Geef Karel een stoel… want hij heeft last van de hitte – Karel van Eetvelt (UNIZO) blogt over maatschappelijk verantwoord ondernemen en eerlijke handel

Beschermende regelgeving en een dito welvaartssysteem hebben er in België voor gezorgd dat ondernemers in een sociaal rustig klimaat hebben kunnen ondernemen en dat hun koopkrachtige werknemers hun producten konden kopen. Precies dát is wat fair trade nastreeft.

geef Karel ne stoel

Afgelopen weekend vroegen de Oxfam-Werelwinkels aandacht voor de positie van de kleine koffieboer. Ook in Hasselt deden we natuurlijk mee.

eentoel.be

Maar nu we onze roze actiestoelen niet meer nodig hebben, kan Karel van Eetvelt van UNIZO er wellicht één gebruiken. Want zijn belangenorganisatie heeft zich afgelopen dagen serieus belachelijk gemaakt, met haar uithalen naar eerst maatschappelijk verantwoord ondernemen en zopas fair trade.
Dus Karel, pak alvast ne stoel en zet u effe in de schaduw… vooraleer je nog meer slachtoffers in eigen rangen maakt.

wat vooraf ging: schampbrief t.a.v. de Oxfam-Wereldwinkels

Dit mailtje stuurde ik aan thomas.compernolle@unizo.be en peter.vandeborne@voka.be, de auteurs van een schampbrief t.a.v. de Oxfam Wereldwinkels (onder de link ook mijn reactie op de brief). Dit n.a.v. de internationale dag van eerlijke handel op 10 mei 2008.

Beste Thomas en Peter,

in Hasselt hebben we met de Wereldwinkel heel wat goeie contacten met handelaars en horeca.

Deze week hebben we als FairTradeGemeente, goed met de Hasseltse middenstand samengewerkt.
Zo staat het ook in onze criteria om FairTradeGemeente te kunnen worden: een goede samenwerking met de lokale middenstand.

Even dacht ik: laat ons vandaag een online-petitie starten, die UNIZO en VOKA terug wat meer helder doet nadenken over wat ze vertelt over Fair trade.

Een online-petitie samen met enkele cafébazen en restauranthouders in Hasselt, zou dat een goed idee zijn? Of – want dat is natuurlijk niet echt een goed idee – misschien moeten we maar eens elkaar de hand reiken en – bijv. n.a.v. De dag van de Klant – eens iets samen doen. Hasselt denkt in deze niet provincialistisch.

Jullie antwoord zou ik graag plaatsen op mijn blog: https://fairtradekookboek.wordpress.com/

Hopelijk zullen ze antwoorden… Vooralsnog geven ze beiden niet thuis.

wat vooraf ging 2: Fair trade is ook handel

Karel van Eetvelt was eerder op zijn blog op unizo.be toch wel een stukje genuanceerder:

Fair trade is ook handel … en mag dus niet al te zeer beknot worden.

De laatste tijd groeit de handel in duurzame, eerlijke producten uit derde wereldlanden sterk. Het is al lang niet meer het exclusieve terrein van goedmenende NGO’s.

Ook kleine tot internationale commerciële bedrijven hebben heel wat inspanningen gedaan om de relaties met producenten op een eerlijker en duurzamer manier te organiseren. Duurzame handel is een echte business geworden, een markt die serieus gegroeid is..

Bovendien stel ik vast dat er een interessante bereidheid groeit in de ngo-wereld om samen te werken met het bedrijfsleven. Het besef groeit dat de mensen die zij helpen, de waarden waar zij voor staan, mee gediend worden als duurzame handel geprofessionaliseerd wordt. Een formidabele zaak.

Deze samenwerking om tot gedragscodes te komen moeten we zeker aanwakkeren. Het is daarom spijtig dat de wetgever greep wil krijgen op ‘fairtrade’.

