Week van de Fair Trade 2009: geeft het keurmerk Max Havelaar haar bestaansreden op?

BELANGRIJK !! : nieuwe informatie toegevoegd! Dit wordt aangegeven in rode kleur.

VOORAF: Burkina Faso, Senegal, Ghana and Niger staan – wanneer ik dit schrijf – met de voeten in het water. CNN spreekt van 600.000 mensen die getroffen worden.

Bij ons zwijgen de media. Zoals ze ook zwijgen over de herkolonisering (dit zijn de woorden van The Economist – .pdf) van Afrika.
Landen die kapitaal exporteren maar voedsel invoeren, gaan hun landbouwproductie ‘uitbesteden’ aan landen met weinig kapitaal maar veel grond. In plaats van voedsel te kopen op de wereldmarkt, kopen of huren regeringen of bedrijven met politieke vrienden en veel invloed landbouwgrond in het buitenland, waarop ze voedsel produceren en naar het moederland verschepen. (lees meer op MO*.be)

De bronnen van de stromen goedkope grondstoffen richting Europa drogen langzaam maar zeker op. De voedingsindustrie zit oms hoe langer hoe meer verlegen om grondstoffen van goeie kwaliteit.

De fairtradesector (met op kop het Max Havelaar-keurmerk) gooit de laatste reddingsboeien uit richting de voedselgiganten. De kleine boeren en producenten verzuipen. Vandaag haast letterlijk te nemen.

 

eerlijke handel zoals u er nog niet eerder over hoorde vertellen

 

Vorig jaar rond deze tijd publiceerde ik hier het artikel “kritiek zwelt aan in aanloop van de Week van de Fair Trade: het gaat fout met Max Havelaar“. Helaas, het afgelopen jaar is het van kwaad naar erger gegaan met het fairtradekeurmerk.

Aanleiding tot dit artikel: opstandige kleine boeren in het Zuiden en uit de biecht klappende ondernemers in Europa.

“Fairtrade guarantees a better deal for third-world producers, and a hell of a deal for first-world bureaucrats.”

In 1994, werd Green & Black’s Maya Gold de eerste chocoladereep met het fairtradekeurmerk in de UK. Dat was niet speciaal de bedoeling. Craig Sams en zijn vrouw Josephine wilden gewoon eerlijk handelen en op vakantie in Belize “ontdekten ze hoe cacaoboeren afgestraft werden, door grote bedrijven die de cacaoprijzen drukten”.

De engelse Fair Trade Foundation zag in dit mooie ondernemersverhaal het ideale voorbeeld bij het lanceren van haar keurmerk. En vroeg het koppel of het wilde pronken met het logo van het keurmerk op de verpakking.

Het koppel stemde toe. Maar het zal ook voor altijd bij die ene reep blijven, want volgens Sams betekent fair trade vooral ‘a hell of a deal‘ voor Eerste Wereld-bureaucraten.

Was Sams tot voor kort één van de weinigen die hier expliciet zijn mond over durfde opentrekken, dan is daar sinds deze week serieus verandering in gekomen…

nieuws d.d. Feb 02 2010:: Lees “Green & Blacks to go 100% fair trade“.

Craig Sams, one of the founders of Green & Blacks, goes into more detail about Green & Black’s history with fair trade certification in a 2006 interview on City Hippy. There, Craig says Green & Blacks’ commitment to fair trade practices has never wavered:

We have never changed the way we do business. We always pay fair prices, deal with democratic cooperatives, support our growers with long term contracts, give them cash up front if they need it to pay the cooperative members, help them on maintaining organic standards.

In the same interview, Craig goes on to say that the conflicts Green & Blacks had with Fairtrade Federation happened “several years ago and I think that things have changed and are changing.” Apparently, things have changed enough to reunite the choco company with the fair trade nonprofit now.

einde update

kleine boeren én koffiebranders moeten plaats ruimen voor grotere belangen

 

Wat is er aan de hand?

