Europa verwijst kleine suikerrietproducent naar de bedelstand – is fair trade het alternatief?

LEES OOK: Max Havelaar-slavensuiker – van mass balance tot plunder-by-fairtrade

In 2015 wil Europa een geheel nieuwe landbouwpolitiek in de steigers hebben staan. Voor 400.000 mensen in ontwikkelingslanden dreigt een ramp.

nieuw landbouwakkoord op CAP van suikerrietboer


Die CAP (Common Agricultural Policy) is ooit opgezet om Europa zelfvoorzienend in voedsel te maken. Daarom werd onze graanmarkt beschermd, maar de eiwitmarkt zetten we in 1992 open voor de wereld. Gevolg was enorme soja-importen in Europa, tot wel 30 miljoen ton voor veevoeder. Een ecologische ramp.

Behalve een graanmarkt en een eiwitmarkt is er nog een derde grote markt binnen de Europese primaire sector, de suikermarkt. Deze wordt nu ook helemaal opengezet, met zeer kwalijke gevolgen voor 400.000 mensen in ontwikkelingslanden, die leven van de suikerrietproductie.

We produceren in ons werelddeel 13 miljoen ton suiker voor voeding – voor een prijs die ver boven de wereldmarktprijs ligt – en die hoeveelheid (85% van de interne markt) is afgeschermd voor de rest van de wereld. Wel heeft de Wereldhandelsorganisatie (WTO) voor elkaar gekregen dat derdewereldlanden 2,5 miljoen ton suiker naar Europa mogen exporteren. Suiker die Europa niet weer terug op de wereldmarkt mag dumpen. Met andere woorden, de suikermarkt voor de voedingsmiddelenindustrie zat volkomen op slot met import- en exportquota. Europa veranderde echter ook van een netto suikerexporteur in een netto importeur.

einde van de suikerquota – einde van de kleine suikerrietboer

Nu heeft Europa beslist dat die suikerquota nog zullen lopen tot en met 30 september 2017. Nadien is deze teelt niet langer aan een productiebeperking onderhevig. Een impactstudie van de Europese Commissie wijst op een daling van de suikerprijs van gemiddeld 3%. Een onstabiele, meer volatiele en lager geprijsde Europese markt maakt het voor ACS (African Caribbean and Pacific)- en MOL (Minst Ontwikkelde)-landen niet aantrekkelijk om naar de EU te exporteren, waardoor ze potentieel gunstige afzetmarkten zullen verliezen, met bovendien een meer acute concurrentie van de Europese productie. Suikerbieten zijn overingens vandaag het aantrekkelijkste gewas voor de Europese boer. Het levert hem per hectare zo’n € 500 meer op dan andere gewassen. Maar bij een lagere suikerprijs, bijvoorbeeld op het niveau van rietsuiker (250 euro per ton) zou de teelt van suikerbieten ook in Noordwest Europa wel eens minder aantrekkelijk kunnen worden.

fair trade en suiker

Grote winnaar van de Europese suikerhervorming zijn de multinationale concerns van voedingsproducten. De suiker die zij in hun producten verwerken, zal goedkoper worden.

Maar in landen als Barbados, Belize, Guyana, Fiji, Madagascar en Jamaica werken meer dan 400.000 mensen direct of indirect in de suikerproductie. Het merendeel daarvan wordt uitgevoerd naar Europa. Zonder bijkomende steunmaatregelen (bijv. hulp bij het verhogen van de productiviteit) zal het einde van de quotas de landen uit de markt prijzen. Andere landen met hoge armoedecijfers als Ethiopië, Malawi, Mozambique, Zambia en Zimbabwe zullen de armoede wellicht ook zien toenemen, als resultaat van de veranderingen.

In het Verenigd Koninkrijk maakt de Fairtrade Foundation misbaar over de aangekondigde hervormingen. Terecht. Al kan de vraag gesteld worden, of de vorm van fair trade die zij voorstaat een alternatief is. Nogal wat grote spelers op de markt voor consumentensuiker grepen de hoge prijzen (TE hoge prijzen, volgens de Europese Commissie) op de Europese markt aan, om in de minst-ontwikkelde landen (MOL) te gaan investeren in kleine boerensuiker. In combinatie met de hoge suikerprijzen maakt de voorkeursbehandeling, die deze landen genieten (weldra ‘genoten’) inzake bijv. vrijstelling van invoerbeperkingen, dat de fairtradesuikerhandel voor bedrijven als Candico of Tate & Lyle een lucratieve handel werd in Europa.

Daar zijn toch wel wat stevige bedenkingen bij te maken.

Verschenen in de reeks: Zomeruniversiteit 2013

Een gedachte over “Europa verwijst kleine suikerrietproducent naar de bedelstand – is fair trade het alternatief?

  1. Pingback: Max Havelaar-slavensuiker? mass balance-principe lijkt dekmantel voor plunder-by-trade | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s