Max Havelaar-slavensuiker? mass balance-principe aanleiding tot plunder-by-fairtrade?

Tate & Lyle wordt ervan beschuldigd een hand te hebben in grootschalige mensenrechtenschendingen in Cambodia. The Guardian verhaalt van duizenden boeren, die hun land en inkomstenbron verliezen aan grote suikerplantages. Deze suiker bevoorraadt de Europese Unie, middels firma’s als het Britse suiker- en ingrediëntenbedrijf Tate & Lyle, wiens leverancier wordt beschuldigd van kinderarbeid en medeplichtigheid aan landjepik en het aanzetten tot geweld tegen de bevolking.

KLIK OM DE VIDEOREPORTAGE VAN THE GUARDIAN TE BEKIJKEN

KLIK OM DE VIDEOREPORTAGE VAN THE GUARDIAN TE BEKIJKEN

Hé, Tate & Lyle. Dat zijn toch de grootste aankopers van fairtradesuiker? Zeker. Het is bij uitstek dé gigant binnen de suikerindustrie in Europa. Al opereert die tak sinds 2010 onder de vlag van American Sugar Refining (ASR). Sinds eind 2009 verkoopt het in de Britse supermarkten enkel nog fairtrade gelabelde suiker. MAAAARR(g)rrrr…

KLIK EN LEES

TATE & LYLE FAIRTRADESUIKER

The Guardian can also reveal that Cambodian sugar may have been sold in the UK over the past two years as Fairtrade sugar. This is due to a loophole in the Fairtrade Foundation’s regulations that allows sugar to be exempt from “physical traceability” requirements because of processing costs. Fairtrade sugar is sold under a “mass balance programme” whereby the amount sold to the public is equivalent to the amount bought from Fairtrade farmers.

Lees het in Cambodia’s sugar rush leaves farmers feeling bitter at ‘land grab’.
Meer over het mass balance-principe van Max Havelaar.

Dat mass balance-principe is controversieel. Het maakt bijvoorbeeld dat fairtradechocolade geen gram fairtradecacao of -suiker hoeft te bevatten. Zolang er maar boeren zijn in het zuiden, die fair betaald worden voor de hoeveelheid cacao en suiker in de reep. We schreven er afgelopen weken al vaak over: fairtradekookboek.wordpress.com/tag/mass-balance/

fairtradesuiker boomt, maar komt onder vuur

In het najaar van 2009 publiceerde ik “+ 362%: verkoop fairtradesuiker boomt, maar kleine suikerproducent verarmt“. Dat was aan de vooravond van wat ik betitelde als “1 oktober: mijlpaal in de geschiedenis van de oneerlijke handel“. Sinds 1 oktober 2009 worden er geen minimumprijzen meer gehanteerd voor fairtradesuiker. Dit tot groot ongenoegen van de kleine fairtradesuikerboeren. En de Oxfam-Wereldwinkels. Toen…

Eind 2009 boomden de cijfers van Max Havelaar waar het ging om de licentierechten, die het opstreek middels het labelen van suiker. (In België schakelde Candico over op 100% fairtradesuiker.) Nu onderschrijft Max wat ik vorige week ook stelde: “Europa verwijst kleine suikerrietproducent naar de bedelstand“. Maar het komt me voor dat Max spreekt met gespleten tong.

Max Havelaar partner groot-industrie of kleine producent?

Max Havelaar schaft in 2009 de minimumprijzen af voor fairtradesuiker en was daarmee vooral de industrie in het Noorden en de grote suikermolens in het Zuiden terwille. Nu lijkt het haar rol op te nemen in het spreekkoor, dat Tate & Lyle heeft afgestoken n.a.v. de suikerhervorming van de EU. De campagnewebsite “Save Our Sugar” – beheerd door Tate en Lyle – neemt het daar volmondig op voor de fairtraderietsuikerVERWERKERS.

KLIK OP DE AFBEELDING VOOR EEN GROTERE WEERGAVE

KLIK OP DE AFBEELDING VOOR EEN GROTERE WEERGAVE

Ethical-Sugar, een los-vast verband van onderzoekers uit de academische wereld en mensen werkzaam in de suikerindustrie, met expertise in zuidelijk Afrika en Brazilië, stelt over de fairtradesuiker uit Afrika:

[…] ethical certification initiatives like the ones from Fairtrade do not guarantee an increase in the overall well-being for African sugarcane producers […]

Lees het artikel Can Fairtrade sweeten the lives of Africa’s sugarcane producers?

Over fairtradesuiker is het in eerste instantie ietsje milder. In “The Politics of Fairtrade Sugar in Belize: Fairer for Whom?” [PDF] zegt het:
FAIRTRADESUIKER IN BELIZE

FAIRTRADESUIKER IN BELIZE

This does not mean that Fairtrade has brought no change with it – far from it. The Fairtrade certification has prompted both agricultural and institutional change. In terms of agricultural change, after a difficult transition, the farmers are now using specific types of fertilizers which are suited for their specific soil so that the sugar cane has more sucrose content. In addition, through the replanting programme currently being implemented, specific varieties of sugar cane are being planted which are smut resistant and can withstand the changes in weather such as severe drought or rainfall. The pest control projects have also been successful.

