Fairtrade in de eerste plaats fair voor de boer – Reactie Max Havelaar op artikel in De Morgen van 16 juli 2014: ‘Fair trade dan toch niet zo fair’

Hoe fair is fair trade ? woensdag 16 juli 2014 – Radio 1: Bio-econoom Miet Maertens (KU Leuven) en Karlien Wouters (Max Havelaar) aan het woord.

‘Fairtrade werkt wel!’ En dat komt niet in de eerste plaats uit de mond van Fairtrade Max Havelaar, maar van de boeren zelf. Want wat betekent het als 1, 4 miljoen boeren in het Zuiden dagelijks produceren volgens Fairtradestandaarden en als duizenden anderen staan te wachten op markttoegang om toe te treden tot Fairtrade?

Met deze bewering begint Karlien Wouters van Max Havelaar België haar repliek op een (zoveelste) kritisch artikel t.a.v. Fairtrade en Max Havelaar, ditmaal in de Morgen. Het stond enkele dagen geleden ook in de Knack. Daar schreef ik zelf deze reactie op.

Hier kan je het artikel uit De Morgen downloaden.
Hier kan je de reactie van Karlien downloaden (waarvoor dank, Karlien).
Hier kan je de reactie van Oxfam-Wereldwinkels lezen.

waar gaat het over?

Dr. Ndongo Samba Sylla is een Senegalese ontwikkelingseconoom die werkzaam is bij de Rosa Luxemburg Foundation. Hij publiceerde reeds in 2013 het boek: “Le scandale commerce équitable: Le marketing de la pauvreté au service des riches“. Daar was veel over te doen in de franstalige fairtradewereld.

Begin juli kwam de engelstalige vertaling uit en The Economist schreef er over. Zeer voorspelbaar reageren dan ook pas de Vlaamse media… waarop dan Max Havelaar weer reageert.

KOOP HET BOEK OP AMAZON.COM

KOOP HET BOEK OP AMAZON.COM

Ik citeer een stukje uit het antwoord van Karlien, dat mij erg interesseert:

“De landen waar de producten in kwestie geconsumeerd worden, halen er het meeste winst uit.” (Ndongo Sylla)
Een handelsmodel werkt niet wanneer niet iedereen in de keten eraan kan verdienen. We doen hier niet aan liefdadigheid, maar aan handel. Het is dan ook logisch dat er ook op Fairtradeproducten winst wordt gemaakt. Geen boer in het Zuiden die daar tegen is. Wel is het belangrijk dat we vanuit Fairtrade Max Havelaar het gesprek kunnen aangaan met Belgische marktspelers om de marges redelijk te houden zodat het ook voor de consument een interessant product blijft. We hebben daar het laatste jaar veel gesprekken over gevoerd, waar we op terug komen tijdens ons verjaardagsfeest op 2 oktober.

Dit stukje interesseert me bijzonder, omdat ik in mijn eerdere reactie reeds uitlegde: “een eerlijke reep chocolade van 80 gram moet minstens 4 euro kosten” en “een pakje koffie zou 6 euro-en-een-sjiek moeten kosten”. Wie dit niet onder ogen wil zien, doet eigenlijk niet aan eerlijke handel. Het garandeert vooral een vetgemeste bankrekening voor bedrijven en consumenten. Het is opvallend hoe fairtrade-organisaties het in hun communicatie steeds meer hebben over consumenten die teveel zouden kunnen betalen, daar waar reeds in 1993 de Oxfam-Wereldwinkels berekenden, dat een pakje koffie 250 frank (6 euro) zou moeten kosten… indien we het werk van de koffieboeren echt evenwaardig aan het onze willen waarderen…

Chief Adam Tampuri, voorzitter van Fairtrade Africa, was in oktober 2013 in Brussel op uitnodiging van Max Havelaar België. MO* interviewde hem:

De handelsrelatie tussen de EU en Afrika — het is in principe zoals het vroeger was: wij exporteren de grondstoffen, en dat is alles waarin Europa geïnteresseerd is. We verwerken de grondstoffen niet want we hebben de technologie er niet voor. Het zou verbeteren als de verwerking gedeeltelijk gebeurt in Afrika, want daarin zit het geld en de tewerkstelling. Anders komen alle voordelen naar Europa. Dat is oneerlijke handel.

