Landbouw onder zware druk in de Gazastrook – de rol van Fair Trade in rurale ontwikkeling

AANRADER: recepten met Palestijnse Wereldwinkelwinkelproducten op deze blog

In de Gazastrook floreert de import van fruit uit Israël, terwijl boeren niet kunnen exporteren. De Gazastrook is immers afgesloten van de rest van de wereld door een hek en op sommige plaatsen door een Muur. Binnen die grens is er echter ook nog een bufferzone, een brede strook grond die door Israël unilateraal als ontoegankelijk niemandsland werd ingesteld. Een derde van de landbouwgrond van Gaza ligt nu in dit niemandsland, dat zich in werkelijkheid uitstrekt tot één of zelfs twee kilometer in de Gazastrook. Khaleel Zanin, een landbouwer uit Beit Hanoun, getuigt.

 

fotos : David Levene

Eén kilometer buiten de bufferzone in de Gazastrook is Khaleel bezig met het irrigeren van zijn landbouwgrond. Hij gebruikt daarvoor een waterput die vernietigd werd tijdens Operatie Cast Lead en die met hulp van UAWC en Oxfam-Solidariteit hersteld werd. Door het herstellen van de waterput kan Khaleel weer wat seizoensproducten verbouwen, maar dat is niet te vergelijken met wat hij vroeger deed. Nu plant hij aubergines, pepers en aardappelen op 3 ha grond, maar hij bezit nog eens 15 ha in de bufferzone die hij niet mag bewerken. Vroeger stonden daar 1.500 citrusbomen die Israël in 2007 omhakte, zogenaamd om veiligheidsredenen. “De citrushandel ging goed, ik had een goed leven. Ik gaf werk aan 30 arbeiders en exporteerde naar Israël, Jordanië en de Westelijke Jordaanoever. Nu werk ik voor mezelf en verbouw gewoon wat groenten voor de lokale verkoop,” zegt Khaleel.

17% van het totale landoppervlak van de Gazastrook en 35% van de landbouwgrond ligt in de ontoegankelijke bufferzone. Hierdoor hebben meer dan 100.000 boeren hun inkomsten verloren. Sinds 2005 heeft Israël in de bufferzone voor ongeveer 308 miljoen dollar aan landbouweigendommen vernietigd, zoals fruitbomen, serres en waterputten. Het jaarlijkse verlies in de citrusproductie wordt geschat op 17.565 ton. Vroeger leverden boeren zoals Khaleel sinaasappels, citroenen en limoenen tot buiten Gaza, maar nu is de fruitmarkt afhankelijk van de import uit Israël. Geen enkele truck met exportgoederen is sinds mei uit Gaza vertrokken, maar in september alleen al werden 290 trucks met Israëlisch fruit in de Gazastrook geïmporteerd.

Khaleel zou graag terugkeren naar de citrusteelt, maar heeft geen geld om te investeren in het herplanten van bomen, die vijf jaar nodig hebben om te volgroeien. Als de situatie niet verandert, zou hij bovendien met de onzekerheid leven dat de nieuwe bomen ook omgehakt zouden worden. Toch hoopt hij dat er betere dagen komen. “We dromen allemaal van de dag dat we in vrijheid kunnen leven en ik denk nog altijd dat we dat kunnen realiseren. Alles zou beter zijn als de bezetting zou eindigen. De afgelopen jaren was het leven in Gaza moeilijk. Ik hoop dat mijn familie het in de toekomst beter zal hebben.”

Fotograaf David Levene reisde op uitnodiging van Oxfam een week door bezet Palestijns gebied om de impact van de bezetting op mensen te documenteren.

Hij vroeg mensen naar de hoop en verwachtingen die zij koesteren voor de toekomst.

