Lidl plet de Fairtradebanaan met morele steun vanuit de Europese Commissie

Europese supermarkten organiseren steeds meer zelf de import van hun bananen, los van de roemrijke merken van weleer.
Het label Rainforest Alliance certificeert de nieuwerwetse duurzame armoede, de Europese Commissie legitimeert de oneerlijke handelspraktijken.


Britten hebben in 2015 voor £ 24.2 miljoen minder fairtradegecertificeerde producten gekocht in de supermarkt: een achteruitgang van 3,3% maar veel belangrijker is dat het totale volume is gedaald met maar liefst 12,5%!

Max Havelaar garandeert de boeren een minimumprijs voor hun goederen. Schommelingen in de winkelwaarde (omzet in geldwaarde) van een product doen er zodoende niet toe. Maar als Britten minder (in hoeveelheden) Fairtradeproducten kopen, kunnen boeren natuurlijk minder goederen leveren. En dat is alarmerend. Vooral omdat in de UK dit een trend lijkt. In 2014 daalde de omzet in volumes al een eerste keer met 7.6%.

de onzalige alliantie

Ondertussen legt LIDL – óók in de UK – Fairtrade tussen zijn boterham. Het lijkt op een putch. En het mag wat kosten. Lidl verkoopt zijn bananen verder met verlies. En wel in alliantie met het groene kikker label.

Lidl kondigde vorige week aan 88% van haar bananen voortaan via Rainforest Alliance (RFA) certificatie in te zullen kopen. De resterende 12% zal afkomstig zijn van Fairtradeboerderijen. Die verdeelsleutel ligt wat betreft Lidl vast.

The Guardian schrijft daarover:

Lidl is latest to switch to sustainable bananas
UK consumers buy more certified bananas than anyone else but low prices mean producers are still struggling

“Selling loose Fairtrade bananas at a loss in order to keep an unsustainably low price is sending the wrong message to consumers about the real value of fair bananas,” explains Alistair Smith, founder of the campaign group Banana Link. “The smallholder growers in particular have little or no room to invest in the improvements in wages conditions and environmental practices that are needed to ensure sustainable production and trade in the longer term,” he says.

De laatst bekendgemaakte cijfers tonen dat het volume aan RFA-gecertificeerde bananen – sommigen noemen het een vorm van illegale marketing – wereldwijd gegroeid is van iets meer dan 1 miljoen ton in 2010 naar 5.900.000 ton in 2014.

De techniek die RFA – in samenspraak met systeem-retailers als LIDL – hanteert is enkel eerlijk in al haar – verder ontluisterende – eenvoud:
geen minimumprijzen voor de bananenboer
– een gebrek aan interesse om arbeidsnormen te controleren

Ik hoor al leedvermaak bij het lezen van dit bericht. Maar instortende beurzen, aangekondigde negatieve rentes op onze spaartegoeden en vooral een stevige saus oorlogsretoriek aan de poort van Europa zullen het grimlachen snel doen keren. Ja, de wereld heeft – naast een political revolution – vooral ook nood aan een economische revolutie: en laat die maar gewoon terug eerlijke handel heten.

De Europese Commissie gokt: nieuwe ketenvorming

Die economische revolutie zal alvast niet gefaciliteerd worden door de Europese Commissie. Foodlog schreef onlangs:

(…) er [is] sprake van oneerlijke handelspraktijken door afnemers en […] de EU [moet] daar wat aan doen. De EU erkent de ongelijkheid in macht tussen boer en de rest van de keten, maar ziet daar toch geen reden in om in te grijpen. Brussel vindt namelijk dat boeren, verwerkers en retailorganisaties onderling zelf voor nieuwe ketenvorming moeten gaan zorgen; sturend optreden en bepalen wie bij wie moet gaan horen, vindt Brussel immers zijn rol niet als overheid.

Uiteindelijk betekent het dat de Europese Commissie een gok neemt. De Commissie denkt dat de voedselverwerkende industrie en de detailhandel er uiteindelijk voor zullen kiezen hun inkooplijnen met boeren zeker te stellen. Op faillerende boeren kunnen die immers niet bouwen, zodat ze hun vrijblijvende inkooprelaties zullen inruilen voor vaste.

