COCAMAR: het verhaal achter het PLUS Fairtrade sinaassap

Uit nieuw onderzoek van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) blijkt dat de geloofwaardigheid van alle keurmerken onder druk staat. Consumenten willen dat keurmerken duidelijke informatie geven en onafhankelijk worden gecontroleerd. Ze geloven niet dat hieraan nu wordt voldaan. Sommige zien ze als een marketingtruc.

Door te twijfelen komen we de waarheid te weten,” meende Cicero.
Bovenstaande dus als opstap naar nieuwe informatie bij de antwoorden van PLUS en MAX – die ik eergisteren met je deelde – aangaande het Fairtrade sinaassap van PLUS. Die deden vaag een belletje rinkelen. Inmiddels ben ik weer bij de les.


de wettelijkheid van duurzaamheidsclaims

Supermarkt PLUS won een consumentenprijs voor haar Fairtrade sinaassap. Dan wil je als winkel op je Facebook en Twitterpagina toch minstens een foto met woordje van dank aan de boer, die je het sapconcentraat leverde. Zo droom ik me.

Anderzijds, in de Verenigde Staten loop je tegenwoordig gevaar op zware straffen, bij klantenmisleiding inzake duurzaamheidsbeloftes.

Hoe zit dat eigenlijk bij ons in de Benelux, Janneke Donkerlo?

impact en transparantie geen ééneïge tweeling

IKEA of PLUS kopen de diensten van labels UTZ of MAX. Wanneer ik doorvraag voor deze blog, blijven bewijzen bij keurmerken en hun klanten uit. Naast PDF’s maken mooie, oprechte impactverhalen (die er dus zeker zijn) geen onderdeel uit van de contracten, die retailers en certficeerders met elkaar afsluiten?

Het aantonen van impact hoort m.i. eerder in de goede marketing trukkendoos thuis, dan spaarzaam zijn met correcte informatie. Toch stuurde Max Havelaar me enkel deze tweet, na mijn vraag over de coöperatie achter het sap van PLUS.

Ik googlede even naar ‘COCAMAR’ en belandde… op mijn eigen blog🙂
Ik linkte eergisteren al naar wat ik twee jaar geleden schreef: “Braziliaans kartel verkoopt sinaassap als water en zelfs Max Havelaar grijpt niet in“.

COCAMAR in het oog van een fairtrade storm

COCAMAR was in augustus 2012 onderwerp van een fikse rel in fairtradeland. Saphandelaar Gerard Verbruggen had vernomen dat Louis Dreyfus – één van de grote vier bedrijven die zowat de gehele wereldmarkt voor sinaasappelsap in handen hadden – door Fairtrade gecertificeerd zou gaan worden. Daar kon hij met zijn Hollandse handelarenverstand niet bij. Hij klopte dan maar aan bij Foodlog.

Volgens Europa was/is er geen reden tot ongerustheid over het Braziliaanse sappenlandschap (zie parlementaire vraag en antwoord commissie 2014). Wettelijk gezien staat Max Havelaar hiermee stevig in zijn schoenen. Moreel gezien ook? Wat is de reden dan dat haar partner PLUS ettelijke weken nodig had om een antwoord te vinden op wie haar sappenleverancier is? Geen foto met dankwoordje aan Luiz Antonio Genoves, dus. Waarom, lees je tussen de regels hieronder.

Max Havelaar en het Braziliaanse sinaassapkartel

Ik ga het kartel-artikel over Verbruggen en Dreyfus hier niet overdoen. Lees jezelf even opnieuw in. Toch kort, want ik zou wat vragen overmaken aan MAX en PLUS.

Cocamar (een grote coöperatie met vele producten zoals citrusvruchten, maar ook vee, soja, landbouwmachines …) werd Fairtradegecertificeerd in maart 2012 als een verwerker van citrusvruchten. Echter, direct na de certificering, kocht het Franse conglomeraat Louis Dreyfus Commodities het verwerkingsbedrijf van Cocamar en sloot een exclusieve overeenkomst met de leden van Cocamar.

