open brief: IKEA’s cacaoboeren begrijpen er nog de ballen van

IKEA België zegt pionier te zijn in de nieuwe richting, die IKEA wereldwijd inslaat met voeding. Het is in die voortrekkersrol dat ik hen aanspreek over hun chocolade. (Lees ook: Hej IKEA België, op deze Dag van de Onnozele Kinderen…)


22 DECEMBER 2015 – Dit voorjaar opende PRIMARK een winkel aan de Molenpoort in Hasselt. PRIMARK kwam deze week weer in opspraak. Hoax of echt waar, dergelijk nieuws moet Hasselt als FairTradeGemeente waakzaam houden.

Op 3 februari 2016 opent ook IKEA een vestiging in Hasselt. De komst van die nieuwe winkel wordt voorafgegaan door drie ‘teasers’ in de binnenstad.
Woensdag 23 december zal de derde van drie pop-ups, de Ballenbar, een voorproefje geven van IKEA’s gehaktballetjes.

Die balletjes staan zowat synoniem voor IKEA FOOD, de voedingspoot van IKEA.
Die is goed voor een dikke 5 procent van de totale omzet. Het gaat inmiddels dus om veel meer dan een goedkoop lokkertje, met als doel extra meubelen te kunnen slijten. Het is het uithangbord geworden, waaraan de buitenwereld de duurzaamheidsmerites van het bedrijf afmeet.

Het Zweedse woonwarenhuis profileert zich daarbij ook steeds prominenter als een leider inzake duurzaamheid. Zo werd duurzame voeding een van de pijlers binnen het globale IKEA-actieplan rond duurzaamheid. Hier engageerde IKEA België zich om koploper te worden en werden in het licht daarvan de GRÖNSAKSBULLAR vegetarische balletjes gelanceerd.

Waar IKEA-schotels aan lage prijzen ooit voor ophef zorgden in boerenmiddens trekt de keten nu de kaart van verantwoordelijkheid. Sinds 2013 werken Vredeseilanden en IKEA Food samen om het voedingsaanbod in de IKEA-vestigingen te verduurzamen.

Het is dus in die rol van voortrekker, dat ik IKEA België aanspreek.

In het voedingsaanbod van IKEA zit ook chocolade. Die draagt het keurmerk van UTZ en wordt aan de spotprijs van 1 euro voor 100 gram verkocht.

Mijn stelling is dat dergelijk prijsbeleid leidt tot marktbederf en niet samengaat met leiderschap inzake duurzaamheid.

Mijn vraag is dat IKEA als prijszetter het voortouw neemt en – i.s.m. collega-retailers – een beleid uitstippelt, waarbij de waardeverdeling binnen de chocoladeketen zich herstelt in het voordeel van de zieltogende cacaoboer.

Retailers willen het vertrouwen van consumenten winnen door hun boeren met naam en toenaam te kunnen noemen. Van voedselschandalen (herinner je het paardenvlees, aangetroffen in de gehaktballetjes van Ikea) tot de niet-aflatende verhalen over kinderarbeid in de cacao maken dat dezen geen twijfel over de herkomst van de grondstoffen meer dulden.

Maar transparantie over herkomst is één ding, inzicht over wat die duurzaamheid mag kosten – en bij wie daarvoor de rekening wordt gelegd – iets geheel anders.

70% pure chocola aan € 1 / 100 gram: toe nou, #IKEA en #UTZ, verklap ons hoe je dat doet,” was de vraag die ik bij aanvang van het zomerreces stelde op deze blog.

IKEA laat haar chocolade in Spanje maken, naar Zweeds recept.

De cacao in de IKEA chocoladerepen voldoet aan de normen van de Nederlandse duurzaamheidsmarketeer UTZ Certified. Je kan de herkomst van de cacao in je UTZ chocoladereep traceren op utzcertified.org/ikea. Bij de donkere Mörk 70% chocolade beland je op een website in Ivoorkust, die weinig informatief en niet up-to-date is.

Voor het jaar 2011-2012 wordt er gewag gemaakt van de aankoop van 500 ton cacao door UTZ. Sindsien werden de cijfers op de website niet meer geactualiseerd. Over wat de cacaoboer precies krijgt van UTZ en IKEA, hoe zij daar op toekijken en hoezo het de boer hier beter door vergaat, daarover ontbreekt iedere informatie.

Een antwoord op hoe IKEA en UTZ hun chocolade aan 1 euro / 100 gram kunnen aanbieden – en dit als duuzaam in de markt zetten – komen we dus niet te weten, zonder er over door te gaan vragen.