Het artikel – waaruit deze citaten – handelt over hoe Europa de boerencrisis binnen haar grenzen denkt te moeten bemeesteren.

Diezelfde systeemgok staat de Europese Commissie (EC) ook toe in de bananenhandel. Het is immers ook goed vuile zaakjes te doen met de armsten.

oneerlijke handel: ver-van-Europa’s-bed

De NGO Banana Link en het Fair Trade Advocacy Office publiceerden in oktober vorig jaar een rapport, dat gedetailleerd beschreef hoe arbeiders en kleine boeren in ontwikkelingslanden ondermaats verloond worden. Ze worden daarbij blootgesteld aan giftige agro-chemische producten en moeten werken in een klimaat van angst. Europese supermarkten zijn de organisator achter deze oneerlijke handelspraktijken. Met het rapport pleitte de Make Fruit Fair! campagne bij de bevoegde Europese commissaris, Elżbieta Bieńkowska, voor wetgeving, die deze praktijken een halt moeten toeroepen.

EUROPESE SUPERMARKTEN ORGANISEREN STEEDS MEER ZELF DE IMPORT VAN HUN BANANEN, LOS VAN DE BEKENDE MERKEN VAN WELEER - RAINFOREST ALLIANCE CERTIFICEERT DE NIEUWERWETSE ARMOEDE - DE EUROPESE COMMISSIE LEGITIMEERT DE ONEERLIJKE HANDEL

EUROPESE SUPERMARKTEN ORGANISEREN STEEDS MEER ZELF DE IMPORT VAN HUN BANANEN, LOS VAN DE BEKENDE MERKEN VAN WELEER – RAINFOREST ALLIANCE CERTIFICEERT DE NIEUWERWETSE ARMOEDE – DE EUROPESE COMMISSIE LEGITIMEERT DE ONEERLIJKE HANDEL

Maar ook hier schuift de EC haar verantwoordelijkheid af. In een onlangs verschenen rapport – over oneerlijke handelspraktijken in de toevoerketens van ons voedsel – wimpelt de EC haar verantwoordelijkheid af en roept op tot een ​​vrijwillig initiatief van de particuliere sector binnen de EU-lidstaten.

fairtrade en mondiale rechtvaardigheid

Terug naar eerlijke handel dus. Laten we Fairtrade verder vergeten. Immers:

Fairtrade for most has become a depoliticized, consumerist concept, in some ways more comfortable for a Nestlé executive than a grassroots activist,

schreef vorig jaar een jonge fairtrade-activist.

We were part of the movement that helped Fairtrade take off, in so doing building solidarity with countless producers. I’m proud of having been part of it, but still can’t disguise a speck of sadness.

Fairtrade […] emerged against the backdrop of the rise of the global justice movement, which was putting the unfair state of trade rules centre stage through their protests at international summits. Fair trade, for us, was a way of bringing those arguments home.

Ieder zijn waarheid, maar vooral nog veel werk aan de (wereld-)winkel.

geplette fairtradebanaan

ZONDER WOORDEN

16 gedachtes over “Lidl plet de Fairtradebanaan met morele steun vanuit de Europese Commissie

  1. http://fairtradebelgium.be/nl/over-fairtrade/producten-in-de-kijker/fairtradebananen-de-kijker/facts-figures
    ’t zou mij wel interesseren om te weten hoeveel die minimum ft-prijs bedraagt (voor de boer)
    heb wat gezocht naar cijfers, niet veel gevonden: in 2012(!?): produceerde ft 491.800 ton en verkochten ze daarvan 332.000 ton onder fairtrade voorwaarden; ivgl met de bijna 6.000.000 ton van rfa is dat peanuts; die verdeling bij lidl 12% ft en 88% rfa valt dan nog zeer goed mee
    verder staat er dat de arbeiders 859€ kregen en wat verder wordt dat 1100 (5,5 milj € voor 5000 arbeiders)
    ik zou ft toch aanraden om wat duidelijker te zijn in het cijfermateriaal zodat een klant kan merken dat het wel degelijk verschil uitmaakt (en welk) om ft te kopen

    • Dag Nick, wederom bedankt voor je reactie.

