hoor, wie kwettert daar kinderen? Max Havelaar klaagt gebrek aan fair share aan, maar deelt zelf mee in de verantwoordelijkheid daarvoor

16 oktober tweette Max Havelaar Nederland: “Cacaoboeren ontvangen 3,5 tot 6% van de waarde van een chocoladereep. In de jaren 80 was dat 18%.”
Naar mijn mening suggereert het hier iets, wat het verder zelf nergens aangeeft te willen bewerkstellingen: met name, dat als het aan Max lag, dat de cacaoboer dan terug aanspraak zou mogen maken op die 18%. Dat zou dan ook cafépraat zijn.

SUGGEREERT HIER IETS? MIJ IS HET ONDUIDELIJK

SUGGEREERT MAX HAVELAAR HIER IETS? MIJ IS HET ONDUIDELIJK

Ik heb Max Havelaar Nederland er enkele keren op aangesproken via Twitter, maar een antwoord blijft uit. Omdat het lekker bekt maar verder weinig steekhoudt, met zulke stellingen naar buiten te treden?

Wanneer Max Havelaar even bij de les economie zou willen blijven, dan wordt het inderdaad duidelijk dat het ZELF MEE VERANTWOORDELIJK is
1) voor die procentuele daling
2) voor lagere minimumprijzen voor fairtradecacao dan de wereldmarktprijs biedt

Dit soort van tweets zijn buitengewoon ergerlijk. Alleen al omdat het leidt tot een inflatie aan (wel) goedbedoeld gekwetter als:

HOOR, WIE KWETTERT DAAR, KINDEREN ?

HOOR, WIE KWETTERT DAAR, KINDEREN ?

Ondanks de goede bedoelingen: fairtradechocolade is niet gegarandeerd slaafvrij!

certificatie zorgt voor minder fair share

Keurmerken zijn geen wondermiddel. Al stond op de blog van Euromonitor in augustus dit te lezen:

Certified chocolate is typically regarded as premium and fetches a higher price than standard chocolate.

bron: Chocolate Certification: A Path to Greater Profit

Of zoals Gregor Hargrove van Green & Black’s het ooit liet optekenen in The Observer:

“Fairtrade guarantees a better deal for third-world producers, and a hell of a deal for first-world bureaucrats.”

bron: How a £1.50 chocolate bar saved a Mayan community from destruction.

M.a.w. als het al een wondermiddel zou zijn, dan vooral eentje in de handen van slimme marketeers, die op deze manier zelfs doordeweekse chocolade weten te verkopen als premiumkwaliteit. De boer hoeft echter niet persé zijn percentje extra mee te pikken. We leggen het even uit:

fair share: about

De Engelse Max Havelaar-tak kocht zich in op de website van de Guardian en publiceert er regelmatig – door haar gesponsorde en goedgekeurde – artikels. Daar lezen we dit:

Even as cocoa prices rise, farmers have not been capturing their fair share. Growers in West Africa are likely to receive just 3.5% to 6.4% of the final value of a chocolate bar, depending on the percentage of cocoa content – a disastrous fall compared with 16% in the late 1980s. By contrast, the manufacturers’ share has increased from 56% to 70% and the retailers’ from 12% to 17% over the same period.

bron: The future of chocolate – why cocoa production is at risk.

FAIRTRADECIJFERDANS door ARLENE BIRT

FAIR(?)-SHARE CHOCOLATEBAR door ARLENE BIRT

Voor alle duidelijkheid: nergens, waar dan ook, worden er bewijzen geleverd, dat fairtradechocolade een hoger percentage van de eindprijs garandeert voor de cacaoboer. Dat beweert men hier ook niet, maar er wordt tussen de regels iets in die zin gesuggereerd. Toch?

Fairtrade voorziet de cacaoboer wel van een gegarandeerde prijs en ook een “sociale premie” (extra geld)… Helaas, omdat geen van de andere groepen in de keten van boon tot reep financieel wil inbinden, moeten de kopers van fairtradechocolade soms dieper in de geldbeugel tasten, dan nodig zou hoeven te zijn. Maar daarover stelt Max Havelaar geen eisen aan de bedrijven die het labelt. Een eerste reden waarom het flauw is om voortdurend naar die fair share te willen blijven verwijzen.

Er is nog een tweede reden…

de onzin van fair share in percenten

Maart 2010 deed ik hierover al eens een rondvraagje bij enkele producenten van fairtradechocolade. Rodney North – van Equal Exchange uit de VS – was de enige die diepgaand op de materie wenste in te gaan. Hij stelde op hun blog, in zijn eerste antwoord:

Fair Trade is _not_ about the idea that X% of your retail purchase goes to farmers.

