Week van de Fair Trade 2016: warme samenwerking tussen Oxfam en universiteit Hasselt

Het is rustig op de blog, maar druk op de werkvloer. Ik geef je graag even een stukje inzage, in hoe we vanuit onze wereldwinkel rond ‘de inhoud‘ (het verhaal) aan het werken zijn in Hasselt.

Op de Universiteit van Hasselt buigen de studenten en hun prof economie zich (n.a.v. de Week van de Fair Trade in oktober) deze weken over de roep van Oxfam-Wereldwinkels om duidelijke – sommigen noemen het nog steeds eerlijke, JannekešŸ˜‰ – spelregels in de internationale handel.

Professor en Open VLD-politicus Lode Vereeck toonde zich in mei dit voorjaar een “politicus met Klonten aan zijn lijf“. Dat herinner je je nog? [1] Hij introduceerde ons toen bij dr. Tom Kuppens, ook docent economie aan de UHasselt. Tom staat hier op de foto, bij het bord van Lode, aan de wereldwinkelstand op de campus.

Gezocht en gevonden: politicus met Klonten aan zijn lijf - Deel 1: 12/05/2016

Gezocht en gevonden: politicus met Klonten aan zijn lijf – Deel 1: 12/05/2016

De TEW-studenten kregen afgelopen maandag al een hoorcollege over welvaartseffecten van overheidsingrijpen (incl. protectionisme).
HW krijgt dit op 10 oktober.
In dit college gebruikt Tom twee achtergrondbrochures van Oxfam-Wereldwinkels.
Die kan je zelf hier downloaden: http://www.oxfamwereldwinkels.be/nl/analyse.

Ook de brochure “Handel maar dan Eerlijk” is de moeite: https://fairtradekookboek.files.wordpress.com/2015/07/2015-07-06-handel-maar-dan-eerlijk.pdf [PDF].

Volgend hoorcollege gaat over marktmacht als marktfaling. Als opstap naar die les wordt een filmpje over Ecookim [2], een cacaocoƶperatie/-partner van OWW, gebruikt. Ze hebben het dan over ‘oligopsonie‘, waar een beperkt aantal ‘opkopers’ de macht in handen hebben. De economische theorie daarachter wordt dan uitgelegd, met name hoe het komt dat deze erin slagen een lagere prijs dan de vrije marktprijs te onderhandelen.

Het verhaal van Ecookim is dan de illustratie van wat in de economie een bilateraal monopolie wordt genoemd. Door de cacaoproducenten te verenigingen in een unie van coƶperaties, krijgen zij zelf ook meer marktmacht, en kan op die manier de marktmacht van de oligopsonisten ‘gecounterd’ worden.

Goed bezig in Hasselt, al zeggen we het zelfšŸ˜‰

[1] https://fairtradekookboek.wordpress.com/2016/05/13/oxfam-wereldwinkel-hasselt-zocht-en-vond-prof-politicus-met-klonten-aan-zijn-lijf/
[2] http://www.oxfamwereldwinkels.be/nl/producent/ecookim

meer:
http://www.oxfamwereldwinkels.be/nl/analyse
https://fairtradekookboek.files.wordpress.com/2015/07/2015-07-06-handel-maar-dan-eerlijk.pdf

Afrika heeft geen hulp maar Fair Trade nodig, zegt Ghana’s president Mahama op VN-top

Afrika heeft uw sympathie of ontwikkelingssamenwerking niet nodig. Afrika heeft een eerlijke kans nodig om handel te drijven met de rest van de wereld.

ā€œAfrica does not need your sympathy or Overseas Development Assistance. Africa needs a fair chance to trade with the rest of the world.ā€

Dit waren zopas de woorden van de Ghanese president, John Dramani Mahama, op de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (United Nations General Assembly, UNGA). [1]

Vijftig jaar geleden stelde de toenmalige president van Tanzania, Julius Nyerere, al: ā€œTake every penny that you have set aside for aid in Tanzania and spend it in the UK explaining to people the facts and causes of povertyā€. Reeds in de vroege jaren 1960 erkende de VN-Conferentie over Handel en Ontwikkeling dat armen in de wereld het best worden geholpen door internationale handel i.p.v. liefdadigheid. Nyerere zou toen de slogan “Not Aid, but Trade” bedacht hebben. [2]

Mahama zei dat Afrika een continent in opkomst is en dat het eerlijke handel nodig heeft en niet de gebruikelijke ontwikkelingshulp.

Volgens de president is een van de onderliggende factoren achter de migratiecrisis, die het continent treft en Europa verontrust, het gebrek aan eerlijkheid in de handel. Dit zijn volgens hem de krachten die veel jongeren in Afrika bezuiden de Sahara ‘groenere weiden over zee‘ doen opzoeken.

