Fairtrade verliest 100 cacaocoöperaties, maar Oxfam en Tony’s investeren verder in partners; het #toobigtobefair dilemma voor Max Havelaar

Max Havelaar reageerde vorige week op een bericht op deze blog:

Vorig jaar verloor Fairtrade bijna 100 cacaocoöperaties omdat ze niet konden verkopen onder Fairtradevoorwaarden. Ze vonden geen Fairtrade marktafzet. Er is 120.000 ton Fairtradecacao beschikbaar en de markt absorbeert er nog geen 30% van. Het is duidelijk dat het huidige model van productcertificatie er niet in slaagt om hier verandering in te brengen. Grote marktspelers kunnen er niet mee overweg en laten Fairtrade dus links liggen.

Wat Max Havelaar precies bedoelt met “bedrijven die niet overweg kunnen met de productcertificatie” gaan we hen vragen, aan het einde van dit artikel. Maar eerst twee voorbeelden van hoe kleine chocolademerken zich engageren voor hun evenzo kleine cacaopartners.

1. Straffe chocolade: Oxfam investeert in cacaocoöperatie

Op haar website kondigt Oxfam-Wereldwinkels vandaag aan: “Oxfam investeert in cacaocoöperatie“.

Om een eerlijke en straffe keten te blijven garanderen, moet de organisatie continu haar inspanningen in de cacaoketen tegen het licht houden. En verbeteren waar mogelijk. Het partnerfonds van Oxfam-Wereldwinkels besliste daarom recent te investeren in een kleine maar beloftevolle cacaocoöperatie in Ivoorkust.

Coopasa heeft een sterke voorzitster in Olga Rosine Adou. Zij legde ons uit hoezeer de positie van cacaoboerinnen genegeerd wordt in de ondersteuning van de cacaoproductie.

Rosine was al woordvoerster van de Oxfam-campagne rond gender en heeft de passie om haar boeren en boerinnen verder vooruit te stuwen. Uiteindelijk betekent een goede voortgang van het project dat we aan een traceerbare keten kunnen werken met een -op termijn- stabiele en straffe cacaopartner.

2. Tony’s geeft een kijkje achter de chocoschermen in Ghana

Tony’s Chocolonely stelt op haar website dan weer Kennedy Aduko aan ons voor. Kennedy, een Ghanese Amsterdammer (of Amsterdamse Ghanees?) is er op uitgestuurd om cacaopartner Abocfa in Ghana te helpen professionaliseren.

“Ik assisteer het bestuur van de coöperatie om een strategie te ontwikkelen en doe onderzoek bij een aantal boeren naar wat zij graag willen en nodig hebben. Daarnaast onderzoek ik mogelijkheden voor nieuwe markten voor de coöperatie om te zien waar ze meer bonen kunnen verkopen,”

vertelt hij. Tony’s is al langer bezig met haar cacaoketen transparant en traceerbaar te maken. In deze presentatie op business.maxhavelaar.nl (d.d. 2012) lezen we:

In 2011 was ABOCFA de eerste coöperatie in Ghana die zowel Fairtrade als biologisch gecertificeerd was. De uitdaging is nu hoe de jonge coöperatie in staat zal zijn een professioneel en financieel onafhankelijke positie te creëren.

Tony’s levert hier een bijdrage aan door onze toezegging jaarlijks terug te komen en de cacao te kopen tegen een premie van 25% bovenop de marktprijs. Dit jaar is tijdens de eerste jaarvergadering van ABOCFA de allereerste premie uitgereikt aan de boeren.

Daarnaast proberen we andere partijen te interesseren om investeringen te doen in de coöperatie en gemeenschap. Een concreet resultaat hiervan is dat de stichting Progreso ABOCFA de komende jaren zal ondersteunen om de organisatie te versterken.

#toobigtobefair: verslaafd aan kindslaven

Zoals gezegd, ik wil Max Havelaar vragen wat er te moeilijk is voor de bedrijven die niet om kunnen met hun productcertificatie. Maar wellicht ligt het antwoord in de opzet en werking van het certificatiesysteem zelf. Het heeft een #toobigtobefair probleem met haar grote klanten.