Starbucks zet momenteel zwaar geschut in met een miljoenen kostende reclamecampagne in de UK en Ierland:

“Starbucks is pushing ahead with a billboard, poster and press campaign promoting its move to make all of its “espresso-based beverages” – effectively every latte, cappucino and mocha whipped up by its baristas in the UK – from Fairtrade-certified coffee bean suppliers.”

bron: The Guardian

Dit lijkt schitterend nieuws. Tot je de versie van de kleinere koffierbranders hoort:

“As Starbucks fully embraced Fairtrade coffee, several roasters in the UK complained about the Fairtrade Foundation’s proposed new administrative guidelines, which the roasters will complain puts too heavy a paperwork burden on them. Roasters have always complained that the Foundation is ‘over-bureaucratic’ – the Foundation in return always claims that its audit trail has to be absolutely accurate.”

Eerste Wereld-bureaucratie, op maat van de allergrootsten.

“One small roaster in the north of England complained that big operations, such as Starbucks, can deploy dedicated staff to handling the Fairtrade paperwork, but that a tiny operation such as his cannot do so.

He said: “They are going to disqualify many small roasters from working with Fairtrade at all. Big roasters have the staff to handle this – but for the rest of us, this now gives the perverse situation of Fairtrade only wanting to work with little operators overseas, and big ones here.”

te lezen op www.caterersearch.com

update: Lees: “Starbucks as fairtrade-lite and Nestlé on the blacklist” voor een interessante invalshoek over het engagement van Starbucks:

Granted, they’ve gotten bad press recently for fighting Ethiopian coffee growers’ push to trademark their brands (though they finally settled the dispute) and it took a consumer boycott before they began purchasing fair trade coffee in 2000, but rather following the Nestlé model of price-gouging suppliers, Starbucks is doing a better job than most multinational coffee companies.

Lees ook: Starbucks’ Farmers Discuss the Impact of Fairtrade

einde update

Na de kleine boeren in het Zuiden roeren zich dus ook steeds meer de kleine leveranciers in het Noorden.

Grof is dat. Precies de kleine, vaak familiale bedrijfjes, die pionierswerk verrichten – én de commerciële risico’s namen! – worden nu de nek omgewrongen.

alternatieve handel of liefdadigheid?

 

Kleine producenten voelen zich steeds vaker in de steek gelaten door het keurmerk Max Havelaar.

Lees dit artikel eens. Lack of profitabilty drives banana farmers away from Fairtrade. En vergeet niet de comments bij het artikel.

Maar nog interessanter nieuws is dat – ik noem dit in navolging van Utz Kapeh – Max Havelaar de idee van een minimumprijs voor suiker heeft laten vallen. Dwz: Vanaf oktober 2009 garandeert MH dus geen minimumprijs meer voor suiker van eerlijke handel.

MH laat de controle op de prijzen die bedrijven betalen aan de producenten volledig los. Ze kiezen voor een premiesysteem, dat de suikerrietproducenten hun verlies aan inkomen en sociale dienstverlening zou moeten helpen compenseren.

Hoezo ‘handel’? Dit is gewoon liefdadigheid.

begin update

Het dient hierbij aangestipt, dat binnen het comité dat deze beslissing nam, wel degelijk inspraak bestaat vanuit boerenorganisaties in het zuiden. Veelal wegen ook hier echter steeds meer de belangen van de ‘groten’ zwaarder door dan die van de kleine, écht achtergestelde coöperatieven.

Daarnaast dient aangestipt dat momenteel MH overweegt de minimumgrens voor het verplichte gehalte aan faitradegrondstoffen verwerkt in een eindproduct te verlagen van 20% tot 5%. D.w.z. dat voortaan producenten zelfs de MaxHavelaar-stempel mogen gebruiken, ookal verwerken ze slechts 5% fairtradegrondstoffen in hun eindproduct.

Kunt u zich eenzelfde scenario voorstellen bij het hanteren van de biokeurmerkstempel?

einde update

Max Havelaar geeft haar bestaansreden op

 

Volgens mij heft Max Havelaar haar reden van bestaan hiermee op. En ik zeg dit niet bepaald lichtzinnig, zelfs niet aanmatigend bedoeld, maar bloedserieus.

Het institutionaliseert – want certificeert – de uitwassen van de vrije markt in voedselgrondstoffen, die idd de vruchten van de boerenarbeid niet als een maatschappelijke dienst, dan wel al eens een kapotgerationaliseerde commodity zien.

