‘Chocolade mag niet zomaar snoepgoed zijn’ – broodje-aap-verhalen over fair trade evenmin

Schoon artikel in de Standaard van 15 juni 2013. Op de nogal ongenuanceerde uitspraken (broodje-aap-verhalen) over fair trade wil ik toch even ingaan.

op een gepimpte bakfiets van Amsterdam naar Brugge

Afgelopen weekend (EDITIE zaterdag 15 juni 2013) stond er in de Standaard een stevig artikel [ BLZ 1 | BLZ 2 | BLZ 3 ] met de Brugse chocolatier Dominique Persoone in een hoofdrol. Hij verzamelde de pers, door zijn chocolade met een gepimpte bakfiets van Amsterdam over te brengen naar zijn winkel in Brugge.

PAGINA 1 VAN HET ARTIKEL IN DE STANDAARD

KLIK OP DE PRENT VOOR EEN PDF VAN HET VOLLEDIGE ARTIKEL

bron: destandaard.be

biochocolade aangevoerd per zeilschip

Het idee van deze milieuvriendelijke transportwijze is de voortzetting van de filosofie van de ‘Granada Chocolate Factory’. Zij vervoeren hun biologische chocolade steevast met het historische zeilschip Tres Hombres. Daarnaast liggen hun cacaoplantages dichtbij de fabriek, zodat ze direct verwerkt kunnen worden om de chocolade zo verantwoord mogelijk te produceren en te distribueren.

Tot voor kort heette het dat buitenlandse chocolades nooit voet aan de Belgische grond zouden kunnen krijgen, maar een fijnproeverspubliek beslist daar stilaan anders over. Kleine ondernemers in Latijns-Amerika of Afrika produceren en verhandelen (dankzij het internet) nu over heel de wereld hun eigen chocolades, van zelfverbouwde cacaobonen. Van de afgewerkte producten blijft een maximum aan toegevoegde waarde in de landen van herkomst, veelal ontwikkelingslanden. De tussenhandel en grote chocoladeverwerkende bedrijven worden er immers netjes tussenuit geknipt.
Direct Cacao heet het initiatief waaronder ze zich aan het verenigen zijn.

‘El Ceibo’ – een partner van Oxfam-Wereldwinkels – verkoopt ook zelfgeproduceerde chocolade. Vooralsnog ligt die echter nog niet te koop in de Wereldwinkels.

elceibo

De fairtraders zouden nochtans gecharmeerd moeten zijn. Want wat die mensen doen is het in praktijk brengen van wat zij zouden willen. De nieuwe plannen van Oxfam-Wereldwinkels komen daar voor een stuk al aan tegemoet, want zij willen nu de hele keten in rekening nemen en daar hoort dus ook bijvoorbeeld het transport bij.

Toch moeten we opletten. En niet té enthousiast worden. Het artikel in de Standaard leest immers als een onbetaalde publi-reportage. Er wordt nogal lichtzinnig over een aantal aspecten van internationale handel (én wereldhandel) heengestapt.

De CO2-voetafdruk van een kopje koffie

Citaat uit het artikel:

“Niet zo lang geleden was koffie gewoon koffie, nu kun je zelfs in de supermarkt kiezen tussen uiteenlopende herkomstgebieden.’
Die koffie in de supermarkt heeft weleens een fairtrade- of een biolabel, maar nooit belandt ze ‘CO2vrij’ of zonder uitstoot van broeikasgassen in de winkelrekken.”

Nuancering:
Ook de koffieproducenten verzamelen informatie om in de toekomst de CO2-voetafdruk van hun producten op de verpakking te vermelden. De Duitse koffieproducent Tchibo paste de CO2-voetafdruk toe op een arabicakoffie uit het noorden van Tanzania. Hij berekende de som van de broeikasgassen gedurende de levenscyclus van een kopje koffie, inclusief de consumptie- en de afvalfase. Eén kopje koffie heeft een voetafdruk van 59,12 g CO2-equivalent, zo bleek. Daarvan neemt de teeltfase een zeer groot deel voor haar rekening: 32,99 g. (Kanttekening: bij gebrek aan goede gegevens is Tchibo er niet in geslaagd de positieve CO2-effecten van schaduwteelt mee in rekening te brengen. Het bedrijf stelt de opname van schaduwteelt in de analyse wel voor als verbetertraject.) Het overzeese transport was goed voor slechts 1,15 g CO2-equivalent, de afvalfase eveneens voor 1,15 g. Opmerkelijk is de grote bijdrage van de consumptie aan de voetafdruk: 17, 90 g. Dit is een gemiddelde van verschillende methodes van koffiezetten. Een koffiemachine veroorzaakt een uitstoot van broeikasgassen die zesmaal hoger ligt dan filterkoffie. Voor wie één en ander in perspectief wil zetten: de Europese Unie legt tegen 2015 een CO2-norm van 130 g per kilometer op voor nieuwe personenwagens.