Bekijk de foto’s van David Levene op
De website van The Guardian en op
http://www.guardian.co.uk/world/gallery/2011/sep/24/palestinian-territories

WESTELIJKE JORDAANOEVER: de rol van Fair Trade in rurale ontwikkeling

Saleem Abu Ghazaleh deed onderzoek naar de rol van Fair Trade in rurale ontwikkeling in de Westelijke Jordaanoever. Abu Ghazaleh is directeur van het fairtradedepartement van PARC, een Palestijnse partner van Oxfam-Wereldwinkels. Uit de studie blijkt dat Fair Trade zich richt tot de Palestijnse die een ondersteuning het meest kunnen gebruiken: van 1/3 van hen ligt het inkomen onder de armoedegrens. 9 op 10 producenten geeft aan dat zij een groter inkomen verwerven doordat hun producten aan Fair Trade-kanalen verkocht worden. De extra inkomsten worden geïnvesteerd in betere gezondheidsdiensten, in hoger onderwijs, in landbouwproductie of in betere behuizing. De meeste producenten associëren Fair Trade met een hogere prijs – dat geeft aan dat de sociale, ecologische of politieke dimensie van Fair Trade. Dat betekent, zo stelt Abu Ghazaleh, dat er nood is aan meer sensibilisering over Fair Trade.

>> Lees de masterthesis: “Role of Fair Trade in Rural Sustainable Development in the West Bank” – door Saleem Abu Ghazaleh 

Europese Unie vernietigde Griekse familiale landbouw en Duitsland melkt de Griekse koe uit

LEES OOK OP DEZE BLOG : 15% van de in Duitsland geproduceerde wapens worden verkocht aan Griekenland

“De EU vernietigde de Griekse familiale landbouw. En nu kan het land niet eens zichzelf meer voeden. En moet het het vlees, bloem en zelfs keukenolie importeren. Eén van de de steunpilaren van de economie van het land is vernietigd,”

zegt de parlementariër Simos Kedikoglou in dit interview op RT.com.

Ik ben geen landbouwspecialist. Ik weet wel dat het land vooral zwaar gesubisidieerd wordt om… tabak te produceren. En dat het, zoals dat overal in Europa het geval is, een leegbloeden van de boerenstand meemaakt. (zie onderaan voor grafiek)

discussie op Foodlog.nl: Is voedsel een maatschappelijke dienst?

De vraag van 64,000,000: Is voedsel een maatschappelijke dienst?
Of zijn boeren alleen nog goed voor hun Pukkelpopwei?
Niet voor een eerlijke melkprijs?

Dicussieer mee op foodlog.nl:
http://www.foodlog.nl/debat/bericht/is_voedsel_een_maatschappelijke_dienst1/

Dr. Vandana Shiva (Navdanya): globalisering en de wereldwijde oorlog tegen de boerenstand

“Industriële landbouw oorzaak van genocide onder de boeren.”

Industriële landbouw is een efficient systeem om de boeren te beroven van hun rijkdom en hen in de schulden en onteigening te storten.

Industriële landbouw vertaalt zich ook in economische oorlogsvoering tegen de armen. Honger is in de Derde Wereld proportioneel meegegroeid met de verspreiding van industriële landbouw en de globalisering van de handel in exportgerichte voedselgrondstoffen. Dit is geen toeval.

Globalisering heeft de dood van de democratie nodig. De crisis waarin de democratie verkeert door de globalisering komt voort uit een overtuiging dat mensen en hun rechten niet tot het hart van de democratie behoren. De geest die wordt geschapen door de economische globalisering heeft twee belangrijke blinde vlekken – het kan de mens niet zien en het kan de natuur niet zien, en uiteraard kan het de innige band tussen de mens en de natuur niet zien.

Terwijl we onze ecologische en sociale gemeenschap op het platteland vermorzelen, verhogen we onze aandrift tot geweld en verminderen ons gevoel voor medelijden en mededogen. Het is in de dagelijkse ontmoeting tussen de soorten dat we onze beste lessen leren in diversiteit en democratie.

	Dr. Vandana Shiva

Dr. Vandana Shiva is directeur van de Research Foundation for Science, Technology and Ecology in New Dehli, India en als oprichtster van de geweldloze boerenbeweging Navdanya, is ze wellicht hét icoon van de andersglobaliseringsbeweging.

“Ik ben opgeleid tot een quantumfysicus en zou een leven vullen met puzzles binnen de quantumtheorie op te lossen.
In plaats daarvan, heb ik de laatste twee decennia gespendeerd aan het oplossen van puzzles over landbouw”,

stelt ze zichzelf voor op haar website. Navdanya rapporteert o.a. de verbanden tussen massale zelfmoord onder de Indische boeren en de monopolies en genetische manipulatie in de zaaigoedsector, de subsidieregelingen en vrijhandelsakkoorden op maat van de agro-industrie, privatisering van gemeenschapsgronden voor de productie van biobrandstoffen en het overnemen van de voedselverdeling door transnationale retailers. Ze is de schijnbaar onvermoeibare voorvechtster

1. van een lokaal geörienteerde voedseleconomie,
2. met als doel het conserveren van de bio-diversiteit,
3. middels zelfstandige, autonome boerengemeenschappen.