De angst van kleine fairtradecoöperaties – en Verbruggen – was dat Dreyfus de Fairtrademarkt van de kleine boeren zou afsnoepen. Dreyfus zou op zichzelf al 170% van de marktvraag kunnen dekken. Zowel de kleine coöperaties als Verbruggen zouden in dit scenario kwasi uitgerangeerd kunnen geraken. De logica van het fairtradekeurmerk was echter dat er voldoende ruimte is voor groei. Aangezien de al bestaande fairtradecoöperaties (in eigendom van kleine boeren zelf, waar het Duitse GEPA bijvoorbeeld mee handelt) hun potentieel niet kunnen verkopen, werd dit echter als twijfelachtig aanzien.

WEETJE: Kleine boeren profiteren meestal niet van het feit dat Brazilië ’s werelds belangrijkste exporteur van geconcentreerd sinaasappelsap is. De winnaars van deze ontwikkeling zijn plantage-eigenaren en producenten van sapconcentraat. De 90 kleine boeren van coöperatie COOPEALNOR laten zelf concentraat maken van hun oogst. Ze exporteren het concentraat naar GEPA in Duitsland. Zo weten de klanten van GEPA van wie hun sap komt en bovendien blijft een groter deel van de toegevoegde waarde bij de coöperatie. Lees ook gepa.de/gepa/themenspecials/viva-brasil.html

COCAMAR en fair trade

Volgens de website van COCAMAR is het bedrijf trots op het feit dat het fairtrade introduceerde in haar werking. Om deel te kunnen nemen aan het fairtrade-programma van COCAMAR, moeten je passen in de categorie “kleine producent“, met als kenmerken:
1 – een maximum van twee vaste en geregistreerde werknemers;
2 – een totale oppervlakte bewerken, gelijk aan of minder dan vier fiscale modules van de regio (inclusief leases);
3 – het meest van hun werk en inkomen komt voort uit agrarische activiteit.

Luiz Antonio Genoves die, volgens de tweet van Max Havelaar, het sinaassap voor PLUS aanlevert, blijkt te voldoen aan deze criteria.
Vraag is waarom MAX en PLUS niet trotser uitpakken met de goede man.
Zou Luiz weten dat hij in de prijzen is gevallen in Nederland?
En hoe weten de klanten van PLUS zeker dat ze sap van Luiz’ vruchten drinken?
Daar zou ik dus graag MAX en PLUS over zien berichten.

keurmerken als koppelbazen

Volgens cijfers die marktonderzoeker Locatus aan de NOS bezorgde, hebben retailers, met veel spotgoedkope producten in het aanbod, meer dan ooit de wind stevig in de zeilen.

Ik documenteerde op deze blog uitgebreid hoe vooral het certificaat UTZ Certified de marktvervuiling bij ons én duurzame armoede in verweglanden organiseert, met geld van retailers als IKEA tot in de scharrelbakken van dumpwinkels als Action.

Zonder degelijke wetgeving, die duidelijke informatie en onafhankelijke controle van keurmerken oplegt, zullen Max Havelaar en Supermarkt PLUS verder worden meegezogen in de afbraak van hun (ja toch??) meer eerbare ambities.

Een eerlijke prijs voor sinaassap is onmogelijk te onderhandelen in de huidige marksituatie van de sappenhandel in Brazilië. Daarom dat ik termen als koppelbazerij niet schuw. Sinds de aanklacht van Verbruggen zijn er ondertussen nog slechts drie bedrijven die de sappenhandel in Brazilië domineren. Over CUTRALE, de grootste met de helft van de markt, schreef Forbes.com in 2014:

Cutrale is one of the most secretive and controversial food companies in Brazil. It’s been investigated for price fixing, and is often the source of disdain by farmers and environmental protest movements.

Bloomberg berichtte, toen Cutrale bananengigant Chiquita opkocht, begin 2015:

Brazil’s citrus growers’ association accused Sucocitrico Cutrale, Citrosuco and a unit of Louis Dreyfus of forming a cartel to keep prices for oranges they were buying artificially lower since the 1990s. A ruling by Brazilian antitrust authorities is pending. The companies have denied the claim for decades, and declined to provide further comment.