Waarop iemand vroeg in een reactie:

Why shouldn’t it be about a percentage of the sale price going to the farmer?

Rodney antwoordde hierop in zijn tweede reactie:

KLIK ME!

KLIK VOOR GROOT BEELD

Answer: Among other reasons because it would be impossible. Take just Fair Trade chocolate in one country, the U.S. There are over 100 distinct fair trade chocolate products on the U.S. coming from companies ranging from mom & pop firms to the largest multi-nationals. Some buy organic cocoa and some don’t. Some use FT sugar and some don’t. So we, the producers of FT chocolates, have very different costs. + The chocolates are sold at thousands of retail locations ranging from tiny expensive boutique shops in Manhattan to big box discounters in Kansas. So while the higher prices paid to farmers remains constant no matter what the eventual retail prices are, naturally, all over the place and are impossible to coordinate or control.

Ben & Jerry’s en 100% Fairtrade

FairlyNuts499x5_tcm166-328981Het ijsmerk Ben & Jerry’s is zeer geliefd bij de jeugd. Het merk zegt voor 100% fairtrade te gaan. Hoe zich dit vertaalt in de eindprijs, daar hebben we het raden naar. Het zijn dure ijsjes. Waar veel reclame voor gemaakt wordt. Ongetwijfeld gaat er meer geld naar de marketing van het product, dan er bij de boeren blijft hangen. Het maakt de jeugd niks uit. Waarom zou het ook?

chocolade Oxfam-Wereldwinkels

De Oxfam-Wereldwinkels zijn bij mijn weten de enigen die hun prijsopbouw openlijk op het net zetten. De percentages die zij geven, bevestigen dat de tweet van Havelaar ook opgaat voor fairtradechocolade. Het percentage dat naar de boer gaat ligt ook voor een reep chocolade in de Wereldwinkel veel lager, dan de 18% die 30 jaar geleden gemiddeld bij de cacaoboer terechtkwam.

Op de website stond eerder de prijsopbouw van een reep fondantchocolade 200 gram op 11 januari 2010.
De reep bestond voor 48% uit cacao en 50% uit suiker. Wat er naar de boeren ging:

  • 3,5% van de consumentenprijs gaat naar de producenten van de cacao,
  • 2,19% van de consumentenprijs gaat naar de coöperatieve van de suiker.

Vandaag staat er een andere prijsopbouw, m.n. van een reep melkchocolade 200 gram d.d. 11 april 2011.
De reep bestaat uit 32% cacao en 44% suiker. Wat er naar de boeren gaat:

  • 2,6 % van de consumentenprijs gaat naar de coöperatieve van de cacao,
  • 3,33 % van de consumentenprijs gaat naar de coöperatieve van suiker.

CHOCOCRISPY-OXFAM

centen i.p.v. procenten?

Waar je – met de voorbeelden van Ben & Jerry’s en Oxfam indachtig – toch even stil van wordt, is de vraag: in welke mate is de fairtradebeweging bezig met haar verhaal serieus te doen? Eigenlijk is er niemand die het een moer schijnt uit te maken, hoezo en hoeveel boeren beter worden van hun fairtrade-aankopen. Ze nemen de verhalen voor wat ze zijn. Of ze nu uit de hoek van een mega-multinational als Unilever – de eigenaar van Ben & Jerry’s – komen of vanuit de Wereldwinkel. Niemand uit beider klantenkring, die er zich openlijk vragen bij stelt. Noch over de procenten, noch over de bestemming van hun eigen centen.

centen i.p.v. procenten!

Blijft dan toch de vraag waarom Max Havelaar telkens terug op de proppen komt met die fair share percentages.

Ik ken geen goede reden waarom ze dat menen te moeten blijven doen. Ik ken wel een stuk verhaal, waar Max liever niet in het openbaar over kwettert.

Ik vermeldde al het chocoladebedrijfje Green & Black’s, hierboven. In juli 2013 kwam er een rapport uit, gepubliceerd door de Universiteit van Manchester i.s.m. het bedrijf, over ethisch-gelabelde cacao in de Domenicaanse Republiek. Om een lang verhaal kort te houden, enkele quotes:

[…]the analysis found that while high prices since 2009 had increased interest in cocoa production among some farmers, more generally there was declining interest in cocoa cultivation among young farmers, leading to a conclusion that “unless present overall trends are reversed, this raises questions as to the future sustainability of cocoa.”

In the current market context (where Fairtrade minimum prices are below world market prices), the financial contribution of Fairtrade certification was seen as being limited. There was thought to be a need for more frequent reviews of the Fairtrade price and Fairtrade premium levels, in the light of market price volatility.