M.a.w. Karel erkent de impact van fair trade én – zei het onuitgesproken – de kansen die eerlijke handel voor (kleinere) ondernemers in zich draagt. Althans, zo interpreteer ik het. Verstandig ook maar, want bijvoorbeeld ondernemers als Theo Rombouts (Rombouts Koffie) weten wat het is om op te moeten boksen tegen de oneerlijke concurrentie van multinationals als Sarah Lee (van het Douwe Egberts-koffiegamma).

Karel van Eetvelt lanceert een pleonasme

Ondernemers als Theo Rombouts worden ertoe gedwongen om ‘oneerlijk te handelen’, omdat transnationale giganten er met hun gebrek aan sociaalvoelendheid hem daartoe dwingen. Anders wordt hij uit de markt geprijsd. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?

UNIZO en VOKA verdedigen immers de belangen van onze eigen ondernemers. In verhouding tot de grote transnationaal geörganiseerde broers zijn het veelal kleintjes.

Zo behoort van alle verkochte koffie in België 50 % tot de drie DE-merken Douwe Egberts, Jacqmotte en Zwarte Kat. De andere helft wordt ingenomen door de kleinere merken (zoals Rombouts met ongeveer 3 %) en vooral door supermarktmerken (Aldi heeft een sterk marktaandeel met 13 %).

Voor die relatief kleine ondernemers als Theo Rombouts is fair trade – naast eens manier om als mens met zichzelf in het reine te blijven – meteen ook een marketingkans. Want Douwe Egberts moet niks van eerlijke handel hebben. Dus zoiets opent meteen heel veel mogelijkheden voor Rombouts of MIKO of – inderdaad – Oxfam Fairtrade.

Dus, fair trade – en maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) – creëert kansen. Zo zou je denken. Maar zo ziet Karel het niet. Hij stelt: “Maatschappelijk verantwoord ondernemen is een pleonasme”.

heeft Karel last van de warmte?

In zijn laatste blog heeft Karel het over CocaCola. Kan soms smaken met zo’n warm weer. Maar Karel hekelt eigenlijk (terecht!) de praktijken van schijnheiligaards als CocaCola. Hij zegt dat zélf natuurlijk niet in zoveel woorden. Maar hij stelt terecht vast dat Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen voor kapitaalkrachtige ondernemeningen een lust is en voor kleinere KMO’s veeleer een last.

Bovendien beantwoordt bij voorbeeld Coca Cola zonder twijfel aan alle strenge Europese en Amerikaanse regels, richtlijnen, certificaten, streefcijfers, groenboeken en andere excuusformules rond CSR.

Voor mij staat maatschappelijk verantwoord ondernemen haaks op al die regels. Een kmo-ondernemer die geen respect heeft voor het milieu, zijn werknemers, de buurt waarin hij onderneemt; die houdt het niet lang vol. Dat is nu zo en dat was zo voor er sprake was van CSR, MVO en alle certificaten er rond.

Karel maakt allusie op de wanpraktijken die CocaCola erop nahoudt in India. Hij zou er zich toch iets sterker mogen over uitspreken. Want dit soort wanpraktijken geeft bedrijven als CocaCola een voorsprong op bedrijven, die het beter voorhebben met de mensen.

I.p.v. MVO te hekelen – omdat er vandaag inderdaad veel schijnheiligheid mee gepaard gaat – en de strijd ontgoocheld te staken zou het toch verstandiger zijn naar andere oplossingen te zoeken.

Bijvoorbeeld: dat soort oneerlijke handelspraktijken van CocaCola (of andere Douwe Egbertsen en Microsofts) dient aangepakt te worden. Iedereen is er van op de hoogte. En toch mag zo’n bedrijf het grootste feest (de Olympische Spelen) van de wereld ongemoeid sponsoren. En haar producten in Vlaanderen zondermeer blijven verkopen. Probeer daar maar eens tegenop te knokken als goedmenende, lokale ondernemer met een eerlijke inborst.

minder Kafka, meer fairness

Het maandblad voor duurzaam ondernemen Get up! publiceerde in zijn aprilnummer een interview met Karel Van Eetvelt, gedelegeerd bestuurder van UNIZO, en Jerry Crombez, MVO-specialist bij UNIZO. Hieronder een citaat uit het interview.