De ultieme reddingsboei om opdrogende grondstoffenstromen vanuit het Zuiden nog enigszins op peil te kunnen houden.

De maatschappelijke gevolgen op termijn van deze koers van MH – ook hier in Europa – zullen veel verder reiken dan de pietpeuterige economische impact van fair trade op het eerste zicht laat vermoeden.

wat zegt men in het Zuiden hierover?

 

“Is fairtrade liefdadigheid: gelukkige arbeiders op een plantage? Of is fairtrade structuren veranderen? Ik zeg niet dat FLO niet mag groeien. Maar het mag zijn ziel niet verloochenen. Als consumenten zouden weten onder welke omstandigheden hun producten gemaakt worden… Ik weet heel goed hoe het er op Zuid-Afrikaanse plantages aan toe gaat. Ik zou er geen producten van kopen.”

Ragel Hasselman van de Heiveld Coöpertieve in Zuid-Afrika haalt hard uit naar de FLO (fairtrade labelling organisaties)

De Mexicaanse coöperative UCIRI, Max Havelaar’s allereerste klant in 1988, wordt geconfronteerd met leden die verkiezen hun koffie-oogst te verkopen aan de conventionele tussenpersonen die beter betalen. Maar ook uit protest tegen het onbekwame en paternalistische gedrag van de fairtradekeurmerkorganisaties FLO en Max Havelaar.

“De kleine producenten moeten zich verenigen over alle continenten om het hoofd te bieden aan FLO (de Fairtrade Labelling Organisatie) en aan Max Havelaar, met als doel een eigen label te creëren… Maar, momenteel kunnen we niet aan hen voorbij.”

zo vertelde coöperant Isaias Martinez.

begin update

Medeoprichter Max Havelaar denkt over lancering nieuw label

 

Frans Van der Hoff, die mee aan de bakermat staat van het bekende fairtrade label Max Havelaar, sprak in september 2009 openlijk over de “crisis” die hij waarneemt in de fairtrade sector op een Canadees radiostation (CBC Radio).

Hij is van plan om een nieuw fairtrade label te lanceren, omdat hij erg bezorgd is over het feit dat grote bedrijven belangrijke belangen verwerven in eerlijke handel, en zo een bedreiging zouden kunnen vormen voor de fundamentele reden waarom fairtrade tot stand kwam: het steunen en beschermen van kleinschalige boeren.
Frans Van der Hoff is een Nederlander geboren in een landbouwersfamilie, die bekendstaat staat als oprichter van fairtrade koffie in 1988 en als een getogen fairtrade promotor en beoefenaar. Hij behaalde in Duitsland twee doctoraten in politieke economie en in theologie. In 1989 richtte hij in Nederland, samen met Nico Roozen, de vereniging en het label Max Havelaar op. Dit initiatief werd geëerd door Jacques Chirac (toenmalige Franse president) die hem tot Ridder in het Legioen van de Eer benoemde. Daarnaast werd hij ook gedecoreerd tot commandeur in de Kroonorde door de Belgische Minister voor Ontwikkelingssamenwerking in 2005. Van der Hoff was eveneens een Katholieke priester. Trouw aan zijn roots in de landbouw verbouwt Van der Hoff nog steeds zelf fairtrade koffie in Mexico.

[ Beluister het interview ]

einde update

4 gedachtes over “Week van de Fair Trade 2009: geeft het keurmerk Max Havelaar haar bestaansreden op?

  1. Pingback: marketingsuggesties – aflevering 4: “Leven van liefde en lucht” – over fair trade, ook naast de deur – 10 oktober 2009 « hoe we de krachten van fair trade en korte keten kunnen bundelen

  2. Pingback: Kraft Foods, Cadbury en de machtsstrijd van (of is het ‘om’?) de keurmerken « recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  3. Pingback: kritiek zwelt aan in aanloop van de Week van de Fair Trade: “het gaat fout met Max Havelaar” « recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  4. Pingback: overheid Verenigde Staten moeit zich met ruzie tussen Fairtrade International en Bloomberg: « recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s