Een heel duidelijk artikel daarover verscheen op globalenvision.org onder de titel: ADDICTIVE SUPPLY CHAINS: WHY NESTLE CAN’T QUIT CHILD LABOR.
Ik vat het samen in enkele citaten:

Multinationals lijken soms wel als alcholisten–ze beloven te veranderen, verantwoordelijk te zijn en misbruiken te stoppen–maar aan het einde van het verhaal blijkt ontwennen moeilijker dan gedacht.

Waarom hebben bedrijven als Nestlé het zo moeilijk hun standaarden te verbeteren? Simpelweg, omdat ze te ingewikkeld in elkaar zitten.

Wanneer bedrijven opstarten is hun opzet eenvoudig en één directeur kan het hele productieproces overzien en managen. Maar na verloop van tijd groeit het bedrijf en start het departementen en bijhuizen op. Het koopt van steeds meer en grotere toeleveranciers aan, die op hun beurt ook weer meer toeleveringskanalen zoeken. Na verloop van tijd weet niemand nog van waar precies de grondstoffen komen.

Hier is een flowchart van Nestle haar supply chain, uit een Fair Labor-rapport.

FLOWCHART VAN NESTLE'S SUPPLY CHAIN

FLOWCHART VAN NESTLE’S SUPPLY CHAIN

Slechts 15 percent van Nestle haar cacao komt van coöperatieven, volgens het rapport, en beide coöperaties en grote boeren kopen wel eens vaker in onderaanneming, wat controleurs het moeilijk maakt na te gaan van waar de cacao komt. Omdat er zoveel stappen/lagen in de keten zijn, is de prijs die voor de cacao wordt betaald te laag om alle arbeid/diensten in de keten fatsoenlijk te vergoeden. Wat de deur op een kier zet voor kinderarbeid.

Of kinderarbeid zou verdwijnen met hogere prijzen is onzeker.

van fair trade naar #FairChain

In de voorbeelden hierboven, van Oxfam en Tony’s Chocolonely, worden persoonlijke relaties en partnerschappen aangegaan met producenten, wat de ketens sterk vereenvoudigt.

Toch is Oxfam-Wereldwinkels er in haar veertig jarig bestaan niet in geslaagd een eigen transparante en voor het zuiden écht lucratieve #FairChain op te zetten. Mogelijk werkten subsidies hier niet als de juiste trigger, om het inhoudelijk en bedrijfsmatig beter te doen dan wie dan ook. De vrijwilligersbeweging leunde wat te makkelijk achterover, in de wetenschap dat Oxfam een sterk merk is. Maar wat Oxfam beter deed/doet dan de competitie kon nergens nog middels objectieve criteria worden geverifieerd. Een nieuw begin lijkt nu te worden gemaakt met Coopasa.

Tony’s Chocolonely is naar eigen zeggen “op weg naar 100% slaafvrije chocolade”. Het heeft door scha en schande geleerd, dat het onvoldoende onderscheidend vermogen in de markt kon leggen, wanneer het louter de spelregels van Max Havelaar bleef volgen. Inmiddels werkt het met trots aan een eigen variant op de “bean-to-bar“. Zulk een klein bedrijf kan niet terugvallen op subsidies om recht te blijven en moet dus haar beste ondernemerskwaliteiten bovenhalen. Wat aardig lukt en aardig meer omzet genereert.

Maar voor multinationals-op-jaren is het zich aanpassen en herstructureren naar partnerbanden welke Oxfam en Tony’s nastreven moeilijk en misschien wel onmogelijk. Daarvoor is er overheidsingrijpen nodig, zoals Oxfam-Wereldwinkels in haar politieke campagne “alle kaarten op tafel” duidelijk maakt. Een Max Havelaar-keurmerk kan daarzonder nooit van enige meerwaarde zijn voor dergelijke giganten, zonder zichzelf in de uitverkoop te zetten.

Lieve Max,

wanneer ik de verkeerde analyses maak, kom je het ons hier dan vertellen a.u.b.?

