Oxfam Fair Trade-chocopasta voortaan met biologische fairtradepalmolie uit Ghana

Waarom bevat Oxfam Fair Trade-chocopasta palmolie?


Palmolie heeft een aantal eigenschappen die deze olie erg geschikt maakt voor voedingsproducten in het algemeen en meer specifiek voor chocopasta. Zo blijft ze bij kamertemperatuur consistent. Dat geeft enerzijds de nodige hardheid aan de chocopasta en zorgt er anderzijds voor dat de choco goed smeerbaar is. Kortom: palmolie geeft chocopasta zijn karakteristieke smeuïgheid. Daarnaast zorgt de olie ook voor de nodige stabiliteit in het eindproduct, want palmolie wordt niet zo snel ranzig.

Ecologische en sociale druk

De producttechnische eigenschappen en de brede toepassingsmogelijkheden van palmolie hebben de vraag naar palmolie de voorbije jaren sterk doen toenemen. En die gestegen vraag legt een erg grote druk op het ecologische en sociale systeem van de productielanden. In Maleisië en Indonesië, momenteel de twee grootste productielanden, worden eeuwenoude regenwouden kaalgekapt en kostbare veengebieden in gebruik genomen om plaats te maken voor grootschalige palmolieplantages. Die plantages verontreinigen de bodem en het grondwater door de massale inzet van pesticiden. De voortdurende expansie van de plantages brengt ook vele landconflicten met zich mee. Bovendien wordt lokale arbeid vaak goedkoop uitgebuit (lage lonen, lange werkdagen en weinig sociale bescherming) en worden boeren via oneerlijke contracten aan een beperkt aantal grote verwerkers gebonden. De lokale gemeenschappen gaan er dus zelden op vooruit.

Anders is het bij initiatieven die biodiversiteit in rekening brengen, zorgzaam omspringen met de natuur en aandacht hebben voor mens en milieu. Die bestaan ook. Bijvoorbeeld boerenassociaties van kleinschalige boeren die oliepalm telen op daartoe geschikte gronden, zonder het gebruik van pesticiden. Onze producent Serendipalm is daar een voorbeeld van.

Palmolie vervangen is niet (altijd) de beste oplossing

Palmolie kan ook duurzaam en sociaal rechtvaardig verbouwd worden – het hangt er daarbij vanaf hoe het ontgonnen en geteeld wordt. We moeten dus opletten om niet het gewas zelf te veroordelen, maar wel de grootschalige wijze waarop het vandaag geproduceerd wordt. Want als ze op de juiste wijze geteeld wordt, heeft palmolie een lage ecologische impact. Dit heeft te maken met de erg hoge opbrengsten die de oliepalmen opleveren. Daardoor moet minder land ontgonnen worden voor palmolie dan voor een zelfde hoeveelheid andere plantaardige olie (bijvoorbeeld soja-, koolzaad-, of zonnebloemolie). Bovendien is het een erg resistent gewas dat vaak het hele jaar door ontgonnen kan worden. Daardoor heeft het gewas veel potentieel als diversificatiegewas en kan het ook rendabel door kleinschalige boeren verbouwd worden. Palmolie ondoordacht vervangen door andere plantaardige oliën is daarom niet de beste optie.

Waar komt de palmolie in de Oxfam-chocopasta vandaan?

Oxfam koopt de palmolie voor haar chocopasta aan bij een associatie van kleinschalige palmolieboeren uit Ghana (Asuom). Ghana behoort tot de grotere West-Afrikaanse regio waar de oliepalm van nature voorkomt. In Ghana worden oliepalmen al vele jaren verbouwd door plaatselijke boeren. Enerzijds voor lokale consumptie en anderzijds om hun inkomen uit het telen van andere gewassen (bijvoorbeeld cacao en citrus) aan te vullen. Voor de productie van palmolie moet dus geen hectare regenwoud gerooid worden. Het Serendipalmproject produceert bovendien fairtrade- en biologisch gecertificeerde palmolie onder het IMO Fair For Life label. Door de combinatie van fairtrade- en biologische criteria verzekert het label naast een billijke vergoeding voor boeren en arbeiders ook volledige traceerbaarheid. Op die manier profiteren kleinschalige boeren en hun gemeenschappen toch mee van de verhoogde vraag naar de grondstof en garandeert Oxfam een verantwoordelijke en transparante keten.