Sommigen van de jonge Afrikanen die de woestijn en de Middellandse Zee oversteken vanuit mijn land zijn jonge pluimveehouders of andere ondernemers, die hun winkels verkopen om de reis naar Europa te maken, omdat ze niet meer kunnen concurreren met de tonnen van bevroren kip, die gedumpt worden op de Afrikaanse markten, of de slechte economische omgevingsfactoren waarmee ze worden geconfronteerd,” zei Mahama nog.

We hebben de middelen in deze wereld om ieder mens een fatsoenlijk leven te garanderen,” zo stelde hij en wees er daarbij op dat Afrika opgewassen is tegen de taak om voor zichzelf te zorgen.

Hij herinnerde het publiek eraan hoe de Europese Unie, in een poging om ongereguleerde migratie te beteugelen, een noodfonds van 1,8 miljard euro heeft voorzien in Valetta (Malta). Hij voegde er echter krachtdadig aan toe, dat Afrika rijkelijk bedeeld is van land, natuurlijke hulpbronnen en jeugdige arbeidskrachten. Wat er werkelijk nodig is, is het ‘resetten‘ van de handelsbetrekkingen, om Afrika toe te laten te concurreren met het westen.

Het volledig afbouwen van subsidies aan boeren in de geavanceerde wereld zou een gelijk speelveld voor Afrikaanse boeren creƫren, om te kunnen concurreren op de wereldmarkt. Het verwijderen van de handelsbelemmeringen voor Afrikaanse producten zou de Afrikaanse landbouw de kans op een eerlijke concurrentiestrijd geven.

Removing subsidies to farmers of the advanced world would create an even playing field for African farmers to compete. Removing revenue and non-revenue barriers to African produce would give African agriculture a fighting chance.

We kunnen veel bereiken door samenwerking met de rest van de wereld en toch moeten we ons realiseren dat veel rust in onze eigen capaciteit te realiseren als Afrikanen,” stelde Mahama.

Na zijn presentatie deelde de president een video op zijn Facebook pagina, waarin te zien is hoe hij felicitaties in ontvangst neemt van de VN-medewerkers, die volgens hem onder de indruk waren van de inhoud van zijn presentatie [3].

[1] https://youtu.be/hIwTvRLZt1A?t=8m19s en http://www.un.org/en/ga/
[2] http://luuk-zonneveld.net/4-SusDev-art-apr05.pdf en http://www.mo.be/artikel/afrika-moet-greep-krijgen-op-zijn-eigen-rijkdommen
[3] https://www.facebook.com/JDMahama/videos/1339627299381756/

JOHN DRAMANI MAHAMA: "#SPECIAL MOMENTS AT 71ST #UN GENERAL ASSEMBLY"

JOHN DRAMANI MAHAMA: “#SPECIAL MOMENTS AT 71ST #UN GENERAL ASSEMBLY”

moeten er nog vijanden zijn ? Callebaut kneedt verpauperde keuterboeren tot ondernemers

Net zoals Chocoladeland hebben de wereldwinkels in Vlaanderenland hun Tony. De onze plakte een artikel over Callebaut in een mail met de vraag “moeten er nog vijanden zijn?” en sloot af met “graag uw reactie“.

Voer voor mijn verwaarloosde blog-reeks “help, de boeven zijn op“!?



Barry Callebaut helpt cacaoboeren in Ivoorkust,” las je zowaar als kop boven het stuk dat Tony me stuurde. Ze gaan door onmogelijk lage cacaoprijzen verpauperde keuterboertjes omscholen tot heuse ondernemers. Zou het echt? En wat zou dat?

Ik plande er al een blogstukje aan te besteden, want Callebaut is de afgelopen zomermaanden erg druk geweest met duurzame zieltjes redden (hier synoniem voor winnen?) [1] [2] [3] – ik denk ook wel dat ze dat serieus willen doen.
Toch zie ik – als amateur weliswaar – een grote MAAR… Met ondernemerschap komt verantwoordelijkheid. Tot wat leidt verantwoordelijkheid zonder macht?

net als in de film

Dinsdag ben ik met Oxfam-vrijwilligster Jo naar A’pen geweest, voor een besloten Belgische persvoorstelling van de bioscoopfilm over Tony’s Chocolonely [1].

We programmeren de film – in een samenwerking tussen Oxfam-Wereldwinkel Hasselt, onze buren van Paplou en de universiteit UHasselt – tijdens de Week van de Fair Trade. De datum staat vast: dinsdag 11 oktober. Uur is nog overeen te komen. We mikken o.m. op alle studenten economie. Volgende week meer, wanneer ik het hele Hasseltse fairtradeweekprogramma aan u wil voorstellen.

