Franse fairtradewet buigt begrip ‘eerlijke handel’ om naar ‘gewaarborgd basisinkomen’ #regiofair

In de reeks Kerstuniversiteit 2014 leggen we uit waarom de cacaoboer arm blijft.
INTERMEZZO: basisinkomen of eerlijke handel, welk is de beste ontwikkelingstool?

In Frankrijk blijft de verkoop van fairtradeproducten achter op die in andere Europese landen. De wetgever komt er nu tegemoet aan de wensen van de Franse fairtrade-spelers, verenigd in het Platform voor Eerlijke Handel. Die ijveren met hun netwerk INPACT (Initiatieven voor sociaal verantwoorde en streekgebonden landbouw) en met de Nationale Federatie voor Biologische Landbouw voor een verruiming van het begrip ‘fair trade’ naar handel met producenten uit het Noorden, meer bepaald uit Frankrijk.
badge-abeille-revenu-de-base

van pure markteconomie naar verdragseconomie

Tien jaar geleden lanceerde Sylvain Coiplet de idee “REGIOFAIR“. Daarin noemde hij fair trade de overgang van een pure markteconomie naar een verdragseconomie.
Hij brak er een lans voor noordelijke fair trade:

In Europa zijn echter ook boeren. Waarom zouden zij ook niet van de eerlijke handel profiteren?

In Duitsland werd voor de mondiale eerlijke handel de term ‘transfair’ uitgevonden. Hoe zou het zijn, wanneer wij – als uitbreiding daarvan – van ‘regiofair’ zouden spreken?

In Frankrijk lijkt men die vraag nu te beantwoorden. Met een stevige schep chauvinisme.

van ‘eerlijke handel’ naar ‘basisinkomen’ ?

Artikel 94 van de nieuwe Franse wet op de Sociale en Solidaire Economie stipuleert:

Fair trade heeft als doel de economische en sociale vooruitgang te verzekeren van economisch (door hun armoede, verloning of kwalificaties) achtergestelde arbeiders, die zijn georganiseerd binnen structuren van democratisch bestuur via handelsrelaties met een koper, en die voldoen aan volgende voorwaarden […] [LEES MEER op BEFAIR.BE]

problematisch

Ik stuurde de link op BeFair.be naar Dick van Foodlog en die reageerde:

Oei, wat een problematische tekst! Daar staat nl.: je moet een basisinkomen invoeren. Dat is een betere manier van de discussie voeren.

verstoord marktevenwicht als ontwikkelingstool

In september 2012 schreven onderzoekers van de University of California in hun studie “Fair Trade & Free Entry: Can a Disequilibrium Market Serve as a Development Tool?”:

Het Fair Trade-initiatief probeert te dienen als een alternatief voor de standaard ontwikkelingshulp door het kanaliseren van liefdadigheid van consumenten naar arme producenten, via hogere prijzen. Hoewel veel geprezen, heeft deze poging om een hoger loon voor de boeren te creëren in een anders concurrerende markt, weinig kans tot slagen.

Goedbedoelende consumenten kunnen beter worden bediend door instellingen, die voordelen rechtstreeks overdragen in plaats van ze proberen te kanaliseren via productmarkten.

Het vuur dat Tony’s Chocolonely afgelopen maand aan de schenen werd gelegd op Foodlog en in het NRC Handelsblad lijkt deze beweringen te bevestigen.

basisinkomen beter als ontwikkelingstool?

De grootste filantropen inzake ontwikkelingshulp zijn de mensen die hun land verlaten en elders geld gaan verdienen, om dat dan naar de familie thuis door te storten. Helaas werken die mensen vaak in een sfeer van regelrechte uitbuiting. Een basisinkomen voor iedereen zou daar soelaas kunnen bieden.

Panorama (herbekijk de uitzending van donderdag 18/12/2014 op VRT) trok onlangs naar Namibië, waar een experiment met een basisinkomen tot spectaculaire resultaten heeft geleid. De programmamakers stellen:

“Mensen zélf laten beslissen over hun leven door gratis geld werkt blijkbaar beter dan de conventionele ontwikkelingshulp.”