De teneur die IKEA aanhoudt in eerdere vragen van mij hierover:

We bieden geen lage prijzen aan tegen eender welke prijs. We bieden onze leveranciers altijd en overal een eerlijke, marktconforme prijs.

Eerst en vooral kunnen we onze cacao/chocolade natuurlijk aankopen in grote volumes.

Maar een belangrijk deel van de verklaring ligt ook in de samenwerking met UTZ, in de certificering zelf. Een win-winsituatie, waarbij de cacaoboeren zelf een hogere opbrengst én een hogere premie krijgen voor hun cacao, en waarbij IKEA kan rekenen een op grotere, kwalitatief betere cacaovoorraad.

Ook hier is waakzaamheid geboden.

In november vorig jaar citeerde ik uit een impactstudie in opdracht van “UTZ Certified” (naast IKEA ook bekend van KWATTA). Mooie woorden en dure waarheden, want

“nevertheless, farmers find that premium payments do not fully compensate for their increased production costs.”

Ik tweette @UTZCertified daarover en Han de Groot (Executive Director UTZ Certified) kwam persoonlijk langs op mijn blog, om te reageren:

weet dat dat bewustzijn er altijd al was, maar de knoppen om aan te draaien en eea goed te beinvloeden zijn beperkt, helaas.

Begin dit jaar verscheen de Cacaobarometer 2015. Teneur van het gerespecteerde impact-rapport: alle certificeringsinspannigen ten spijt is er voor de kleine cacaoboer in West-Afrika weinig ten goede veranderd.

Daarbij komt dat de productie van cacao de afgelopen jaren is gestegen, en de kinderarbeid helaas mee is toegenomen.

“Ondanks alle inspanningen momenteel rond cacao, worden de belangrijkste problemen niet aangepakt: de extreme armoede van cacaoboeren, en dat zij geen stem hebben in het debat over duurzaamheid in cacao,”

zegt Antonie Fountain, co-auteur van de Barometer.

De Cacao Barometer richt zich daarom op de verdeling in de leveringsketen, en de echte inkomens van cacaoboeren.

“West-Afrikaanse cacaoboeren leven ruim onder de internationaal gehanteerde extreme armoedegrens. In Ivoorkust – ’s werelds grootste cacaoproducent – moet een boer vier keer zoveel verdienen om de armoedegrens van 2 dollar per dag te bereiken. Voor een inkomen dat in de basisbehoeften voorziet, een leefbaar inkomen, moet het inkomen nog veel meer omhoog,”

weet Oxfam-Wereldwinkels.

Certificeerders als UTZ leggen veel nadruk op productiviteitsverhoging en traceerbaarheid, maar de positie van de cacaoboeren blijft slecht en de prijzen te laag. Ook IKEA’s gecertificeerde chocolade is niet meer dan een pleister op een kapot systeem.

Nochtans…

“If you’re interested in being incrementally less bad, I’m the wrong guy. If you’re interested in transformational, I’m in.”

…waren de woorden van Steve Howard, toen hij in dienst kwam bij IKEA als Chief Sustainability Officer.

Zit de catch hem in wat Howard er ook nog bij vertelde?

“Our business model is to make sustainable products affordable for as many people as possible.”

Geen cacaoboer die zich een portie IKEA-gehaktballen kan veroorloven. Zijn premie – om IKEA van meer hoge kwaliteitscacao te voorzien – gaat op aan de extra onkosten. Als cacaoboer begrijp je er nog de ballen van.

IKEA moet de belofte van Steve Howard waarmaken: kleine stapjes ‘vooruit’ volstaan niet. Er is een heuse transformatie nodig in de chocoladeketen.

Mijns inziens ligt hier een prachtig maatschappelijk engagement op te nemen door IKEA. Ik hoop dat IKEA België dit ook zo wil zien.

In afwachting van een antwoord, leggen we ondertussen de laatste hand aan onze IKEA BALLENKOFFER.

PROTOTYPE IKEA BALLENKOFFER

PROTOTYPE IKEA BALLENKOFFER

.

5 gedachtes over “open brief: IKEA’s cacaoboeren begrijpen er nog de ballen van

  1. Pingback: Hej IKEA België, op deze Dag van de Onnozele Kinderen… | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  2. Pingback: PLUS en MAX antwoorden | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  3. Pingback: COCAMAR: het verhaal achter het PLUS Fairtrade sinaassap | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  4. Pingback: vragen bij Johnny Doodle en de UTZ Certificatie voor zijn cacaoboeren in Ghana | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s