Haar beweging werd wereldberoemd met haar strijd (en uiteindelijke overwinning) tegen de eigendomsrechten die het Texaanse RiceTec Inc. claimde op de van oorsprong Indische basmatirijst. Ophefmakend zijn ook de “Quit India“-campagnes tegen de frisdrankgiganten Pepsi en Coca Cola, omtrent ondermeer waterrechten.

VIDEO: Vandana Shiva spreekt over het effect van globalisering op de voedingsindustrie en de mensen. (3 min)

OOK AANBEVOLEN: Een uitgebreid radio-interview met Dr. Vandana Shiva kan je beluisteren op www.democracynow.org: “Vandana Shiva on Farmer Suicides, the U.S.-India Nuclear Deal, Wal-Mart in India and More“

 

Enkele quotes uit artikels van Dr. Vandana Shiva, verschenen op www.navdanya.org.

uit: “Globalisation and the war against farmers and the land”

Mevrouw Vandana Shiva legt hier uit hoe…

1. een feminiene, duurzame landbouw…

Landbouw gebaseerd op diversiteit, decentralisatie en het verbeteren van de productiviteit van de kleine boerenlandbouw door ecologische methodes is een vrouwelijke, natuurvriendelijke landbouw. In deze feminiene landbouw wordt kennis gedeeld, andere soorten en planten zijn er verwanten, geen `eigendom’ en duurzaamheid is er gebaseerd op een zichzelf hernieuwende biodiversiteit en een rijkdom aan soorten op boerderijen om interne input te verzekeren. In onze paradigma’s is er geen plaats voor monoculturen van genetisch gemanipuleerde oogsten en industriële monopolies op zaaigoed.

2. degradeerde tot een masculine, oorlogszuchtige landbouw…

Monoculturen en monopolies symboliseren een masculine landbouw. De oorlogsmentaliteit, die schuil gaat achter de militair-industriële landbouw, laat zich aflezen uit de namen die gegeven worden aan onkruidverdelgers die de economische basis voor het overleven van de armste vrouwen in de landelijke gebieden in de Derde Wereld vernietigen. Monsanto’s herbicieden dragen namen als `Round up’, `Machete’, `Lasso’. American Home Products, dat samenging met Monsanto, noemt haar herbicieden `Pentagon’, `Prowl’, `Lightening’, `Assert’, `Avenge’. Dit is oorlogstaal, geen duurzaamheid. Duurzaamheid is gebaseerd op vrede met de aarde.

3a. en zo het zaad droeg voor het ontstaan van Sikh-terrorisme in Punjab…

En het geweld binnen landbouw is gelinkt aan het ontstaan van terrorisme in de Indische Punjab of het midwesten van de USA. In de jaren 80 wakkerde de landbouwcrisis het Sikh-nationalisme aan, waarbij werkloze en opstandige jongeren de wapens opnamen, welke uitgevoerd werden door dezelfde globale machten die de Indische landbouw hadden vernietigd en die naar India keken als een markt voor hun te duur geprijsde, niet-essentiële, vaak schadelijke producten en technologiën.

3b. of de aanslag van de Oklahoma bomber.

De Oklahoma bombing was het resultaat van een ontstaan van christelijke milities in het midwesten van de USA. En terrorisme binnen de VS, zoals in Punjab, was ook gelinkt aan een landbouwcrisis, waarbij de groeiende bezitloze Amerikaanse familiale boerenbedrijven ontvankelijk werden voor de nieuwe gospel van geweld en haat.

Tot slot spreekt ze over de symboliek van het zaaigoed voor een geweldloze landbouw:

Tijdens de eerste industriële revolutie – en de daarmee gepaard gaande kolonisatie – transformeerde Gandhi het `primitieve’ spinwiel tot een levend symbool van de strijd voor India’s vrijheid en zelfbeschikking. De `primitieve’ zaden van derdewereldboeren kunnen net zo wel tot symbolen uitgroeien in de strijd voor vrijheid en bescherming van het leven in de huidige context van herkolonisering van de Derde Wereld en haar bronnen van leven.