In de brede economische wereld krijgt duurzaam ondernemen stilaan voet aan de grond. Is de business case voor MVO sterk genoeg?
Van Eetvelt: Die associatie ergert mij. Maatschappelijk verantwoord ondernemen een business case noemen is contradictorisch. Een ondernemer wordt geácht om verantwoord te handelen. Wie het niet zo nauw neemt, wordt vroeg of laat uit de markt geduwd. Dat is een zelfregelend mechanisme. Eigenlijk is er iets mis met de gangbare invulling van het woord MVO, waarbij labels en certificaten de bewijzen aanleveren en de business case creëren. Dat MVO zo een commerciële meerwaarde krijgt en duurzaam ondernemen een handelsgoed wordt, daar huiver ik van.

Karel en Jerry weten goed genoeg dat er niet zoiets bestaat als een zelfregulerend mechanisme. Wanneer ze dit echt menen, dan tekenen ze voor de ondergang van onze handelaars en ondernemers. Zo’n redeneringen zetten ons waardenstelsel totaal in de wind. Het klinkt populistisch en wellicht is het ook de bedoeling. Maar deze mensen zijn slimmer als dat.

Ze zouden beter de overheden oproepen, samen met de NGO’s, om onverantwoorde praktijken te bestraffen. In ieder geval het misbruik te beteugelen dat bedrijven als CocaCola maken van hun reputatie, door hun zogenaamde MVO. Verder zullen UNIZO en VOKA moeten leren aanvaarden dat de wereld snel aan het veranderen is. De economische wind blaast steeds meer vanuit het Oosten. Willen onze ondernemers een vuist kunnen maken tegen de valse concurrentie, die hier toch ook dikwijls aan de gang is, dan is hun enige verweermiddel regelgeving.

Dat de wetgever dus “greep wil krijgen” op fair trade is niet meer dan dan de normaalste zaak van de wereld. Bedrijven als Chiquita en Douwe Egberts proberen met hun eigen labels verwarring te creëeren. Inhoudelijk is dat een probleem, maar ook voor de ondernemer en consument wordt het er alleen maar verwarrender op. Lees daarvoor: van ’soft law’ tot de wet van de sterkste: codes, labels, coördinatiemethoden,….

Beschermende regelgeving en een dito welvaartssysteem hebben er in België voor gezorgd dat ondernemers in een sociaal rustig klimaat hebben kunnen ondernemen en dat hun koopkrachtige werknemers hun producten konden kopen. Precies dát is wat fair trade nastreeft.

Dus Karel, pak ne stoel en zet u erbij. Je vergist je van vijand, wanneer je uithaalt naar MVO en fair trade. Het zwaar geschut van de afgelopen dagen maakt meer slachtoffers in je eigen rangen dan goed is. Een gezonde samenleving heeft een gezonde economie nodig. Een gezonde economie heeft gezond denkende belangenverdedigers nodig. Oxfam-Wereldwinkels nemen het op voor de kleine ondernemers in het Zuiden, de producenten van bijv. groene koffiebonen. UNIZO en VOKA zouden het moeten opnemen voor de kleine ondernemers in Vlaanderen, zoals koffiebranders Rombouts of MIKO. Het toontje dat UNIZO nu aanslaat, maakt hen niet alleen belachelijk (afgelopen veel gehoorde opmerking), het dient ook nog eens andere belangen, dan zij denken te verdedigen.

Aan wiens belangen Karel van Eetvelt, bij het schrijven van zijn pamfletten dacht, durf ik niet twijfelen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s