de controles door de keurmerken.
Brazilië is alvast de schandalen en het wachten beu. Dat heeft wellicht minder met de keurmerken an sich dan ons plunder-by-trade economisch model te maken; hoewel… Bekijk deze video eerst eens.

BEKIJK DE VIDEO "Victoria's Secret Revealed in Child Cotton Pickers" nu op Bloomberg TV

Brazilië plant einde un-fair trade met eigen fairtrademodel

1. “Faces do Brasil”:

““Faces do Brasil”, ontstaan in 2001, werpt zich op als een politiek project gericht op sociale verandering. Het platform focust op de nationale markt, en op lokale ontwikkeling en voedselveiligheid voor de Braziliaanse gemeenschappen.”

“Dit nationale initiatief heeft een solidaire sector in het leven geroepen, die gebaseerd is op de bestaande bewegingen in Brazilië. Het verschil met de “officiële” eerlijke handel is onder meer te zien op het niveau van de bedoelingen en doelstellingen. Zoals Rosemary Gomes, lid van Faces do Brasil, laat opmerken, gaat het hier niet om de sociale verantwoordelijkheid van de grote ondernemingen of de vraag van de consumenten van het Noorden die door producten uit arme landen te kopen de indruk krijgen bij te dragen tot een betere wereld. Volgens het onderzoek van José Fitipaldi, zou een consensus ontstaan rond het feit dat “fair trade”, zolang de nadruk lag op de relatie Noord-Zuid, een van buitenaf komende vector was en ontoereikend om de sociale en milieudoelstellingen te realiseren, op een schaal die in overeenstemming geweest zou zijn met de sociale en milieuverwachtingen van het land.”

2. Kledingketen Zara treft schikking in slavernijschandaal:

“De Spaanse kledingketen Zara heeft een schikking getroffen met de Braziliaanse aanklagers. De boete die Zara moet ophoesten omdat er slavernijpraktijken waren aangetroffen bij toeleveranciers van het bedrijf, werd door de schikking flink verlaagd.”

“De kledinggigant stemde in met een boete van 1,8 miljoen dollar. De oorspronkelijke boete, die net na het onderzoek in augustus werd opgelegd, bedroeg 10,7 miljoen dollar.”

“Aanvankelijk werd Zara verantwoordelijk gehouden voor arbeidsomstandigheden bij de toeleveranciers. in de nieuwe schikking wordt van Zara enkel gevraagd om de controle op de toeleveranciers te verbeteren.”

“De autoriteiten gaven de voorkeur aan onderhandelen. Hierdoor werd sneller resultaat geboekt dan dat de zaak voor de rechtbank zou uitgevochten zijn, aldus Luiz Fabre, de aanklager van het ministerie van Arbeid.”

ook fairtradekeurmerk nu onder vuur

Hoewel, dus… De controle op het welzijn van haar inwoners overlaten aan Westerse keurmerken blijkt inderdaad echt geen goed idee, voor landen in het Zuiden.

1. Victoria’s Secret onder vuur door kinderarbeid:

“Het luxe lingeriemerk Victoria’s Secret is in opspraak door kinderarbeid. Het katoen dat gebruikt wordt zou door misbruikte en onbetaalde kinderen in Burkina Faso geplukt zijn.”

“Hoewel het onduidelijk is of het lingeriemerk op de hoogte was van de arbeidsnormen, staan de katoenleveranciers erom bekend minderjarige arbeiders uit te buiten. Victoria’s Secret beweert dat ze nooit een rapport hebben ontvangen van hun partner in 2008, de Nationale Federatie van Burkina katoenproducenten. Deze organisatie beweerde toen dat duizenden kinderen gedwongen moesten werken bij de fair trade plantages.”

De hele toedracht lees je hier.
2. Victoria’s Secret: Busted for Undies With an Ugly Past:

“The issue is with the Victoria’s Secret underwear bearing the following message: “Made with 20 percent organic fibers from Burkina Faso.” Cotton is one of the major exports of the West African nation of Burkina Faso, second only to gold. Burkina Faso also happens to be one of the poorest countries in the world, ranked at No. 161 out of 169 on the UNDP Human Development Index last year.”

“Products that are organic and particularly those labeled “fair trade” are supposed to imply a better quality of life for the people involved in their manufacture or farming. Sadly, coerced workers and child laborers aren’t uncommon in Africa, but merchandise that’s supposed to be “fair trade” is the last place you’d expect to find child labor and forced working conditions.”

“According to a recent Bloomberg report, children as young as 12 or 13 were forced to work and subjected to beatings administered by the cotton farmers. (Burkina Faso cotton is sent to India and Sri Lanka after harvest to be transformed into cloth, sewn, and finished, and both those countries utilize child labor as well.) Meanwhile, Burkina Faso’s entire organic cotton crop was purchased by Victoria’s Secret, and it’s also scheduled to purchase most of the next harvest too.”