> lees het volledige artikel (engelstalig) http://www.navdanya.org/articles

 

uit: “India’s food wars” : hoe de WTO en retailers samenspannen

De retailers, zeg maar de supermarktgiganten, hebben – met behulp van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) – de aanval ingezet op de voedselverdeling in India:

Het afbreken van de onderhandelingen binnen de WTO zou wel eens bewust bedoeld kunnen zijn om de weg vrij te maken voor bilaterale “vrijhandelsverdragen”, welke de markttoegang van het Noorden tot markten in het Zuiden versterken en versnellen. Dit is duidelijk wat er nu aan het gebeuren is in de voedings- en retailsector.

Het falen van de WTO-onderhandelingen tussen de Viervuldigheid – U.S.A., Europa, Brazilië en India – wordt nu gebruikt door Europa om toegang te krijgen tot India’s enorme retailmarkt, welke meer dan 40 miljoen mensen tewerkstelt om in de basisbehoeften van meer dan een miljard te voorzien.

Europees commissaris voor Landbouw, Mariann Fischer Boel, zei hierover op een meeting met Europese experten in landbouwhandel:

“De Indische middenklasse is hongerig naar opwindende voedings- en drankbelevenissen die boven de Indische keuken uitstijgen. En deze klasse groeit à rato van 35 miljoen mensen per jaar, of met andere woorden, de bevolking van een middelgroot Europees land.”

Wanneer zoveel buitenlandse bedrijven hun verkoopposities in India kunnen versterken, voegde ze er aan toe, betekent dit dat de Europese voedselverwerkende bedrijven ook

“a piece of the action”

nodig hebben.

Het verkopen van voedsel via de retail in India wordt zodoende een belangrijk ‘deel van de actie‘ in de globale handelsoorlogen. Maar…

(…) dit gaat over meer dan handel. Voor de Indiërs gaat het over cultuur en ecologie, over tewerkstelling en voedselveiligheid.

Het plan is om de lokale ‘markt-op-mensenmaat‘ – met haar lage kosten – als “primitief” voor te stellen en de van airconditioning voorziene supermarkt als “gesofisticeerd”.

Een soort van retoriek, die sterke gelijkenissen vertoont met de propaganda die voorafging aan – bijvoorbeeld – de oorlog in Irak…

Met Walmart en TESCO, die hun pijlen richten op de Indische middenklasse, wordt de oorlog verklaard aan de Indische voedselcultuur. De Indische cultuur van vers voedsel moet de stempel van “inferieur” krijgen om de voorverpakte en verwerkte voeding in de rekken van de supermarkten “superieur” te doen lijken. En deze culturele oorlog over voedsel gebruikt daarbij ook pseudowetenschap als een wapen.

… “beargumenteerd” door embedded media…

met een exemplarisch artikel in India Today, waarin kopen in een kleine groentenhandel wordt beschreven als “90% transpiratie, 10% inspiratie” en kopen in een supermarkt als “90% inspiratie en 1-% transpiratie”.

Het hoeft weinig verder betoog, wanneer Dr. Vandana Shiva daarover zegt…

Het Walmart model van lange toeleveringslijnen is energie-intensief en dus broeikasgas-intensief.

Wanneer de grote supermarktketens claimen iedere groente en elk soort fruit in ieder deel van het land op eender welk moment te zullen aanleveren, betekent dit dat de afstanden die voedsel zal afleggen groter zullen worden.

Met allerhande gevolgen vandien:

• een nog grotere verkeerschaos en luchtvervuiling op de Indische wegen,
• door de grootste opkoper te zijn, bepaalt Walmart het lot van de producenten, m.n. of ze nog zullen produceren en tegen welke prijs ze hun producten zullen verkopen,
• Walmart vernietigt de kleine, onafhankelijke retailers zoals het dat deed in de USA,
• kleine voedselverkopers in de straten van Delhi werden al gebannen, ookal toonde studie na studie aan dat hun voedsel veilig is,
• de wetgeving wordt aangepast op maat van de globale marktspelers: zo werden ook de kleine “ghanis” (koude perserijen) in 1998 verbannen terwille van GMO soja-olie.

