De vieze smaak van goedkoop: de wereld is een soep en de boeren zijn de ballekes

het kannibalisme van de supermarktsector

Op Foodlog een interessante thread opgepikt : “Een Belg in Amsterdam gaat naar de Turk”. De discussie gaat ondermeer over hoe en of Nederlanders of Belgen hun supermarkt graag zien.

Zowaar, nog es een Vlaming die er reageert. Een zekere ‘maiezenaman’. Hij promoot de Spar. Delhaize komt er goed mee weg. Ik postte ooit iets rond Delhaize op Foodlog en beweerde dat het erin slaagt de twee grootste consumenten-organisaties in België uit elkaar te spelen. Colruyt wordt dan weer geprezen om zijn ‘aangescherpte ethische profiel‘. Vlaamse boeren horen daar niet in thuis? Over goede prijzen voor hun producten zijn ze eerder kort van stof.

Neen, ik ben geen liefhebber van de distributiesector. Meer nog, ik wantrouw ze.

Bekijk deze prent eens.

flessenhals_distributie

Er wordt geschat dat in Europa nog slechts een 110 aankoopverantwoordelijken van supermarktketens optreden als tussenpersonen tussen 3.2 miljoen landbouwers en 160 miljoen consumenten . Er wordt dan ook verwacht dat het niet lang meer zal duren voor nog slechts 6 bedrijven de globale voedingsdistributie in handen zullen hebben.

Dergelijke bedrijfsconcentratie is niet louter een economisch proces met sociale gevolgen, het heeft ook politieke en technologische aspecten en gevolgen op ecologisch vlak. Mochten vakbonden, boerenverenigingen en de fairtradebeweging hier nu eens samen rond aan de slag gaan…

Dit document (.doc) v.d.h.v. Engelen (Vredeseilanden) over de verpletterende almacht van de distributiesector kon kon alvast de Boerenbond charmeren. Het werd geschreven n.a.v. een prikactie i.h.k.v. de FairTradeGemeente(FTG)-campagne. Een belangrijk werkpunt binnen FTG (althans in Vlaanderen) is de idee van ‘korte keten‘. Zelforganisatie van boeren, die streven naar (internationale) solidariteit en eerlijke handel. Regiofair, zeg maar.

Soep met boerenballekes

Het voedingspatroon van de Europese consument is de jongste decennia drastisch veranderd.

In 1960 bezat een kruidenier 2.000 verschillende producten. Vandaag bezit een supermarkt er meer dan 150.000. Van een beperkt aanbod van lokale seizoensgroenten veranderde de situatie langzamerhand tot de huidige stand van zaken: een breed gamma aan (verwerkte) producten afkomstig uit alle continenten aanwezig gedurende het hele jaar.

Ons voedingspatroon is de jongste decennia drastisch veranderd. Dat is niet te wijten aan een verhoogde consumptie van voedingsproducten: die steeg tussen 1970 en 2000 van 735kg per persoon tot 770kg per persoon (+ 5%).

Wat dit laatste betreft, lijkt er een (kortstondige?) kentering in te treden:

“Door de dalende koopkracht gaat de consument op een andere manier inkopen. In de slagerij van mijn zoon merk ik dat de mensen die vorig jaar nog twee kilogram varkensvlees bestelden nu nog één kilo vragen. De mensen geven hun lekker stukje vlees niet op, maar ze verkwisten veel minder. Vroeger was de vuilbak goed voor een kwart van onze omzet.” André Bracke (VeVa) op vilt.be

Goed dat er minder verkwist wordt. Maar als hoge volumes in de logica van de vrijhandel voor lage prijzen zorgen, dan zou het omgekeerde toch even waar mogen zijn? Zeker aan de kant van de producenten, waar gezinnen hun boterham – binnen die marktlogica – rechtstreeks afhangt van de prijs die zij voor hun product krijgen. Hierover horen we de supermarkten niet. Zij gedragen zich als de zelfverklaarde belangenverdedigers van ‘de consument’. Alsof boeren geen consumenten zouden zijn.

Op vilt.be was onlangs (maart 2008) Veva-voorzitter André Bracke aan het woord. Hij gaf antwoorden (waarbij bovenstaande) op enkele vragen i.v.m. de huidige diepgaande malaise in de varkenshouderij. Onze boeren zijn tot de ballekes in de soep van de supermarkten verworden. De consument tot kannibaal:

In welke zin onderscheidt de huidige crisis zich van eerdere crisissen in de varkenshouderij?