The study concluded that in the DR, steps needed to be taken “to address the disparity between its growing international market and its weakening local systems of production”. The key to this is seen as effecting changes to ensure that producers capture more benefits from the high prices obtainable for DR cocoa, thereby enabling them to “earn a living wage from cocoa”.

bron: Strengthening internal supply chain is essential to secure future of the Dominican Republic cocoa sector

Max Havelaar moet de lat hoger leggen… voor zichzelf

KPMG deed onlangs enkele aanbevelingen in een rapport op bestelling van het label Utz Certified. Ook Max Havelaar zal het wel gelezen hebben, vermoed ik. Het anticipeert als het ware op de werkelijkheid van de fairtradecacaoproducent in de Domenicaanse Republiek, hierboven.

“To secure a stable income for producers, a successful program should ensure producers can deal with market price fluctuations by having a diversity of income sources. Income diversity can be sought horizontally or vertically. Horizontal diversification can be achieved by planting different crops on the farm. Vertical diversification means that producers invest in processing facilities to move up higher in the value chain. Although producers may only be able to finance such investments far into the future, the program could work on developing low cost production facilities and there may be an opportunity for CPQP to collaborate with existing knowledge institutes.”

To really improve producer livelihood, CPQP should focus on the approximately 40-60 percent of producers with potentially no viable business case (see figure 23). By conducting projects that individual companies do not do, because of the lack of short-term benefits, impact of the program is maximized. For example, by certifying a remote and isolated producer group and investing in logistics, producers with relatively small chances of being supported by companies might develop into interesting and reliable business partners.

een andere handelsketen is mogelijk: de Lake Kivukoffie

OXFAM KIVU KOFFIE

OXFAM LAKE KIVU KOFFIE

KPMG beveelt dus aan om vooral ook oog te hebben voor zwaar achtergestelde producentengroepen, en op die manier écht een verschil te maken als label.

Niet alleen door hen voor meer toevoer naar de markt te helpen zorgen, maar ook en vooral door hen meer toegevoegde waarde te helpen genereren. Dit door de producenten de productiemiddelen te helpen verwerven, waardoor ze meer stappen in het productieproces zelf kunnen uitvoeren.

Dat dit zomaar kan, bewijst Oxfam-Wereldwinkels. In haar dossier ‘De koffieketen doorgelicht‘ (PDF) lees je hoe ondoorzichtig en onrechtvaardig de verhandeling van koffie doorgaans gebeurt. Met haar Lake Kivukoffie biedt Oxfam een reëel alternatief aan producenten en consumenten. Het hele verhaal lees je hier: “Een andere handelsketen is mogelijk: de Lake Kivukoffie“.

waar Max Havelaar beter over zou tweeten

Veel interessanter dan de procentendans zijn de feiten, verwerkt in het soort prenten als hieronder. Vroeger werd je ermee lam geslagen. Vandaag zijn ze oninteressant geworden, zo lijkt. Ze behandelen nochtans de kern van de zaak: genereert wereldhandel – en dus fair trade – écht inkomens- en welvaartsgroei? Zo op het eerste zicht gaat het grondstoffenproducenten steeds slechter af. De ruilwaarde van hun producten gaat er enkel op achteruit.

Ik zou de betere (?) ruilwaarde die fair trade genereert voor de achtergestelde boeren eens zwart op wit willen lezen en bewezen zien. In even simpele slagzinnen als welke Max zo graag rondtweet. Niet omdat het lekker bekt. Maar gewoon omdat het kan.

dalende inkomsten voor de voedselproducent (de boer) ondanks veel hogere consumptieprijzen in de winkel

DALENDE INKOMSTEN VOOR DE VOEDSELPRODUCENT (DE BOER) ONDANKS VEEL HOGERE CONSUMPTIEPRIJZEN IN DE WINKEL

prijsveranderingen van grondstoffen van 1980 tot 2002

PRIJSVERANDERINGEN VAN GRONDSTOFFEN OVER DE PERIODE 1980 TOT 2002

4 gedachtes over “hoor, wie kwettert daar kinderen? Max Havelaar klaagt gebrek aan fair share aan, maar deelt zelf mee in de verantwoordelijkheid daarvoor

  1. Pingback: de procentendans van Max Havelaar Nederland | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  2. Pingback: duurzame directeurs rekenen koffieboeren zalig en zichzelf rijk – #watschuiftdat tris | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  3. Pingback: #procentendans: it takes two to tango | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  4. Pingback: Smooth coffee

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s