      1. ALGEMEEN : De rol van Fairtrade Belgium is marktcreatie voor Fairtradeproducten. “Enerzijds doen we aan sensibilisering van de Belgische bevolking. We willen dat mensen weten wat een Fairtradeproduct is en gemotiveerd zijn om er te kopen. Anderzijds proberen we ervoor te zorgen dat er zo veel mogelijk Fairtradeproducten in de winkelrekken liggen.” ( zie link). Dus formuleer je slotadvies aan hen, zou ik zeggen.

      2. 88% vs 12% : Dit stemt overeen met het marktaandeel van 12% of een jaarlijkse consumptie van 1 kg Fairtrade bananen per Belg (zie link).

      UPDATE :

      “In the UK, fairtrade bananas make up about 35pc of the market, in Switzerland it is 55pc. In Ireland it’s about 9pc. (zie link)

      &

      “PLUS stapt over naar 100% Fairtrade bananen” (zei link)

      3. DE ROL VAN FTA: daarover zal ik binnenkort wat meer schrijven

      4. DE IMPACT VAN FT-BANANEN:
      – uit een blog dat ik in 2009 schreef, verder heb ik het niet meer gedocumenteerd (link) :

      Volgens de normen opgesteld door Max Havelaar, bedraagt de ‘fair price’ voor een kist van 18 kg bananen ten minste 6,75 dollar. In de klassieke handel kan het concurrentie-effect de prijs doen dalen tot minder dan twee dollar voor diezelfde kist, wat een ware armoedespiraalveroorzaakt.

      Terwijl de impact voor de eindklant minimaal is (prijsstijging van 5 tot 10%), vertegenwoordigt dit een verdubbeling of verdrievoudiging van het loon van de kleine producent.

      – uit “Bruine plekken op het groene goud: van bananenoorlog tot supermarktoorlog (maart 2013)” (zie link). Download de PDF, het is zeer de moeite. Ik citeer enkele stukjes :

      “Eerlijke handel heeft duidelijk een positief effect, maar dat verschilt sterk van land tot land en van producent tot producent. Vooral op kleinere producenten is de impact groot. Die vertaalt zich niet zozeer in een hoger, maar wel in een stabieler inkomen en een verbeterde productie en afzet. Plantagearbeiders halen hier minder voordeel uit. Hoewel het loon op plantages met gecertificeerde productie wel hoger ligt, heeft de fairetradepremie zelden geleid tot langetermijninvesteringen. Vaak was het eerder een broodnodige aanvulling op het basisinkomen.”

      Renwick Rose, coördinator van WINFA (de Unie van Bananenproducenten op de Windward Islands), ziet het met lede ogen aan: “Marktmechanismen alleen zijn niet in staat onze arbeiders en kleine boeren een degelijk bestaan te verschaffen. Door de combinatie van factoren is ook de fairtradeprijs niet meer voldoende voor onze leden om het hoofd boven water te houden. Er is echt een dringende en gecoördineerde actie nodig of alles is verloren.”

      Renwick Rose vreest een verdere neerwaartse spiraal door de Britse supermarktoorlog.

      in verschillende Latijns-Amerikaanse landen [werden] studies samengevoegd die het loon van een bananenarbeider vergelijken met de waarde van een korf met levensnoodzakelijke basisgoederen. Steevast bleek het loon onvoldoende om de korf te betalen.

      Momenteel bedraagt het aandeel van een kleine producent of een plantagewerker gemiddeld 3,5% van de consumentenprijs. Indien dit zou opgetrokken worden naar 5%, zou dit voor de westerse consument een prijsstijging betekenen van 1 à 2 eurocent per tros bananen. Een verwaarloosbare stap voor de consument, maar een enorme stap voor vele producenten. Die zouden zich plots van een minimumloon verzekerd zien en een kans krijgen om uit de armoede te geraken. Een reële distributie van toegevoegde waarde, om het in WBF-terminologie te zeggen.