Steven

KLIKKEN OPENT ALLEKAARTEN.BE IN NIEUW VENSTER

KLIKKEN OPENT ALLEKAARTEN.BE IN NIEUW VENSTER

4 gedachtes over “Fairtrade verliest 100 cacaocoöperaties, maar Oxfam en Tony’s investeren verder in partners; het #toobigtobefair dilemma voor Max Havelaar

  1. Beste Steven,

    Hier een overzicht van de eerste engagementen die bedrijven aangaan via FSP:

    •Mars will take a new step in their partnership with Fairtrade by sourcing all the cocoa for their Twix bar in the German market as Fairtrade. This builds on Mars’ existing commitment to Fairtrade farmers through their Fairtrade Mark-labelled Maltesers in UK and Ireland. Mars is working towards sourcing 100% certified cocoa by 2020.

    •German Rewe Group will increase cocoa purchases under the Fairtrade Cocoa Program for their own-brand products, in addition to their existing products with the FAIRTRADE Mark.

    •German chocolate manufacturer Riegelein will work towards sourcing all the cocoa for their entire own-label ‘Riegelein’ assortment under the Fairtrade Cocoa Program by 2017, in addition to their existing Fairtrade certified Easter and Christmas chocolate assortments.

    •Coop, the retailer with the largest selection of Fairtrade products in Switzerland, aims to source Fairtrade cocoa for all own-label products by 2017 in addition to their current Fairtrade commitments. The biscuit ‘Chococroc’ will be the first product on shelf, with more products to follow later this year.

    •Japanese retailer AEON, which has been selling the Fairtrade coffee, chocolate and others under its own brand “TOPVALU” since 2004, will be the first in Asia to work with the Fairtrade Cocoa Program. They intend to increase their volumes of Fairtrade cocoa tenfold by 2020.

    •Swiss premium biscuit manufacturer Kambly, a new Fairtrade partner, has committed to purchase all the cocoa for their new ‘Knusper-Nuss’ and ‘Milch-Truffe’ biscuits on Fairtrade terms.

    •Retail chains Lidl and Kaufland will announce commitments under the Fairtrade Cocoa Program in Germany.

    •Swiss apparel brand Switcher, a long-time Fairtrade supporter, will scale-up their purchases of Fairtrade cotton to 35% of their total cotton under the new Fairtrade Program Mark.

    We gaan de vraag naar andere Fairtrade-ingrdediënten met hen zeker niet uit de weg!

    • Bedankt om te antwoorden, Max. Dit is een stijlbreuk. Misschien dat jullie die niet zo ervaren, maar het is veel gehoorde kritiek in medialand, dat fairtrade-organisaties vooral aan PR willen doen en teveel informatie afschermen. Het gaat jullie geen windeieren leggen, door in dialoog te treden i.p.v. defensief of enkel in termen van PR te communiceren.

      Een indrukwekkende lijst, toch wel, die jullie hier meegeven en oprecht proficiat daarvoor. Het zijn dus inderdaad vooral cacaoproducenten die nu in een eerste fase hun voordeel doen.

      Hoeveel van de 100 cacaocoöperaties gaan nu weer terug aan boord kunnen? Misschien zou het toch goed zijn in enkele sprekende prenten uit te leggen hoe het nieuwe concept in elkaar steekt.

      Is er al contact geweest met El Ceibo? Wanneer ook dergelijke chocolademakers – op termijn denk ik ook aan Conacado, maar ook in Afrika gebeurt er wat – mee kunnen profiteren van vernieuwende labelingconcepten, zal het ook weer duidelijker worden dat Max er in de eerste plaats voor de kleine producent is. Fair share, fair value, fair price worden de thema’s van de komende jaren. Laat de andere labels m.a.w. jullie positie niet kapen.

      Nog veel succes en we blijven aan dezelfde kar trekken.

  2. Pingback: ombudsman Tom Naegels reageert in de Standaard op belasterend artikel Max Havelaar | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  3. Pingback: ALDI gebruikt voortaan enkel nog duurzame en fairtradecacao voor hele huismerkgamma | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s