Maar verder komt dit rapport zeer scherp uit de hoek, en vraagt men zich af waarom fairtrade werd geïntroduceerd in Belize:

Was Fairtrade launched prematurely, at the behest of Tate & Lyle?

Het zoomt verder in op de rol van ASR, de nieuwe eigenaar van de suikerafdeling van Tate & Lyle, bij het in de economische boeien leggen van de kleine suikerboer op Belize. En op de marginale kosten, die de fairtradepremie met zich meebrengt voor zulke giganten. Lees onderstaande prent of open “The Politics of Fairtrade Sugar in Belize: Fairer for Whom? (PDF)”

KLIK OP DE PRENT VOOR EEN GROTERE, GOED LEESBARE WEERGAVE

KLIK OP DE PRENT VOOR EEN GROTERE, GOED LEESBARE WEERGAVE

wat betekent dit voor de positie van Oxfam-Wereldwinkels?

Dat Tate&Lyle zijn fairtradesuiker haast volledig aankoopt in het Midden-Amerikaanse land Belize is niet toevallig. Belize is een ACP-land dat via de EPA’s ook op een gunstiger suikerinvoer richting Europa kan rekenen. Candico koopt fairtraderietsuiker in Malawi en Zambia. Beide Afrikaanse landen behoren tot de groep van Minst Ontwikkelde Landen. De landen dus die vanaf 1 juli 2009 van een tarief- en quotavrije toegang tot de Europese suikermarkt genieten, weliswaar aan de gangbare marktprijzen.

Dat Candico en Tate&Lyle terzelfder tijd de switch naar fair trade maakten, daarover hoor je de Wereldwinkels niet zeuren. Al kleeft er wel een geurtje van eigenbelang aan deze fair trade. En lijken dus eerder de lasten dan de lusten de suikerproducent haar deel.

In 2012 kochten de Oxfam-Wereldwinkels o.m. 15 containers (van 24 ton elk) biosuiker in Paraguay. Deze suiker is onderhevig aan hoge invoerrechten (419 € per ton). Met deze prijzen moet Oxfam-Wereldwinkels concurreren tegen bedrijven als Candico en Tate&Lyle.
Een mogelijke optie zou kunnen zijn om suiker aan te kopen in een ACP-land, waarvan de invoerrechten veel lager (of zelfs nul) zijn.
Maar ze besloten om niet te gaan prospecteren in deze landen, omdat dit allemaal zeer grote verwerkingsbedrijven zijn (b.v. Ilovo in Zuid-Afrika).

In 2009 knipte ik dit artikeltje uit de krant:

verkoop van fair trade stijgt fors ondanks crisis, dankzij interesse bedrijven

KRANTENKNIPSEL SEPTEMBER 2009 N.A.V. WEEK VAN DE FAIR TRADE

Dat er toekomst zit in de eerlijke handel in suiker, blijkt uit de pijlsnelle stijging van het verhandelde volume. In 2008 verviervoudigde het volume met dank aan Tate&Lyle (70.000 ton) en Candico (2000 ton). Dat lijkt in deze onzekere tijden goed nieuws voor de kleine producenten in Belize, Zambia en Malawi waar zij hun aankopen doen.

De vraag is echter hoe deze spectaculaire groei echt economische impact voor de kleinere spelers gaat genereren. De Oxfam-Wereldwinkels blijven best geloven in het garanderen van een duurzame minimumprijs voor suiker of suikerriet. Net als ze blijven geloven in meer invloed van de producenten binnen de productieketen.

Wanneer fair trade resulteert in deze conclusie, uit de eerder geciteerde studie over fairtradesuiker op Belize, kunnen de Wereldwinkeliers niet anders dan revolteren:

Although there are tangible benefits of Fairtrade, the cane farmers are still not convinced that the farming and managerial changes have actually translated into more income. Indeed, some cane farmers believe that because of the Fairtrade requirements, their costs of production have actually increased. Don Pepe argued that the benefits from Fairtrade cane be described as “robbing Peter to pay Paul”. The cost of fuel, fertiliser, herbicide and labour is high and so the “few [Fairtrade] benefits have a price tag that leaves us cane farmers in the same situation—busted (jodidos)”. In addition, the majority of interviewees believed that the community projects promoted through Fairtrade and paid for with the premium have done little and certainly not addressed the direct livelihood needs of farmers.

Mogelijk slaan ze met de campagne “allekaartenoptafel.be” weer spijkers met koppen.

KLIKKEN OPENT ALLEKAARTEN.BE IN NIEUW VENSTER

KLIKKEN OPENT ALLEKAARTEN.BE IN NIEUW VENSTER

Uit de reeks: Zomeruniversiteit 2013

3 gedachtes over “Max Havelaar-slavensuiker? mass balance-principe aanleiding tot plunder-by-fairtrade?

  1. Pingback: Europa verwijst kleine suikerrietproducent naar de bedelstand – is fair trade het alternatief? | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  2. Pingback: Mars en Lidl mogen weldra fairtradechocolade verkopen zonder fairtradecacao- of suiker | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  3. Pingback: Münchhausen-fairtradeballon loopt leeg voor rietsuikerboeren Fiji en Belize | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s