Interessant dat onze Tony deze vraagt precies nu stelt. Marieke van het nationaal secretariaat van Oxfam-Wereldwinkels stelde over Callebaut en hun marktmacht eergisteren een vraag aan Henk Jan Beltman – de baas van Hollandse Tony: ‘of Callebaut echt intern verandert door Tony’s als klant te hebben‘. Daarover stelde Beltman dat men niet naĆÆef moest zijn: “neen – tot zijn frustratie – niet bepaald“.

toontje hoger, toontje lager

Ik heb daarover Ć©n over het Callebaut-artikel van Vlaamse Tony, helemaal hier onderaan, zeker wel een mening. Maar geen sluitende. Misschien ook niet helemaal in lijn met wat vandaag de dag in fairtrademiddens wordt beleden, maar dat verwacht je ook niet van mij, denk ik.

Eerstens: zelf geloof ik vooral in de wenselijkheid en haalbaarheid van het voorstel van Niek Koning. Foodlog noemt hem de laatste echte academische volumereguleerder van Europa. Noordelijke NGO’s of labels willen er natuurlijk ook niet aan, omdat ze daar zelf al snel geen rol meer binnen te spelen hebben:Ā  https://fairtradekookboek.wordpress.com/2015/02/09/chocoladetekort-niek-koning-wur-rekent-de-oplossing-door-in-nieuw-fair-trade-arrangement/

Waar onze NGO’s (en wereldwinkels) uiteraard wel hun rol zouden blijven hebben, is als doorgeefluik naar het publiek in het noorden, van wat bijv. de Afrikaanse NGO’s en intelligentia op het terrein in de praktijk zien gebeuren.

Tweedens: de manier van werken die Callebaut in het artikel hieronder lijkt voor te staan (alsook vaak de zgn. duurzaamheidslabels) is die van de cacaoboer in de rol van ondernemer. “Dit gecombineerde plan zal boeren bekrachtigen en omvormen tot ondernemers met een positieve operationele, financiĆ«le en rendabiliteitstrackrecord” staat er letterlijk.

Klinkt onschuldig. Slim zelfs. Maar is het eindresultaat van zulk een ‘beleid’ niet wat zich aftekent in de malaise [4], waarin de landbouw in Europa momenteel verkeert? De markt vraagt nl. om melk, vlees, groenten en fruit,… in BULK; met overproductie en bulkprijzen (of bulkprijzen en dus overproductie!?) als resultaat. En hiermee onleefbare bedrijven, die zich een speelbal voelen van ‘een haast mythologisch ongrijpbaar gewaande, maar zeker onbegrijpende markt‘ (lees: de retail en MNO’s). Zo geldt toch ook voor cacao?

Het antwoord is dan dat de boer naast ondernemender ook nog eens zijn eigen marketeer moet worden [5], zo lees ik steeds vaker. Verwacht Callebaut dit ook van zijn zelfbedruipende cacaoboeren?

verantwoordelijkheid zonder macht

Op Al Jazeera stond onlangs een artikel van ene William G. Mosely [6], over “Africa’s entrepreneurial dilemma“. Citaten, die kunnen tellen:

Microcredit, for example, has been heralded as a tool allowing women and other marginalised groups to access loans to develop new businesses and income flows.

While this approach works well for middle-income Africans who have the margin of wealth necessary to take on financial risks, and the know-how to capitalise on new technology, it rarely works for the truly poor.

African leaders, journalists, and public intellectuals will be doing their people a considerable service if they critically and cautiously parse the latest development craze focused on entrepreneurialism.

Psycholoog Paul Verhaeghe schreef over dit nieuwste neo-liberale fantasme als maatschappijproject (i.e. ‘de nieuwe identiteit van de mens als ondernemer‘) ook uitgebreid in zijn bekende boek ‘Identiteit’ [7] (ja, Nathalie, ik lees ook wel eens een boekšŸ˜‰ ). Op blz. 169 staat deze pakkende zin:

“verantwoordelijkheid zonder macht
is een formule die gegarandeerd voor ellende zorgt”

Waartoe dienen scholing en aanmoedigen van ondernemerschap uiteindelijk, als de enige vrijheid die de boer heeft, die is te kiezen tussen dat Ʃne wurgcontract in opdracht van Callebaut of het andere van pakweg NestlƩ?