Europarlementariër Ana Gomes stelde in april 2014 de vraag aan de Europese Commissie, of zij zich niet genoopt voelde in te grijpen, op al deze aanwijzingen van oneerbare handelspraktijken.

Eerste vicepresident van de Commissie Catherine Ashton antwoordde in juli 2014:

The Commission’s analysis under EU merger rules does not extend to non-economic factors such as labour rights or working conditions on the part of the suppliers to the approved merged entity.

There is no legal basis for the EU to carry out investigations to assess the impact of unfair practices on workers’ human rights and working conditions in Brazil.

Ik ben u als lezer wellicht alweer kwijt, dus ga afronden. Terug over COCAMAR.

In het artikel uit 2010 “Brazil orange juice giants squeeze small farmers” schetst Peter Elshof, opkoper van sinaasappelen voor Cocamar, de brute marktmacht van groepen als Dreyfus (i.e. dus nog vóór de overname in 2012):

even where big buyers are absent, growers still complain about low prices — even at a farmer-owned cooperative that juices its own members’ fruit for export from Parana state, next to Sao Paulo.

“We don’t pay Sao Paulo’s price and we don’t have their efficiency. (Our price) is lower,” said Peter Elshof, buyer at Cocamar where not some but all of the profits go to the grower.

Cocamar has survived alongside the giants because Parana’s oranges are banned from Sao Paulo to stop disease spreading but its smaller growers appear to face the same prospects.

“We can’t find farmers interested in growing anymore because it is not profitable at the moment,” Elshof said.

Interessant om weten, is of boeren als Luiz Antonio Genoves zich beter geholpen en veiliger voelen, nu COCAMAR onder Dreyfus opereert.

Afgaande op wat ik allemaal te lezen hebben gekregen, in mijn zoektocht naar het verhaal achter het Fairtrade sinaassap van PLUS, lijkt Max Havelaar – de toch zelfverklaarde voorvechter van kleineboerenhandel – kersen te eten met curieus gezelschap. Als je het mij vraagt. Maar dat doet MAX niet. Net zomin als de consument overigens, die keurmerken wegzet als een marketingtruc, goed voor de uitverkoopbakken in de Action. Benieuwd hoe men dat bij PLUS ziet.


ADDENDUM: Een waarden-vol 2016?

Tijdens het schrijven van deze blogpost, viel een artikel van de Nederlandse onderzoeksjournalist Janneke Donkerlo in de mailbox. Ze schrijft…

[…] dat retailers in de toekomst niet alleen verantwoordelijk zullen zijn voor de veiligheid van de consument, maar ook voor die van de producent. En dat is nogal wat. Het feit dat kinderspeelgoed – geïmporteerd uit China – veilig moet zijn voor onze kinderen, is in de EU bij wet geregeld. Maar dat het speelgoed wellicht daar door Chinese kinderhanden is gemaakt, daar had de wetgever nog geen oplossing voor.

Volgens oudpoliticus Mandelson is het pure noodzaak dat bedrijven zich verantwoordelijker en transparanter gaan gedragen. ‘Change or die,’ waarschuwde hij.

Vanwaar die urgentie voor bedrijven, is mij niet duidelijk. Maar misschien probeert Mandelson – zelf tot inkeer gekomen – op deze manier politici en ondernemers tot een waarden-volle economie te inspireren.

LOGO COCAMAR - COMMERCIO JUSTO

LOGO COCAMAR – COMMERCIO JUSTO

3 gedachtes over “COCAMAR: het verhaal achter het PLUS Fairtrade sinaassap

  1. Pingback: sapboer Luiz en het spook van de Suco Justo | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  2. Pingback: Max Havelaar Nederland negeert winstwaarschuwing | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  3. Pingback: zieltogende Britse FT-pionier Traidcraft huurt succesvolle Duitse fairtrade CEO GEPA in | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s