Ze besluit ongerust maar strijdvaardig:

Onze slogan “Onze wereld is niet te koop” moet overslaan naar iedere boerderij en iedere straat in iedere samenleving. Onze vrijheden en onze hoogsteigen levens staan op het spel.

> lees het volledige artikel (engelstalig) op http://www.navdanya.org/articles

 

In komende bijdrages op regiofair.wordpress.com zullen we enkele artikels van Dr. Vandana Shiva naar het Nederlands vertalen.

waarom de voedselprijzen zullen blijven stijgen ? – “’t is simpel: er is te weinig landbouwgrond om iedereen te eten te geven” – interview Humo met Geert Haesaert, professor plantenteelt Gent

Wellicht interesseren je ook deze artikels:
1. De kosten van voeding: feiten en figuren
2. versimpeling van het dieet: over de noodzaak van duurzame eetpatronen (1974: Lester Brown – 2006: Winnie Gerbens)
3. Aardappelen en brood eten in plaats van rijst’ – dr. Winnie Gerbens

OPMERKING: Onderstaand artikel nam ik over uit HUMO. Het is nergens online terug te vinden, vandaar. Dus, dank u, HUMO!

De prijs van voedsel is het voorbije jaar met bijna acht procent gestegen. Daar zijn we met z’n allen nog altijd niet goed van. Er is gepoogd ons gerust te stellen: België was al jaren goedkoper dan de andere landen in de eurozone, de prijsstijging was een correctie, meer niet. Op zich klopt dat – maar geloof niet dat het daarom gedaan is met de stijgende prijzen. Geert Haesaert, professor plantenteelt aan de Gentse Hogeschool, een onderdeel van de Universiteit Gent, volgt de wereldlandbouw op de voet en zijn conclusie is even simpel als hard: voedsel wordt nog een pak duurder.

Geert Haesaert “Over de prijzen van het voedsel in de supermarkt zal ik het niet hebben. Dat die stijgen, heeft onder andere met de hogere brandstofprijzen te maken en ook met winstmarges, en dat is mijn rayon niet (lacht). Ik ben een plantenteler, ik kijk alleen naar de prijs die de boer krijgt. Die beïnvloedt de verkoopprijs evengoed. Kijk maar naar pasta, of koekjes: die zijn duurder geworden omdat de graanprijs fors is gestegen.

En graan en ook andere gewassen zullen alleen maar duurder worden. Prijsschommelingen zullen er altijd zijn – de oogst kan meevallen of tegenvallen – maar de boven- en ondergrens van die schommelingen komt steeds hoger te liggen. Dat is onvermijdelijk.”

HUMO Waarom bent u daar zo zeker van?

Haesaert “De FAO (Food and Agriculture Organisation, de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties) heeft berekend dat we voor iedere mens 250 tot 300 kilo graan per jaar nodig hebben. Tot nog toe zijn we erin geslaagd dat cijfer te halen. Er zijn gebieden in de wereld die het met minder moeten stellen, maar dat heeft met politiek of logistiek te maken, niks met productietekorten op zich. De productie stijgt nog, maar: het stijgingspercentage neemt af, en je kan concluderen dat het einde van de groei in zicht is.

De wereldbevolking daarentegen neemt alsmaar toe. In 2050 – en dat is niet meer zo veraf – zijn we volgens de voorspellingen met negen miljard. Tegen dan kampen we met een graantekort: dan halen we die 250 kilo per hoofd niet meer. En een tekort zorgt altijd voor hogere prijzen: da’s de wet van vraag en aanbod.”

HUMO Waarom denkt u dat we niet nog meer graan kunnen produceren?

Haesaert “Er is simpelweg geen plaats. Elf procent van het aardoppervlak is geschikt voor de landbouw, en slechts drie procent voor intensieve landbouw – en dan heb ik het niet eens over industriële productie, gewoon over grond waarop je jaar in jaar uit gewassen kan telen. Die drie procent wordt nu al volledig gebruikt. In Afrika zullen nog wel een paar miljoen ongebruikte en relatief goede hectaren liggen, maar dan houdt het op.