Bron: fairtradekookboek.files.wordpress.com/ (PDF)

lichtzinnige fairtradekeurmerken?

Citaat 2 uit het artikel:

Springen we doorgaans te lichtzinnig om met fairtradekeurmerken?
Erik Sauër vindt van wel, en niet eens omdat Oxfamchocolade wordt vervoerd met vervuilende schepen. ‘De producten die met een fairtradelabel verkocht worden, zijn een heel ander verhaal dan dit hier. Koop je bijvoorbeeld een reep fairtradechocolade uit de fabriek van Barry Callebaut, dan is de kans heel groot dat die gemaakt is van bonen die niet eerlijk verhandeld zijn.

Nuance:
Dit systeem – en dat is zeker geen geheim – heet ‘mass balance’.
Wat is ‘mass balance’? Vergelijk met energie uit windmolens: een consument die zijn energieleverancier betaalt voor groene energie, weet dat er uit zijn stopcontact thuis niet precies die door windmolens opgewekte stroom komt. Maar hij kan er wel op rekenen dat de hoeveelheid energie die hij gebruikt op een groene manier opgewekt is. Dus: of een consument nu fairtradechocolade koopt uit ‘mass balance’ of fairtradechocolade die volledig traceerbaar is, de impact in het Zuiden blijft dezelfde.

Wanneer een chocolademaker bijv. 500 ton cacao koopt, dan koopt hij 500 ton volgens fairtradevoorwaarden, inclusief het betalen van $200/ton voor de fairtradepremie. Hij mag niet meer chocolade verkopen onder het fairtradekeurmerk, als hij kan maken van 500 ton cacao. Dus als de bonen in een later stadium worden gemixt met niet-fairtradebonen – wat vaak gebeurt bij chocolade, die aan hoge volumes en tegen consumentvriendelijke prijzen wordt geproduceerd – krijgen de cacaoboeren toch 100% van de voordelen, welke het fairtradelabel garandeert.

In de praktijk belanden in bijv. Ivoorkust inderdaad alle cacaobonen van eenzelfde kwaliteit in hetzelfde scheepsruim.

Op deze manier kunnen ook grote bedrijven als Nestlé of Mars fair trade gaan verkopen. En kunnen kleine chocolademerken (als Oxfam) toch gebruik maken van de schaalgrootte en betaalbare producten in de rekken krijgen.

Resultaat van deze aanpak in het Verenigd Koninkrijk: nog maar een jaar of vijf geleden was slechts 1% van alle verkochte chocolade Fairtrade, nu is dat reeds 12%. Dit zorgt voor een enorme impact voor de cacaoboeren, om hun problemen en armoede aan te pakken.

Bron: www.bbc.co.uk/programmes/b006mg74/features/fairtrade-chocolate

Meer berichten in de categorie Mass Balance op deze blog

5 gedachtes over “‘Chocolade mag niet zomaar snoepgoed zijn’ – broodje-aap-verhalen over fair trade evenmin

  1. Pingback: alle kaarten op tafel: Callebaut produceert bitter(st)e chocolade volgens ‘Raise The Bar’ | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  2. Pingback: wat is ‘mass balance’ binnen fair trade? – levert Callebaut ‘bean-to-bar’ aan Tony Chocolonely? | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  3. Pingback: Next Havelaar: Max Havelaar krijgt lik op stuk | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  4. Pingback: weeral een leuk product uit Holland: de Gorilla-bar met Virunga cacao uit Congo | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  5. Pingback: biologisch immiteert en kannibaliseert fairtrade middels eerlijk impactverhaal | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s