      Opvallend is dat hier nog wordt gezegd: “Op de Europese markt bleef de importprijs de laatste jaren hangen op ongeveer € 12,9 per karton.” Daarmee komen we bij …

      5. DE FAIRTRADEPRIJS :
      – de vuistregel volgens Fairtrade International (zie link) :

      Farmers who produce Fairtrade certified bananas are guaranteed a Fairtrade minimum price to cover the costs of sustainable production and a Fairtrade Premium of US$ 1 per 18.14kg-box of bananas to invest in projects in their communities.

      The Fairtrade standards for banana production differ between small farmers’ organizations and plantations. However the Fairtrade minimum prices and Premium are set at the same level for both types of organization.

      – het overzicht van de gegarandeerde minimumprijzen vind je hier. Die lijken op het eerste zicht nog steeds te liggen rond de hierboven genoemde 6,75 dollar / kist en onder de vernoemde € 12,9 per karton. Verwarrend en een vraag voor Max Havelaar, Nick😉 Vooral omdat over die prijs in euro wordt gezegd in de PDF : “Voor de producenten betekent dit in reële termen een daling van hun inkomsten.

      6. MENSELIJKE KLEINSCHALIGHEID VS DE MASSAMARKT

      Pionier “AgroFair wil nieuwe duurzaamheidsstandaard bananen” :

      “Cooperative Coopetrabasur is één van de pioniers van Fairtradebananen. De plantagemedewerkers namen zo’n twintig jaar geleden een bananenplantage van Chiquita over. De laatste jaren blijkt het echter steeds lastiger om de bananen van deze coöperatie in de winkelschappen van de Europese supermarkten te krijgen.”

      “Veel Fairtradebananen zijn nu afkomstig van grote plantages, terwijl het juist allemaal begonnen is met coöperaties van kleine telers. Want dat is nou typisch Fair Trade,” zegt Agrofair-directeur Hans-Willem van der Waal.

      “Altijd aan te bevelen dat er iets meer gedaan wordt aan duurzaamheid dan niets. Toch schroom ik om de Rainforest Alliance banaan voluit duurzaam te noemen. De standaard is vrij los en de meeste standaardonderdelen zijn aanbevelingen en geen eisen. Het sociale deel zijn eisen, maar ook daar heeft de praktijk getoond dat niet altijd alles voor elkaar is.”

      7. UITSMIJTER :
      – deze ontluisterende reportage op ARTE (waarbij ik wel wil vermelden, dat naar mijn menig ARTE het toen zwaar over de boeg van de weinig genuanceerde sensatie gooide, maar soit). Bekijk het hier: “Multatuli overschreidt vervaldatum“.

      – eind vorig jaar gooide ARTE het dan over een andere boeg met “Fair handeln: Bananen aus Peru“.

      Je ziet, antwoorden roepen telkens weer nieuwe vragen op.

      Groeten,
      Steven

  2. en paar dagen geleden kocht ik “witte produkten” bananen (“de goedkoopste!) cat. II (klein) uit Suriname voor € 1,19/ kg
    en enkele dagen later bio fairtrade cat. I (min. 20 cm) voor e 1,25/kg in d’n ALDI
    als die boer geen verschil merkt, ik wel …

  3. Steven
    (als je deze zin bedoelt: “als die boer geen verschil merkt, ik wel …”
    dat het voor mij moeilijk te bevatten is: bij ft krijgt de boer een eerlijke prijs + premie (itt tot boer en arbeiders van de klassieke plantages die onderbetaald uitgebuit enz zijn), dit leek ook altijd al te verklaren dat ft bananen (om bij bij bananen te blijven) duurder waren dan niet ft exemplaren (een voor de consument makkelijk te begrijpen optelling: eerlijke prijs voor boer + premie = hogere prijs consument)
    maar sedert vorige week merk ik dat het ook kan dat de ft bio exemplaren nog goedkoper zijn dan de “gewone” en dan vraag ik mij af: “als die boer nu nog altijd zijn eerlijke prijs + premie heeft gekregen (want ft) en ik betaal nu minder dan voor gewone bananen, waar is dan dat geld naartoe gegaan dat ik betaalde toen ft bio bananen nog gewoon 60% tot 75% duurder waren dan niet gecertificeerde bananen?
    Had die meerprijs dan uiteindelijk toch niets te maken met die eerlijke prijs voor de boer + premie?
    Wat is hier aan de hand? Ik geloof niet dat ALDI zijn ft bio bananen met verlies gaat verkopen; kopers van ft bio bananen zijn ook niet hun “core-klanten”.
    Dat doet mij dan denken aan de chocolonely: ik betaal meer voor slaafvrije chocolade maar uiteindelijk koop ik eigenlijk gewoon een stuk Callebaut met een andere verpakking en een heel pak marketing omheen.
    En nu probeer ik te bevatten dat een en ander (het ft en chocolonely verhaal) desondanks toch klopt.