In de film van Tony’s Chocolonely zegt iemand over de intiatiefnemer van het chocolademerk, Teun “Tony” van der Keuken, iets in de trant van: “het was Teun niet te doen om de afrikaanse cacaoboer, maar om een sterk verhaal voor op televisie.” Eerlijk. Hoe zou dat met Callebaut zitten?

U ziet, beste Tony, ik zadel u met meer vragen op dan ge zelf al had.
Tijd voor een publiek debat, als ge het mij vraagt. Wieze wieze wies bom bom.

[1] http://www.candyindustry.com/articles/87386-barry-callebaut-ifc-idh-partner-for-9-million-credit-based-productivity-package-program
[2] https://news.sap.com/sap-helps-barry-callebaut-realize-sustainable-cocoa-farming/
[3] https://www.barry-callebaut.com/chocophilia/chocolate-stories/sharing-love-chocolate-c%C3%B4te-divoire-birthplace-belgian-chocolate
[4] http://www.foodlog.nl/artikel/de-koek-is-op-…-we-stoppen-onze-boerderij
[5] http://www.foodlog.nl/artikel/de-koek-is-op-…-we-stoppen-onze-boerderij#comment-190862
[6] http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2015/07/africa-entrepreneurial-dilemma-150730131850481.html
[7] https://books.google.be/books


Tony zijn mail

Subject: moeten er nog vijanden zijn ? CALLEBAUT

Barry Callebaut helpt cacaoboeren in Ivoorkust

bron: Geert Degrande op 29 augustus 2016 – Made in Oost-Vlaanderen

Barry Callebaut, ā€™s werelds toonaangevende fabrikant van chocolade en cacaoproducten van hoge kwaliteit, die gevestigd is in Wieze, IFC, een lid van de Wereldbankgroep, en IDH, The Sustainable Trade Initiative, kondigen een baanbrekend risicodelend partnerschap van 9 miljoen dollar aan voor de financiering van 103.000 kleine cacaoboeren in Ivoorkust tegen 2020.

Barry Callebaut zal met de steun van IFC en IDH krediet in natura leveren aan boeren in de vorm van inputs en boerderijdiensten. Na enkele succesvolle jaren zullen de boeren positieve operationele en financiƫle resultaten hebben opgebouwd en daardoor bankabel worden, waardoor lokale financiƫle instellingen rechtstreeks leningen zullen kunnen verstrekken aan de boeren, wat een enorme sprong vooruit is voor de financiering van cacaoboerderijen.

Dit programma sluit aan bij het engagement van Barry Callebaut voor de Cocoa Action. De Cocoa Action is een vrijwillige strategie van de cacaosector voor duurzame cacao op initiatief van de World Cocoa Foundation (WCF) om de productiviteit, rendabiliteit en inkomsten van cacaoboeren te verbeteren. Op kredietbasis zullen twee productiviteitspakketten rechtstreeks aan boeren en boerencoƶperaties worden verstrekt. Het basispakket omvat opleiding inzake themaā€™s als snoeitechnieken en gewasbescherming. Het tweede, geavanceerde pakket levert daarnaast ook meststoffen aan professionele en kredietwaardige boeren met bomen van minder dan 20 jaar. Een cruciaal element binnen het initiatief is dat beide pakketten zullen worden ondersteund door individuele coaching op de boerderij door erkende medewerkers van Barry Callebaut die opgeleid zijn op het vlak van bedrijfsbeheer, agronomie en volwassenenonderwijs.

Om het productiviteitspakket op krediet te ontvangen, krijgen de boeren hulp bij het openen van een bankrekening waarop zij vooraf een gedeelte van de waarde van het pakket moeten sparen. De rekeningen worden geopend bij Advans een van de belangrijkste microfinancieringsinstellingen (MFIā€™s) in West-Afrika.

Dit gecombineerde plan zal boeren bekrachtigen en omvormen tot ondernemers met een positieve operationele, financiĆ«le en rendabiliteitstrackrecord. Het uiteindelijke doel is om het voor lokale en internationale financiĆ«le instellingen makkelijker te maken om onafhankelijk te investeren in dergelijke programmaā€™s met een grote impact.

Antoine de Saint-Affrique, CEO, Barry Callebautn zegt daarover het volgende: ā€œDuurzaamheid staat centraal in ons bedrijfsmodel en in onze waarden. De start van dit initiatief vertegenwoordigt een belangrijke stap in het promoten van duurzame professionele cacaoteelt en stelt de cacaoboeren in staat om van zelfvoorzienende boeren uit te groeien tot kleine ondernemers. Barry Callebaut is trots om een leidersrol te spelen in de inspanningen om de cacaoteelt te professionaliseren, en is enthousiast over de steun die wij daarvoor krijgen van onze partners.ā€

graag uw reactie………………

Extract uit het boek ‘Identiteit’ van Paul Verhaeghe

KLIK VOOR EEN GOED LEESBARE WEERGAVE

KLIK VOOR EEN GOED LEESBARE WEERGAVE

ethische labels hebben samen marktwaarde van 793 miljard US dollar – waar doet het toe?