Helaas grijpt Max Havelaar deze wijze woorden verder niet aan, om haar onpopulaire koers (het moet toch gaan dagen, na al die tegenwind) bij te stellen.

maar wat met de andere ‘duurzame’ labels?

Max Havelaar oogst kritiek, maar wat met Rainforest Alliance en Utz Certified?
Buiten op deze blog, vind je weinig tot geen kritisch onderzoek naar deze certificatiesystemen. Ergens logisch, omdat Max Havelaar als enige label vrijwilligers, het middenveld én lokale besturen (via FairTradeGemeenten) inzet om haar product aan de man te brengen en zodoende de publiciteit zelf opzoekt.

Tot op heden plukte ik zelf nieuws weg van op andere plaatsen. Maar vorige week stuurde ik onderstaande mail naar Unilever in Nederland. Zij verkopen hun beroemde Lipton-thee onder het Rainforest Alliance-label. En dat lijkt allesbehalve op eerlijke handel. Ik schreef er dit artikel met onthutsende feiten over (november 2011).

Ik ontving inmiddels het bericht, dat ik begin augustus een antwoord mag verwachten.

Beste mevrouw Mauser,ik richtte me met onderstaande vraag tot MVO Nederland. Zij verwezen me door naar jou.

Hopelijk kan jij mijn vraag beantwoorden.

Ik las over de nominatie van Unilever voor de MVO Nederland Award: www.mvonederland.nl/dossier/unilever

Daar wordt gesproken over het ‘meetrekken’ van de theehandel en elders wordt geclaimd dat “de inkomens van kleine boeren er met tientallen procenten op vooruitgaan”, dankzij Unilever: www.mvonederland.nl/dossier/jurytoelichting-unilever

In 2007 maakte de Vlaamse journalist Dirk Barrez onderstaande rekenoefening (aan het einde van deze mail).
In deze reportage komt Unilever er eerder bekaaid vanaf: http://vimeo.com/71885201

Heeft u recentere cijfers dan onderstaande en nieuwe gegevens voor mij?

Bedankt voor al jullie inspanningen om de wereldhandel te verduurzamen en vereerlijken.

Met vriendelijke groeten,

Steven Schepers
https://fairtradekookboek.wordpress.com/

In mei 2007 maakt Unilever, de firma die wereldwijd het meest thee op de markt brengt, bekend dat al die thee duurzaam geproduceerd moet zijn. Rainforest Alliance zal dat garanderen door die thee te certifiëren, te beginnen met de theeplantages in Afrika. In augustus 2007 moet de eerste gecertificeerde thee in Europa verschijnen. Twee miljoen mensen zullen uiteindelijk hun voordeel doen met deze beslissing. Unilever denkt namelijk dat haar theeprijzen zowat tien tot vijftien procent zullen stijgen. Het bedrijf schat de meerinkomsten voor de boeren en plantagearbeiders op 2 miljoen euro in 2010 en 5 miljoen euro in 2015.
Een telefoontje naar Unilever bevestigt die gegevens. We nemen dan de cijferprognoses voor wat ze zijn. Deel 5 miljoen euro meerinkomsten door 2 miljoen bevoordeelde mensen, dat is gemiddeld 2,5 euro per persoon. De cijfers vertellen dus dat dan in 2015 twee miljoen mensen die afhankelijk zijn van die thee-inkomsten om te leven hun jaarinkomen gemiddeld met twee en een halve euro zullen zien stijgen. Eerlijk gezegd, dat is beter dan niets maar allesbehalve indrukwekkend. En het illustreert dat wie onderaan de keten thee verbouwt en plukt, daar zeer slecht aan verdient.
http://pala.be/nl/artikel/festival-der-labels-een-kritische-kijk-op-maatschappelijk-verantwoord-ondernemen

Verschenen in de reeks: Zomeruniversiteit 2014

Een gedachte over “Fairtrade in de eerste plaats fair voor de boer – Reactie Max Havelaar op artikel in De Morgen van 16 juli 2014: ‘Fair trade dan toch niet zo fair’

  1. Pingback: Fair trade moet fair zijn voor de boer | Peter Heirman

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s