“Vroeger waren de crisissen kort maar hevig. Nu sleept de malaise al bijna een jaar aan. Hopelijk hebben we het dieptepunt intussen bereikt, maar we gaan slechts zeer langzaam uit het dal kruipen. We moeten vandaag opboksen tegen het machtsblok van de supermarktketens, die op het vlak van prijsvorming opmerkelijk goed overeenkomen. Dikwijls zijn het beursgenoteerde bedrijven voor wie slechts één ding telt: winst maken. Die mensen zwaaien de plak vanuit een ivoren toren.”

Hoelang kan je het met je eigen bedrijf nog blijven uitzingen?

Vorige week heb ik met mijn vrouw rond de tafel gezeten om de cijfers nog eens op een rijtje te zetten. We zijn tot de conclusie gekomen dat ik op dit ogenblik de centen aan het verspelen ben die ik tijdens mijn carrière heb kunnen bij elkaar sparen. Als je pensioen nadert, is dat een pijnlijke vaststelling. Na een vergadering heb ik enkele dagen geleden zes biggen dood aangetroffen onder een zeug. (stilte) Toen was ik echt zwaar aangeslagen, en had ik liever de deur definitief achter me dichtgetrokken. Maar ik ben nog geen 65, hé. Om mij fysiek gezond te houden, moet ik nog enkele jaren actief bezig blijven. Er is geen alternatief.

Sabine Laruelle wil een Raad voor Prijsanalyse. Kris Peeters heeft op zijn beurt werkgroepen opgericht die gaan praten over de prijsvorming. Maar het geloof in eigen kunnen en vertrouwen in andermans goede wil lijkt weg binnen de boerenstand.

Twee polls onder de boeren op vilt.be

1° Treft de supermarktketens schuld aan de huidige crisis in de veehouderij?
antwoord: overweldigend “JA”

2° Zullen de nieuwe overlegplatforms van landbouwminister Kris Peeters leiden tot meer evenwichtige winstmarges in de voedselketen?
antwoord: overweldigend “NEEN”
>

Verbittering

Nogmaals Veva-voorzitter André Bracke:

“De prijs van vers varkensvlees komt dan ook op een erg amateuristische wijze tot stand. De supermarktketens sturen één onderhandelaar naar het café waar de vertegenwoordigers van het slachthuis hem opwachten. Van zodra een prijs wordt voorgesteld, gaat de spreekbuis van de distributiesector twee cafés verder overleggen met zijn collega’s. Indien de prijs naar hun goeddunken te hoog is, wordt het slachthuis in kwestie voor een voldongen feit geplaatst. Dat is kartelvorming, maar je kan het niet bewijzen.”

“En uiteraard ontkent de distributiesector staalhard dat ze dit mechanisme hanteert, maar we hebben het al wel met onze eigen ogen vastgesteld. Het fenomeen doet zich al een tweetal jaar voor, en we zijn dan ook blij dat de Europese Commissie eindelijk een onderzoek instelt naar machtsmisbruiken door grootwarenhuizen. Hopelijk levert dat iets op.”

Nog iemand soep met ballekes?

Ook de groentensector hangt tussen wurgen of verzuipen. En over de vraag: “Gelooft u dat een revolutionaire schaalvergroting in de Vlaamse melkveehouderij de komende jaren onvermijdbaar is?” zijn ze er op vilt.be zeker nog niet uit. Jammer. Blijkbaar ziet de sector geen alternatief in regiofair.

Nochtans, ex-voorzitter van de Boerenbond Noël Devisch zei het eind vorig jaar nog met zoveel woorden:

“We pleiten dus voor eerlijke handel en niet voor vrijhandel.”

Boeren en Wereldwinkels, ze moeten de handen maar eens eindelijk in mekaar slaan. En de ballekes uit soep van de distributie/supermarkten wegvissen.

De Boerenbond startte met een actie rond de voedselprijzen en de slechte verloning van de landbouwers:
Actie voedselprijzen: krijgen boeren en tuinders loon naar werken?
Bekijk zeker ook deze site: www.voedselprijzen.be

6 gedachtes over “De vieze smaak van goedkoop: de wereld is een soep en de boeren zijn de ballekes

  1. Pingback: Hoeveel heeft u voor deze producten betaald? « recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  2. Pingback: Geloof niet in het gevaar van bio-diesel of andere ficties rondom de voedselcrisis « recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  3. Pingback: Voeding en landbouw: de nieuwe ramp « recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  4. Pingback: regiofair begint met rechtvaardige prijzen door prijstransparantie « hoe we de krachten van fair trade en korte keten kunnen bundelen

  5. Pingback: Limburgse melkveehouders eisen faire prijs voor hun faire product « hoe we de krachten van fair trade en korte keten kunnen bundelen

  6. Pingback: Verslag van de tag stream (3) « Guus

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s