Ondersteuning van boer en fabrieksarbeider

Het Serendipalmproject ging in 2006 van start met het opzetten van een eigen ruwe verwerkingsfaciliteit en verenigt vandaag ruim 600 boeren uit zes verschillende gemeenschappen. Gemiddeld bezitten de kleine boeren anderhalve tot twee hectare grond om oliepalm te verbouwen.
Het verwerkingsatelier stelt daarnaast ongeveer 200 personen tewerk, een groot deel van hen zijn ongeletterde vrouwen die zich verenigd hebben in de Daniema Women Association. Alle arbeiders in de fabriek zijn sociaal verzekerd en krijgen naast een Kerst- en Paasbonus ook een gratis warme maaltijd per dag. Na het persen van de olie uit de palmvruchten gaan de perskoek en de resten van de vruchtenbundels gratis naar de boeren, die deze gebruiken als biologische mest. De maatregel kadert in een strategie om op een biologische manier de bodemvruchtbaarheid te verbeteren, waardoor een gelijke oppervlakte land meer kan opbrengen. Via de associaties hebben de boeren ook toegang tot nieuwe en verbeterde zaailingen. Ten slotte verleent Serendipalm de boeren ook renteloze kredieten om hun velden te helpen onderhouden in het laagseizoen.

Versterking van de gemeenschap

De boeren krijgen voor hun vruchten een prijs die boven de lokale marktprijs ligt. Daarbovenop ontvangen ze ook een biologische en een sociale premie. De biologische premie (10% bovenop de aankoopprijs) wordt rechtstreeks uitbetaald aan de individuele boeren en wordt meestal besteed aan het betalen van arbeiders die de velden onderhouden (snoeien en wieden). De sociale premie komt ten goede aan de hele gemeenschap. Een democratisch verkozen comité waarin zowel boeren (uit de verschillende gemeenschappen) als arbeiders van de verwerkingsfaciliteit vertegenwoordigd zijn, bepaalt wat ermee gebeurt. In het verleden werd de premie onder andere gebruikt voor de bouw van waterputten en publieke toiletten in de omliggende dorpen.

Wat met de gezondheidsaspecten?

Palmolie is relatief rijk aan verzadigde vetzuren. Een te grote inname hiervan doet het risico op hart- en vaatziekten stijgen en kan ook leiden tot een verhoogde LDL-cholesterol (de zogenaamde ‘slechte cholesterol’). Het is dus van belang om de dagelijkse consumptie van verzadigde vetzuren te beperken. Zoals bij veel producten en ingrediënten geldt de regel ‘overdaad schaadt’ en blijft een gevarieerd dieet belangrijk. Toch wijzen we er op dat er maar kleine hoeveelheden palmolie in de Oxfam-chocopasta’s zitten (4% palmolie in de hazelnootpasta en 2,35% in de fondantpasta).

Bovendien is het plaatje op het vlak van gezondheid complexer dan dat. Voor ze bruikbaar zijn voor chocopasta moeten andere plantaardige oliën vaak van vloeibare in vaste stof omgezet worden (hydrogeneren). Maar dit proces zorgt vaak voor transvetzuren in het eindproduct. Volgens wetenschappers zijn deze nog schadelijker dan verzadigde vetzuren. Omdat palmolie bij kamertemperatuur vast is, hoeft ze dit proces niet te ondergaan. Ook om gezondheidsredenen is het dus niet altijd de beste oplossing om palmolie te vervangen door andere plantaardige oliën.

Meer weten?

Sarah De Smet – Dienst aankoop: sarah.desmet@oft.be

Hielke Van Doorslaer – Dienst politiek beleid & Zuidwerking: hielke.vandoorslaer@oww.be

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s