“Obviously, many stakeholders must be actively involved to make sure “fair trade” is truly fair — and guaranteed free of blights like child labor and cruelty.”

“We can’t entirely blame Limited Brands’ (LTD) Victoria’s Secret for the fact that the intended purpose and spirit of “fair trade” may be subverted at times. The largest certification agency for this segment, Fairtrade International, actually vouched for the Burkina Faso organic crop meeting standards.”

“Fairtrade International deserves a great deal of heat for this failure of the true spirit of fair trade, and hopefully the public attention will prove to be an impetus to improve the standards farms adhere to in order to gain a truly “fair trade” status.”

fairtradedebat Turnhout 26 maart: ziet consument door het bos van duurzame labels de bomen nog? wordt fairtradevrijwilliger met de voeten gespeeld?

N.a.v. de WEEK VAN DE FAIR TRADE schreven boze werkgeversorganisaties op 11 oktober 2008 een open brief in de Vlaamse pers. Zie onderaan dit artikel voor een ingescande versie. Ze vonden dat de fairtraders andere “duurzame handelsinitiatieven” onterecht in de wind zetten.

Maar eind februari 2011 verklaarden Max Havelaar, Rainforest Alliance en Utz Certified elkaar plots uitgebreid de liefde. Lees hun gezamelijke verklaring uit Bern.

De fairtradebeweging aan de basis heeft het raden naar het hoe, wat en waarom. Twee jaar geleden dienden ze nog politici aan te schieten voor een wettelijk kader rond fair trade. In Hasselt hielden we er februari 2009 zelfs een succesvol publiek debat over.

Wie er meer wil over weten, rept zich dus best naar aanstaand debat in Turnhout.

Datum + locatie:

Zaterdag 26 maart, van 13u30 tot 15u30 in de aula van het HIVSET,
Herentalsestraat 70 in Turnhout

Inhoud:

“De consument ziet door het bos van ‘duurzame’ labels de bomen niet meer”, luidt het. Voor de consument mag het dan misschien een heel karwei zijn om het verschil te zien tussen enerzijds een merk als Oxfam Fairtrade en een label als Max Havelaar en anderzijds ‘duurzame’ initiatieven als Utz, Rainforest Alliance of Efico Foundation, voor de producent is het duidelijk.
Wat is de impact van fair trade en is dit label ‘beter’ dan de andere labels? Is er een verschil tussen duurzame handel en eerlijke handel?

De geloofwaardigheid van een label staat of valt met het bepalen van strikte criteria en een grondige en permanente controle op de naleving ervan. Hoe gebeurt dit in de praktijk? En hoe leg je dit uit aan de consument?

Panel:

Aan tafel verwelkomen wij een gevarieerd gezelschap, die elk vanuit hun eigen sector en invalshoek, een invulling trachten te geven aan fair trade:

- Lily Deforce , directeur van Max Havelaar
- Frans van Tilborg, directeur van Miko Koffie
- Kristof Thijssens, directeur van Unizo Kempen
- Mieke Vercaeren, adviseur Public Affairs van Colruyt Group
- Joris Rossie, gedelegeerd bestuurder van Oxfam-Wereldwinkels

De ongetwijfeld boeiende discussie wordt in goede banen geleid door Dirk Barrez.
Dirk is auteur en journalist, schrijver van diverse artikels en boeken, waaronder de bestsellers “Ik wil niet sterven aan de XXste eeuw”, “De antwoorden van het antiglobalisme” en “KOE 80 heeft een probleem” …

Organisatie:

Oxfam-Wereldwinkels regio Kempen.

Meer info: Gwen Segers, gwen.segers@oww.be of 0497 583883

klik op de afbeelding voor een grote weergave

“Wat garanderen de duurzame of faire labels op je pakje koffie, tros bananen of reep chocola?”

Studies naar de impact van al-dan-niet-fairtradelabels en de beloftes die zij de conusument voorhouden, moeten tot de zowat populairste onderzoeksdomeinen behoren, zo lijkt me dezer dag.

Op deze pagina wat jij er als conusument enkel over moet onthouden.

klik op afbeelding voor grotere weergave

Download de studie: http://www.befair.be/site/download.cfm?SAVE=22258&LG=3

Je kan het als volgt samenvatten:

UTZ CERTIFIED staat voor kwaliteitscontrole en een productgerichte benadering van de koffieteelt.

RAINFOREST ALLIANCE heeft uitgebreide criteria inzake milieubescherming.