    • Hallo Nick, clever gezien van u.

      Ik denk dat het antwoord op je vraag i.v.m. de Aldi-bananen beantwoord werd, toen ik hen de vraag stelde naar hoe de prijs van hun biofairtradechocolade tot stand kwam. Je kan het hier lezen: https://fairtradekookboek.wordpress.com/2015/08/06/aldi-gebruikt-voortaan-enkel-nog-duurzame-en-fairtradecacao-voor-hele-huismerkgamma/

      De schrijffouten – is daar geen psychologische term voor? – als “boevengemiddelde” komen van Aldi zelf. Ik citeer letterlijk uit een mail.

      Belangrijk wb bananen is dat ik vermoed dat ze die bananen zelf invoeren en verdelen, al weet ik dat niet zeker. En ook: ze werken niet met benoemde producentenorganisaties. Ze kunnen dus theoretisch boerengroepen tegen elkaar uitspelen, of op zijn minst gaan ‘shoppen’ bij wie hen de gunstigste voorwaarden belooft.

      Ik wil dus niet suggereren.dat Aldi bio of fairtrade niet naar de regel volgt. Maar of dit ook geldt voor de geest is wat anders. Bij dat laatste vind ik dat keurmerken en organisaties door de band in gebreke blijven in hun communicatie hierover. Ze onderschatten ook dat hun kwakkelende cijfers wel eens een rechtstreeks gevolg zou kunnen zijn.

      Ik wil je ook dit artikel nog aanbevelen: https://fairtradekookboek.wordpress.com/2015/09/09/week-vd-fair-trade-en-aldi-wat-verklaart-prijsverschil-gelijkaardige-fairtradechocolades/

      En ga nu bij Max Havelaar vragen om dit artikel te lezen en op je laatste commentaar te antwoorden. Antwoorden zij niet, dan klop ik weer eens aan bij Aldi.

      Bedankt voor je input.

      Cheers
      Steven

    • Dag Nick en Steven,

      Fairtrade heeft geen impact op de finale verkoopprijs van een product, dat is wettelijk verboden. Maar we houden het natuurlijk wel in de gaten en zetten campagnes zoals bv Fair Banana Day op om supermarkten bewust te maken van de gevolgen van hun prijzenpolitiek. We zijn niet blij met zo’n lage prijzen voor gewone noch voor Fairtrade producten. Dat is gewoon niet leefbaar voor alle schakels in de keten. Gelukkig kunnen we wel zeker zijn dat wanneer ze ons label dragen, de boeren zeker een minimumprijs en premie gekregen hebben. Daar mag je dus zeker op vertrouwen.

      In het geval van deze promotie bij Aldi, gaat het over een promotie van 2 dagen waarin Aldi dit nieuwe product wil lanceren: de Fairtrade bio banaan. Hoe ze zo’n promotie betalen, is ons niet bekend, maar ik denk dat ze dit gewoon op hun eigen promotiebudget nemen omdat ze dit zien als een marketingkost om het product te lanceren.

      Gelukkig duurde het maar 2 dagen en staat de prijs nu terug op 1,89 euro, wat een correcte prijs is voor dit soort bananen. We houden het verder in de gaten!