‘fair’ geen economisch begrip

Zie je dus, dat het een onderwerp is dat systematisch verkeerd wordt aangevlogen via ‘fair’. Fair is geen economisch begrip,

schreef Dick Veerman me daarover. En verder:

Ik ben overigens de laatste jaren geheel voor het basisinkomen geworden. Dat moet wel: kijk naar de robotisering en de elitaire maatschappij die daardoor ontstaat. Wie daarin inkomen uitsluitend aan prestaties koppelt, maakt de samenleving stuk. Dáár ligt het argument voor ‘fair’, pardon ‘basis’!

Ha, dit doet me denken aan de discussie rond “De Boerendaalder”, die Veerman drie winters geleden lanceerde op Foodlog. Hij werd ‘ergens in Frankrijk’ uitgenodigd om te komen spreken over ‘Lokaal voedsel en lokaal geld‘.

Niet door geitenwollen-sokken-mensen maar door lieden uit, wat in Frankrijk heet, ‘l’agro-alimentaire’, de grote voedingsmiddelenindustrie. Het opmerkelijke is dat er een initiatief bestaat om de lokale producten in een streekmunteenheid af te willen rekenen,

opende hij zijn gedachtenstroom.

van nationale naar door waarden gedreven economiën

In “De boerendaalder – aanzet tot een OK economie” ging het ook al snel over basisinkomen. Deze citaten van Dick Veerman zijn me altijd bijgebleven:

Waar Jobs zijn producten steevast het Apple-effect wist te geven, moet deze munt een deel van de economie ‘verappelen’. De OK economie zou best eens geholpen kunnen zijn met een eigen munt, eentje die niet meer hangt aan een land of een regio maar aan een in al zijn uitingen herkenbaar systeem van waarden.

Ik denk vooral dat het experiment de moeite waard is: een verschuiving van nationale economieën naar economieën die door waarden zijn gedreven. Daar moet je klein mee beginnen om de stabiliteit en het vertrouwen ervan te kunnen testen. […]

Zonder die laatste quote uit zijn contekst te willen trekken, is het toch de moeite om het te linken aan wat Huib Rijk in de Foodlog-draad over Tony’s Chocolonely schreef:

Waarom kan dat bij cacao niet?
Een idee dat mij bekruipt. Ver terug in deze lijn werd gesteld dat de prijs niet te hoog mag zijn – het moet vooral geen luxe zijn voor de happy few. Dat begrijp ik. Maar, is het zo dat de gedachte dat de omzet van slechts 1% fairtrade op zich nog wel gaat maar dat de gedachte dat bij een echt eerlijke telersprijs de omzet nooit boven die 1% KAN komen te gruwelijk is?

Fair trade is klein begonnen en gebleven. Stabiliteit en vertrouwen? Daarover kan je dus discussiëren, maar de wereldwinkels noch Tony’s gaan het morgen zomaar opgeven, of moéten opgeven.

We knijpen er tussenuit, met de krachtige woorden van Niels Willems in diezelfde lijn:

Handel = niet eerlijk. Als je toch eerlijk wilt zijn, moet je niet handelen. Hoe? Koop chocoladerepen uit Ghana. En dan wel van het merk van een Ghanees. Is er dan geen uitbuiting meer? Jawel. Maar dat gaan die Ghanezen dan zelf onderling moeten oplossen. Dàt is eerlijk.

Wij gaan na het Kerstdiner toch proberen een eerlijk basisinkomen voor de cacaoboer te berekenen. Fijne Kerstmis!

Uit de reeks: Kerstuniversiteit 2014

3 gedachtes over “Franse fairtradewet buigt begrip ‘eerlijke handel’ om naar ‘gewaarborgd basisinkomen’ #regiofair

  1. Weer een mooi epistel Steven, dank. Maar help me even: is er een wet in Belgie/ Frankrijk voor Fairtrade??? Zou je me de link naar de webtekst kunnen sturen? Fijne feestdagen! ~ Janneke

  2. Pingback: fair trade nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat – 1 | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s