De FAO heeft vastgesteld dat haast alle nieuwe landbouwgrond van minderwaardige kwaliteit is. Landbouwgrond winnen is vaak ook gevaarlijk: je verstoort de natuur en brengt ecosystemen en de biodiversiteit in gevaar. Dikwijls moet je er bossen voor omhakken, wat leidt tot erosie, woestijnvorming, modderstromen… In China is de woestijn opgerukt door de landbouwuitbreiding.”

HUMO Een gigantisch land als China heeft dus geen landbouwgrond meer op overschot?

Haesaert “Integendeel. Per jaar verdwijnt in China 650.000 hectare landbouwgrond: evenveel als het volledig areaal in Vlaanderen. Er worden huizen op gebouwd, fabrieken, wegen.”

HUMO Waarom moeten daar akkers en weiden voor opgeofferd worden?

Haesaert “Mensen wonen altijd in de vruchtbaarste gebieden. Een stad die uitdijt, pikt sowieso landbouwgrond in. Toen ik in 1994 voor het eerst in Peking was, bestond die stad uit vier ringen: nu, amper veertien jaar later, zijn er al acht. Als je grote steden met snelwegen verbindt, zoals China volop doet, ga je evenzeer door landbouwgrond. En de Drieklovendam op de Jangtse is een ramp: daar heeft men 30 tot 40.000 hectare goeie landbouwgrond laten onderlopen.

Het gevolg is dat China nu al veel meer graan importeert dan vroeger. In Afrika nemen ze zelfs gronden in concessie, zoals vroeger met de mijnen. In de buurt van Lubumbashi in Congo, waar mijn departement een landbouwproject heeft lopen, is een hele vallei door Chinezen ingenomen. Daar gaan ze volgend jaar rijst telen. En de Congolees zelf, die krijgt daar peanuts voor terug. De Chinezen komen met eigen machines en eigen mensen, en zowat de hele oogst wordt meteen per boot naar het thuisland verscheept: allemaal onder het mom van ontwikkelingssamenwerking.”

HUMO Er zijn niet alleen méér Chinezen, ze worden ook rijker. En rijke mensen eten meer.

Haesaert “Klopt. De Chinezen eten bijvoorbeeld meer vlees dan vroeger. Maar om varkens en kippen te voederen, heb je – inderdaad – granen nodig.”

genetisch gemanipuleerd

HUMO Meer landbouwgrond kan dus niet, maar misschien kan op dezelfde oppervlakte wel meer geteeld worden.

Haesaert “Er zit nog een beetje rek in de klassieke veredeling van gewassen, en in bepaalde delen van de wereld kan de gewasbescherming – het gebruik van insecticiden en pesticiden en zo – nog beter, maar veel meer marge is er niet meer.

De vraag is: kunnen GGO’s, genetisch gewijzigde organismen, een oplossing bieden? Ik ben daar zeker niet tegen, maar ik geloof niet dat ze voor de grote ommekeer zullen zorgen. Met GGO’s kun je in potentie zeker een hogere opbrengst halen, maar in de praktijk steekt een gebrek aan water of zon daar een stokje voor.

GGO’s hebben misschien een grotere toekomst als energiegewassen. Als we, met genetische wijziging, de samenstelling van die planten kunnen verbeteren en er ook voor kunnen zorgen dat ze groter worden, dan krijgen we meer en betere grondstoffen van methaan en bio-ethanol.

Waarmee we bij het volgende probleem zijn aanbeland: op steeds meer landbouwgrond staat nu grondstof voor bio-energie. Benzine is duur, dus wordt het interessant om bio-olie te maken. Bovendien is het milieuvriendelijk, dus steunen politici die industrie graag. Met als gevolg dat er nóg minder graan voor menselijke consumptie beschikbaar zal zijn, en de prijzen nog verder stijgen.”

HUMO In de Verenigde Staten dient al één derde van de maïsproductie voor de aanmaak van bio-energie.

Haesaert “Met vérstrekkende gevolgen. Vroeger teelden ze in de Midwest naast granen vooral soja. Die hebben ze vervangen door maïs, want dat was dankzij de bio-energie winstgevender. Maar daardoor kwam er in Amerika een tekort aan soja en werd die duur. Waarop de Brazilianen massaal bossen zijn gaan omhakken om er soja te telen. Het is een domino-effect.