      Groetjes,
      Karlien (Fairtrade Belgium)

  4. Pingback: lezer Nick kocht en filleerde de Fairtradebanaan | recepten en nieuwsjes vanuit de Dorpsstraat, nummer 31

  5. Interessant allemaal en idd bedankt voor het duidelijk antwoord Karlien!
    Ik onthoud vooral: dat 1,89 een correcte prijs is voor ft bio bananen en dat wanneer een product het ft label draagt de boer/ producent zeker zijn minimum prijs + premie heeft gekregen.
    Wat mij dan weer terugvoert naar het chocolade verhaal waar ook grote prijsverschillen opvallen tussen grote supermarktspelers en de veel kleinere spelers zoals oxfam ww, chocolonely enz.
    Geldt het ook voor de cacaoboer dat hij zijn eerlijke prijs + premie heeft gekregen wanneer het ft label op een (chocolade)product staat?
    http://www.callebaut.com/benl/producten/chocolade/biologische-fairtrade-chocolade

  6. Hoi Nick, ik wilde juist een prentje komen bijplakken voor u en zie dat je een andere vraag stelt. Aangezien je vraag over bio+ft-cacao gaat, vind je hier denk ik een eerste antwoord (wederom met dank aan Karolien, toen): https://fairtradekookboek.wordpress.com/2015/06/23/de-prijs-van-traceerbaar-en-transparant-zo-maak-je-duurzame-chocolade-onbetaalbaar/

    Tot voor een jaar of twee schreven de Oxfam-Wereldwinkels inderdaad op hun website:

    Vergelijk met energie uit windmolens: een consument die zijn energieleverancier betaalt voor groene energie, weet dat er uit zijn stopcontact thuis niet precies die door windmolens opgewekte stroom komt. Maar hij kan er wel op rekenen dat de hoeveelheid energie die hij gebruikt op een groene manier opgewekt is. Dus: of een consument nu fairtradechocolade koopt uit ‘mass balance’ of fairtradechocolade die volledig traceerbaar is, de impact in het Zuiden blijft dezelfde.

    Dat ter verdediging voor het instappen in mass balance via Callebaut. Bij het mass balance-systeem koopt het bedrijf m.a.w. 100 procent duurzame cacaobonen in, maar dat wil niet zeggen dat al deze bonen daadwerkelijk in het consumentenproduct terecht komen. En dus kan een merk theoretisch iets als fairtradechocolade verkopen, zonder dat er een FT-cacaoboon of suikerkorrel in verwerkt zit. Daarvan stapt Oxfam nu terug af. Het dacht – net als Tony’s – dat het door met Callebaut te handelen, de gigant zou kunnen vermurwen tot meer engagement op het vlak van FT. Naïef, achteraf gezien.

    Nu nog dat prentje (via Banalink). Het spreekt voor zich denk ik. Kijk naar de marge die bijv. Aldi heeft om met prijzen te spelen waar het gaat om fairtradebananen: aandeel/speelruimte in de waardeketen voor de retailer. Zo heb je denk ik het volledige plaatje. Moeizaam kan ook.😉

    Cheers
    Steven

  7. Het prijsverschil gaat volgens deze prent grotendeels naar de retailer.

    Dit recent artikel uit Ierland heeft dan weer andere cijfers : http://www.irishtimes.com/news/consumer/pricewatch-how-ireland-falls-down-on-fairtrade-1.2549752

    […] it is hard to put an exact number on the price difference between Fairtrade and non-Fairtrade bananas because prices paid in different countries at different times of the year vary.

    But a rule of thumb would suggest that the difference in price might be no more than €2 per box. “There are 100 bananas in such a box, so a single Fairtrade banana might work out at two cent dearer than an alternative and could be even less than that.”

    “Our numbers have been growing every year for 20 years. Fairtrade sales nearly doubled during the recession. If growth is not going to slow down, when will the retailers realise that there is a positive trend and one they can benefit from, one they can make money from?”

    He commends both Lidl and Marks & Spencer for doing more than their rivals. M&S has “an enormous basket of Fairtrade goods on offer” – 48 per cent of the bananas it sells come under that umbrella – but its market share is much lower than the biggest players. Lidl has about 9 per cent of the Irish grocery market but sells some 40 per cent of the total Fairtrade bananas.

    “If the others showed as much commitment it would make a huge difference to the movement,” he says. “Can we not expect retailers in the Republic to be as ethically minded as retailers operating in the United Kingdom?”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s