FAIRTRADE kiest voor een landbouw waarin producenten centraal staan.
FAIRTRADE onderscheidt zich verder door kleine landbouwers (financieel) te ondersteunen om een goede markttoegang te verkrijgen en hen toe te laten zich in een correct levensonderhoud te voorzien voor henzelf en hun omgeving.

meer duiding voor de zware amateurs…

De drie verschillende labels hebben elk een andere oorsprong wat leidt tot een erg verschillende benadering. FAIRTRADE is gericht op het versterken van de kleine landbouwer zodat hijzijn eigen toekomst en ontwikkeling in eigen handen kan nemen. RAINFOREST ALLIANCE is ontstaan uit een beschermingsreflex voor het (regen)woud en de biodiversiteit. UTZ CERTIFIED is ontstaan uit de bekommernis een kwaliteitsvol product te produceren op een duurzame manier.

Dit komt tot uiting in de lastenboeken. FAIRTRADE bekijkt alles vanuit het standpunt van de producent, RAINFOREST ALLIANCE bekijkt de relatie tussen producent en milieu terwijl UTZ CERTIFIED vooral aandacht heeft voor het eindproduct en de productieprocessen.

Het mag niet verbazen dat voor koffie UTZ CERTIFIED als enige criteria heeft de kwaliteit van het eindproduct. Net zoals het niet verrassend is dat RAINFOREST ALLIANCE het best scoort op milieu, gevolgd door FAIRTRADE terwijl UTZ CERTIFIED minder streng is op dit vlak.

Voor sociale criteria scoren alle labels sterk en er zijn weinig grote verschillen. In tegenstelling tot de andere labels vraagt FAIRTRADE de wettelijke regeling voor sociale zekerheid en pensioenen te volgen en zijn er criteria inzake ziekteverlof. UTZ CERTIFIED en Fairtrade hebben beiden geen regeling in verband met verlofdagen. Een belangrijk onderscheid is dat enkel RAINFOREST ALLIANCE een clausule heeft over de landrechten.

De grootste verschillen worden in de economische criteria vastgesteld. Hier scoort FAIRTRADE beduidend beter dan de overige labels. FAIRTRADE is het enige label dat een minimumprijs voorziet en erop gericht is de kosten van een duurzame productie volledig te dekken. Voorts is er op vraag van de producent de mogelijkheid tot prefinanciering van de verkoop tot 60% van de contractwaarde. Tenslotte is er ook nog een vastgelegde FAIRTRADEpremie waarmee producenten kunnen investeren in maatschappelijke projecten. Bij UTZ CERTIFIED kunnen boeren zelf een premie onderhandelen, maar hiervoor is geen minimum vastgelegd.

RAINFOREST ALLIANCE heeft geen premie noch een minimumprijs.
Daarnaast legt FAIRTRADE criteria op voor het oprichten en functioneren van coöperatieve boerenorganisaties.
Andere labels hebben hiervoor geen criteria.
Er moet worden opgemerkt dat RAINFOREST ALLIANCE het enige label is waarbij niet alle criteria verplichte zijn.
Om het label te verkrijgen is een totaalscore van 80% noodzakelijk op alle criteria. Voor de alle nietverplichte criteria moet een minimale score van 50% worden behaald.

Bij FAIRTRADE zijn alle criteria verplicht. Voor sommige criteria (voortgangscriteria) heeft de producent een vastgelegde periode om zich in orde te stellen met de criteria. UTZ CERTIFIED heeft naast verplichte criteria eveneens voortgangscriteria waaraan na 1 tot 4 jaar moet worden voldaan. Daarnaast zijn er bij UTZ CERTIFIED een reeks van optionele criteria (<15%).
FAIRTRADE is het enige label waarbij single ingrediënt consumentengoederen (waaronder koffie) 100% gecertificeerd moeten zijn om het label te mogen dragen. Bij UTZ CERTIFIED en RAINFOREST ALLIANCE is dit 90%. Bij de laatste mag men zelfs gaan naar slechts 30% gecertificeerde productie zolang het vermeld wordt op het etiket.

Deze verschillen in criteria hangen samen met verschillende doelgroepen. FAIRTRADE richt zich m.b.v. zijn sterke economische criteria in eerste instantie op kleine boeren. UTZ CERTIFIED is vooral gericht op plantages gezien zijn focus op productiefactoren.
RAINFOREST ALLIANCE gaat voor natuurbescherming en legt de nadruk op de oppervlakte die kan worden gecertificeerd zonder hierbij specifieke doelgroepen te benaderen.

Voor het opstellen van de lastenboeken, de traceerbaarheid van de producten, de aanvraagprocedure en de chain-of custody zijn er weinig verschillen tussen de labels. Alle systemen werken zoveel mogelijk volgens internationale standaarden.