Was vakantielectuur (klein beetje maar, hoor): zogenoemde ‘ethische labels‘ zijn wereldwijd goed voor een gezamelijke marktwaarde van 709 miljard EURO.

Euromonitor analyseerde 26.000 producten, op de 26 belangrijkste markten over de hele wereld. Dit om fabrikanten te helpen begrijpen welke ethische labels het beste werken voor hun producten. Dit afhankelijk van het land, categorie (i.e. mensen / waarden, milieu en duurzaamheid, en dierenwelzijn) en verwachte groeipercentages [1].

In het Verenigd Koninkrijk draagt 45% van alle verpakte levensmiddelen, frisdranken en warme dranken ten minste ƩƩn ethisch label. In Duitsland was dat ongeveer 40%, 37% voor Italiƫ en 27% voor Frankrijk.

In Aziƫ stijgt dit soort percentages tot 64% in Zuid-Korea en 60% voor Indonesiƫ.

Belangrijk om weten is wel dat van die 794 miljard dollar, driekwart voortkomt uit milieu- en duurzaamheid gerelateerde labels. Meer specifiek hebben die zelfs vooral te maken met recycling.

Echter, de snelste groeier in West-Europa is veganistisch / vegetarisch, gevolgd door Rainforest Alliance-gecertificeerde producten. Zie de tabel voor geschatte groei- en omzetcijfers voor de komende 5 jaren.

KLIK OP DE PRENT VOOR EEN GROTERE WEERGAVE

KLIK OP DE PRENT VOOR EEN GROTERE WEERGAVE

Toonaangevende spelers op het terrein van de voeding- en drankenhandel bundelen hun krachten met regeringen, internationale organisaties en NGO’s allerhande, in een poging om een duurzame en verantwoorde sourcing-strategie te ontwikkelen, die rekening moet houden met maatschappelijke en ethische waarden.

Wat betekent de uitkomst van dit onderzoek nu voor merken of winkelketens?

Voor chocoladefabrikanten in het Verenigd Koninkrijk, bijvoorbeeld, zullen veganistisch en Rainforest Alliance-gecertificeerde producten de snelste groei (8,7% en 6,5% respectievelijk) te zien geven. Maar Fairtrade zal veel grotere absolute groei genereren, ter waarde van ā‚¬ 138 miljoen EURO in 2020.

In Frankrijk, aan de andere kant, wordt verwacht dat Fairtrade een daling van winkelwaarde zal kennen. Fabrikanten zouden volgens Euromonitor beter investeren in UTZ-certificering.

Zoals je weet heeft Colruyt dit jaar gekozen om zijn huischocolades door UTZ te laten certificeren en zijn huiskoffies door Rainforest Alliance [2]. Fairtrade – en zodoende steun aan de strijd voor eerlijke wereldhandelsregels – belandt bij de grootste retailer van BelgiĆ« in de marginaliteit.

Of het er allemaal nog toe doet? In Vrij Nederland las ik gisteren [5]:

ā€˜We tolereren tegenwoordig genocide om aan de stoffen te komen die ervoor zorgen dat onze smartphones werken. Er komt een moment dat we tegen de grens aan lopen.

Dixit de Amerikaanse wetenschapper Guy McPherson. Volgens hem is die grens – en dus vooral ook de morele – al bereikt. Hij voorspelt het einde van de mensheid, misschien zelfs al in de jaren dertig van deze eeuw.

Afijn, o.m. een samenvatting van de studie door Euromonitor vind je in onderstaand YouTube-filmpje en meer cijfers en een diepgaandere analyse achter links [3] [4].

[1] http://www.foodnavigator.com/Market-Trends/Ethical-labels-are-worth-709-billion-globally-so-which-one-is-best-for-your-product

[2] https://fairtradekookboek.wordpress.com/2016/07/16/van-kikkerspuug-aldis-allereerste-maatschappelijke-jaarverslag-en-colruyts-groenekikker-huismerkkoffie/

[3] http://blog.euromonitor.com/2016/05/introducing-passport-ethical-labels-2.html

[4] http://blog.euromonitor.com/2016/06/passport-ethical-labels-key-findings.html

[5] https://www.vn.nl/de-naderende-uitstervingsgolf-hoe-vertel-je-het-je-kinderen/