Fairtrade: eerlijke handel of premiehandel?

„Cacao was vroeger een product voor de zeer welgestelden, nu koop je het voor een paar kwartjes bij het tankstation.
Ik gun het iedereen, maar het gaat wel ten koste van de cacaoboeren die 20 cent per dag verdienen. Dat is zo ver beneden de armoedegrens dat hij liever naar de stad trekt, waar hij als bedelaar nog meer verdient. Dat zie je ook gebeuren; de mensen trekken weg, ze willen geen boer meer zijn.”

Lucas Simons, voormalig directeur Utz Certified, in VORK december 2014.

Maar de bekende keurmerken, UTZ, Rainforest Alliance en Fairtrade, hebben eerlijke handel afgeleid naar handel in premies en procenten. Handel in fraaie labels, zeg maar. Zeker geen fair trade, met betere prijzen voor de boer zijn product.

inleiding

In 2001 riep de premier van Ivoorkust, Pascal Affi N’Guessan, nochtans bedrijven op gewoon tien keer meer te betalen aan de cacaoboeren. Dan zou het probleem van de kinderarbeid op de cacaoplantages zichzelf opheffen. Daar schreef ik gisteren over.

De reactie op deze oproep was – vanuit alle chocoladehuizen – oorverdovende stilte. In plaats daarvan kwam een handel in certificaten en premies voor goed gedrag.

Het minste wat je kan zeggen is dat die regels en certificaten zeker goed zijn voor hen die in de premiehandel werkzaam zijn. Lees deze versgebakken regelgevende documenten van Fairtrade International maar eens door: [ kort ] [ lang ]. Werk genoeg.

Maar in maart bracht Oxfam uit dat keurmerken als Fairtrade, Rainforest Alliance, Utz ten spijt, de inkomenspositie van de (Afrikaanse) cacaoboeren nauwelijks verbetert.

Een loon in een eerlijke verhouding tot wat zijn werk elders in de wereld aan welvaart creëert, dat is wat een cacaoboer toekomt. Iedere fairtradevrijwilliger zal daarmee akkoord gaan. Maar de werkelijkheid is anders.

de premiehandel van Cargill

Cargill is de 2de grootste leverancier van chocolade in België en heeft een fabriek met 150 werknemers in Moeskroen. Daar produceert men harde en vloeibare chocolade, die dient als grondstof voor de verwerking in eindproducten.

De grootindustrie gebruikt nog geen 7% (zo’n 300.000 ton op een totale cacaoproductie van 4,3 miljoen) gecertificeerde cacao en vermenigvuldigt dat tot een veelvoud aan chocolade met fraaie labels. Kijk in de Colruyt eens in de rekken met chocolades. Het lijkt alsof iedere reep uit fraaie handel komt.

Cargill koopt fairtradecacao aan en zorgt ervoor dat deze alleen verkocht wordt aan Fairtradehandelaars met een geldig certificaat. Het staat ook in voor het uitbetalen van de premies aan de boeren.

In 2014 betaalde het bedrijf $ 19 miljoen uit aan premies voor cacao in o.m. Ivoorkust en Ghana. Onder de Cargill Cocoa Promise verdienen cacaoboeren premies voor de verkoop van hun UTZ, Rainforest Alliance en Fairtrade-gecertificeerde cacaobonen.

armlastige boeren financieren cacaoprogramma’s Cargill

Volgens Taco Terheijden, directeur Duurzaamheid, worden de premiebetalingen gedaan aan gecertificeerde boerencoöperaties. Vijftig procent zouden volgens zijn recente persbericht [PDF] direct gaan naar de individuele boeren en de rest wordt geïnvesteerd in projecten, die ten goede komen aan de gemeenschap.

Met de regelmaat van een klok lanceren bedrijven als Cargill progamma’s, die boeren moeten ‘Learn to Grow‘. Die programma’s bekostigen de boeren zelf.

Op de website van Cargill vinden we dan ook een ander plaatje dan wat Terheijden in zijn persbericht schetst. Niet 50 maar 37 % van de duurzaamheidsbijdrages, die de klanten van Cargill betalen, gaan rechtstreeks naar de boer. De rest gaat grotendeels op aan training en infastructuur met als doel de cacaotoevoer naar de chocoladefabriek te garanderen. Daarvoor eigent Cargill zichzelf 20% van de koek toe. Fraai.

BESTEDING VAN DE PREMIES UITBETAALD DOOR CARGILL

BESTEDING VAN DE PREMIES UITBETAALD DOOR CARGILL

wat besteden cacaogiganten aan duurzame ontwikkeling?

Onderstaande cijfers zijn exclusief certificeringskosten. Bedrijven kunnen hun inzet sinds 2012 misschien opgeschroefd hebben, maar dit zijn de meest recente cijfers die ze zelf openbaar maakten. (bron: confectionerynews.com)

DE UITGAVEN AAN DUURZAME CACAO 2012 CHOCOLADEGIGANTEN

DE UITGAVEN AAN DUURZAME CACAO IN 2012 DOOR DE CHOCOLADEGIGANTEN

Ter vergelijking.

In het fiscaal jaar 2015, rapporteert Cargill wereldwijd een omzet van $ 120.4 miljard, incl. andere opbrengsten, te halen. Waarop een winst van $ 1,580 miljard gemaakt wordt. Uiteraard gaat het hier om totaalcijfers voor alle activiteiten van het concern.

Het gemiddeld bedrijfsresultaat van de cacao- en chocoladeverwerkende industrie wordt door firmfocus.biz geschat op 6,62%. M.a.w. op elke euro omzet wordt gemiddeld 6,62 cent effectieve winst gemaakt.

De Belgische zoetwarenindustrie (chocolade/pralines, biscuiterie, suikergoed) draait een jaarlijkse omzet van 5,3 miljard euro, met 1,6 miljard euro consumentenwaarde.

En de cacaoboer wordt door UTZ Certified – en dus Cargill – 20 cent per dag gegund. Een ander cijfer is me niet bekend, vanuit die bron. Ik sta open voor suggesties.

chocodollars

Met dank aan Norbert ‘Chocoweb.nl’ Mergen voor zijn fraaie inspiratie.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s