Zowel bij FAIRTRADE als bij RAINFOREST ALLIANCE werd een onafhankelijke controle-organisatie afgesplitst uit de oorspronkelijke labelorganisatie. Dit heeft als gevolg dat aanvragers slechts één controle-organisatie kunnen aanschrijven. UTZ CERTIFIED werkt met meerdere onafhankelijke controle-organisaties die nooit verbonden zijn geweest met de oorspronkelijke labelorganisatie. Dit garandeert een grotere onafhankelijkheid van de controle-organisatie(s). Alle controle-organisaties van UTZ CERTIFIED en FAIRTRADE (maar niet alle controleorganisaties van RAINFOREST ALLIANCE) zijn ISO65 gecertificeerd. ISO65 staat garant voor een onafhankelijke en kwaliteitsvolle controle van het lastenboek. De werking van de controle-organisaties viel buiten de scope van dit onderzoek.

Wat leidt tot de conclusie dat de drie meest gekende labels inzake duurzame koffie op papier voldoen aan de strengste normen inzake controle, traceerbaarheid en transparantie. Hoewel alle labels strikte normen hebben inzake arbeidsomstandigheden zijn er op andere vlakken grote verschillen die consumenten toelaten te kiezen voor een specifieke benadering van de landbouw.

UTZ CERTIFIED staat voor kwaliteitscontrole en een productgerichte benadering van de koffieteelt.

RAINFOREST ALLIANCE heeft uitgebreide criteria inzake milieubescherming.

FAIRTRADE kiest voor een landbouw waarin producenten centraal staan.
FAIRTRADE onderscheidt zich verder door kleine landbouwers (financieel) te ondersteunen om een goede markttoegang te verkrijgen en hen toe te laten zich in een correct levensonderhoud te voorzien voor henzelf en hun omgeving.

Download de hele studie: http://www.bewustverbruiken.org/nieuws/88-voeding-nieuws/752-vergelijking-van-drie-koffielabels.html

wie het keurmerk past, drage het

Lees zeker ook: “Fair trade een stabiel inkomen in een wispelturige markt”

Vandaag in mijn mailbox drie berichten die ik met jullie wil delen.

1. Vergelijking van drie koffielabels

www.bewustverbruiken.org

Het Netwerk Bewust Verbruiken voerde deze zomer een vergelijkende studie uit tussen drie keurmerken, namelijk Max Havelaar (Fairtrade), UTZ CERTIFIED en Rainforest Alliance. De studie focust op koffie, omdat de standaarden voor dit product bij deze drie keurmerken het best vergelijkbaar zijn. Een groot deel van de algemene conclusies lijken eveneens te gelden voor andere producten.

Conclusie:

Wat leidt tot de conclusie dat de drie meest gekende labels inzake duurzame koffie op papier voldoen aan de strengste normen inzake controle, traceerbaarheid en transparantie. Hoewel alle labels strikte normen hebben inzake arbeidsomstandigheden zijn er op andere vlakken grote verschillen die consumenten toelaten te kiezen voor een specifieke benadering van de landbouw. UTZ CERTIFIED staat voor kwaliteitscontrole en een productgerichte benadering van de koffieteelt. RAINFOREST ALLIANCE heeft uitgebreide criteria inzake milieubescherming. FAIR TRADE kiest voor een landbouw waarin producenten centraal staan. Fairtrade onderscheidt zich verder door kleine landbouwers (financieel) te ondersteunen om een goede markttoegang te verkrijgen en hen toe te laten zich in een correct levensonderhoud te voorzien voor henzelf en hun omgeving.

Lees hier de samenvatting: Korte versie ‘VergelijkingKoffielabels_Juli2010.pdf’
Lees hier de complete studie: Lange versie ‘VergelijkingKoffielabels_Juli2010.pdf’

2. Artikel over keurmerken in IS – het gratis maandblad over internationale samenwerking van Nederland

www.isonline.nl.

Bladzijde één van het artikel – klik om te openen als pdf
Bladzijde twee van het artikel – klik om te openen als pdf.

3. Eerlijke & Duurzame Handel: welke labels en garantiesystemen voor mijn bedrijf? – brochure van het Trade for Development Centre – BTC (het Belgisch Ontwikkelingsagentschap)

www.befair.be

Eerlijk, ethisch, duurzaam, bio, … al die adjectieven worden vandaag aan verschillende handelspraktijken gekoppeld. Waar praten we precies over?Wat is de draagwijdte van deze initiatieven? Hebben ze succes? Met welke punten moet een ondernemer die belangstelling heeft voor duurzame handel rekening houden? Al deze vragen komen in de inleiding van de brochure aan bod.

De lezer vindt in de steekkaarten informatie over de context van elk systeem, maar ook over de reikwijdte van de garanties, de aard van de controles, de verschillende stappen die men moet volgen om gecertificeerd te worden, de kosten die erbij komen kijken, enz.

Download/lees de brochure