In België worden dit jaar nog twee grote installaties voor het maken van bio-ethanol opgestart. Als die eenmaal op volle capaciteit draaien, hebben ze 35.000 hectare tarwe nodig: vijftien procent van alle tarwe die in ons land verbouwd wordt. En dat is nog maar het begin.”

HUMO Nu we toch over het milieu bezig zijn: water is een kostbaar goed geworden.

Haesaert “Dat wordt ook stilaan een probleem. Tussen 1955 en 1982 is de graanopbrengst – het aantal geoogste kilo’s – met 2,3 procent gestegen. Die groei was te danken aan betere bemesting, aan betere gewasbescherming, aan veredeling van rassen, maar vooral: aan irrigatie. We zijn onze akkers overvloedig gaan bevloeien, maar dat is niet meer zo evident. In Bretagne en de streek bezuiden Parijs gelden al redelijk strenge waterquota voor de landbouw. In sommige departementen in het zuiden is het tijdens hete maanden zelfs verboden te sproeien.

Californië, nog altijd de landbouwstaat van Amerika, is voor het grootste deel van zijn productie afhankelijk van irrigatie. Tot nog toe geen probleem, want de boeren hebben ‘waterrechten’: ze mogen zoveel gebruiken als ze maar willen. Maar LA dijt uit, en een stad slikt veel water. En het nabijgelegen Arizona, waar steeds meer rijke Amerikanen hun oude dag slijten, pompt meer en meer water uit de Coloradorivier, al was het maar om de vele golfterreinen te besproeien. Die rivier raakt leeggepompt, en dus staan de waterrechten van die boeren ter discussie. Als ze het pleit verliezen, zal dat nefast zijn voor hun oogst, en zal de prijs van hun producten verder stijgen.”

cultiver son jardin

HUMO Plant- en zaaigoed is duurder geworden. Ook dat beïnvloedt de prijs.

Haesaert “Da’s een vicieuze cirkel: als het eindproduct duurder wordt, dan ook het plant- en zaaigoed. Het is namelijk harder werken om zaaigoed te kweken dan gewoon graan. Dus willen die boeren – terecht – ook meer verdienen.”

HUMO Ook de prijzen van meststoffen en gewasbeschermers zijn fors de hoogte ingeschoten. Sommige producten zijn het voorbije jaar in prijs verdubbeld. En waar die sector vroeger met jaarprijzen werkte, is er nu al sprake van maand- en zelfs weekprijzen.

Haesaert “Ik heb zelfs weet van dagtarieven! Dat is inderdaad een aanzienlijke extra kost geworden.”

HUMO Als er en tekort aan granen komt, zal men dan landbouwgrond waar nu prei of paprika groeit opofferen om aan de basisbehoefte aan graanproducten te voldoen?

Haesaert “Dat is heel goed mogelijk. Waardoor de prijs van die ándere gewassen weer zou stijgen.”

HUMO Ja, hoe zit het eigenlijk met groenten en fruit? Zullen die ook almaar duurder worden?

Haesaert “De schaarste zal de landbouwgrond duurder maken. Of je daar nu prei of graan op plant, dat maakt geen verschil. Het waterprobleem, de prijs van mest en gewasbescherming, de olieprijzen, de arbeidskosten – daar hebben groenten- en fruittelers evenzeer last van. Dus zullen groenten en fruit ook aanzienlijk duurder worden: het kan gewoon niet anders.”

HUMO Slimme mensen beginnen nu met een moestuin?

Haesaert “Alleen al voor je gezondheid zou je ’t moeten doen, en om weer eens in contact te komen met de natuur. En je spaart er – als je je werkuren tenminste niet meerekent – zeker een cent mee uit. Maar in je basisbehoeften kan je nooit helemaal voorzien. Ik ken weinig tuiniers die graan verbouwen.”

HUMO Bloem of brood zullen we moeten blijven kopen.

Haesaert “En dat zal er helaas niet goedkoper op worden. Ik zeg niet dat er volgend jaar al een nieuwe forse prijsstijging komt, misschien laat ze zelfs nog een paar jaar op zich wachten, maar vroeg of laat is het zover. Dat is onvermijdelijk.”

HUMO Toch bedankt.

Sander Van den Broecke

weekblad Humo – 11 maart 2008