de no statement no judgement no argument no comment bib

Twee blogs terug had ik het over klanten die vroegen naar “hoeveel van het aankoopbedrag in de wereldwinkel bij de boeren blijft“. Lastige vraag, al dacht men daar in mijn beginjaren bij Oxfam-Wereldwinkels anders over. Ik plakte er een link bij, naar wat slides uit mijn archief.

Ja! Er klikte zowaar iemand op die slidehare-link, die ik bijvoegde. Een verzameling prenten die jààren geleden verwerkte in mijn basiscursussen voor de nieuwe wereldwinkelvrijwilligers in Hààsselt.

Maar jee, die link stond nog op ‘secret‘. Dus bij deze, mijn ‘no statement no judgement no argument no comment‘ slides.

Morgen of zo wil ik het nog eens over “equal pay trade” hebben. Collega-Oxfam-blogger Duncan (hij wordt daar zelfs oor betaald) schreef het ooit zo:

The women (and girls) sorting through the coffee beans in this pic will have to work for 8 years to earn what I get from Oxfam in one day. Sorry, but that just can’t be right.


Maar om de titel boven deze blogs in ere te herstellen en voor mijner persoonlijken bibliotheek, in het nieuws afgelopen week, vanuit de Dorpsstraat nummer 31:

Ghana en Ivoorkust richten Cacao Prijsstabilisatie Fonds op – gezocht moedige NGO

Gisterochtend kwam Antonie Fountain terug uit Ivoorkust. Daar kwam de International Cocoa Organisation (ICCO) bij elkaar. “Ik moet sowieso snel eens met Niek afspreken. Er is een en ander aan het gebeuren. Maar deze stap is wel de meest concrete tot nu toe!” mailt hij.

Niek, ook op mail: “Goed om te horen, en beter laat dan nooit! Buffervoorraden alléén zijn kwetsbaar (ze kunnen gemakkelijk overlopen), dus ik hoop dat ze inderdaad werk maken van een kwaliteitstrategie gekoppeld aan productiebeheersing.

Jazeker, er staat een heus Cacao Fonds aan te komen, iets wat mogelijk gaat lijken op wat Professor Niek Koning een tiental jaar geleden bedacht en waar ik al enkele jaren probeer de fairtrade NGO’s warm voor te krijgen.

De ICCO voorspelt een globaal overschot van 371.000 ton cacao dit seizoen. De prijzen op de beurs bengelen al geruime tijd om en rond de 2000 dollar / ton. Ghana en Ivoorkust willen nu speciale magazijnen gaan bouwen om de cacao op te slaan, zodat ze het aanbod en zo de prijzen kunnen regelen.

Moeten we doorgaan op de weg van de markt te overspoelen met bonen waardoor prijzen dalen ten koste van onze economieën en mensen? We denken het niet,” stelde een woordvoerder van de Ivoriaanse regering in de marge van de meeting van de ICCO, waarbinnen producerende en consumerende landen elkaar ontmoeten en afspraken maken.

De West-Afrikaanse buren Ghana en Ivoorkust hebben – samen met Afrika’s derde grootste producent Kameroen – donderdag gezegd dat ze vanuit de ICCO – in samenwerking met de cacao- en chocoladeindustrie – gesprekken gaan voeren met de Europese Unie, over het herzien van de International Cocoa Agreement, het oprichtingsdocument van de ICCO.

De drie landen beögen een clausule in ere te herstellen, die buffervoorraden toelaat, iets wat in de oorspronkelijke overeenkomst in 1973 was opgenomen maar er later werd uit geschrapt.

Niek Koning hierover gisteren op mail: “Ook hoop ik dat ze gaan voor een unilaterale aanpak door de gezamenlijke productielanden zelf, en zich niet afhankelijk maken van instemming van de EU en de chocoladeindustrie. Dat laatste is namelijk precies wat in het begin van de jaren ’80 tot zwakke bufferstock-only arrangementen heeft geleid die door een aanhoudende overproductie onderuit gingen. Gezamenlijke aanbodbeheersingssystemen van productielanden zijn niet bij voorbaat uitgesloten door WTO-verdragen (denk maar aan OPEC).

history in the making – een round-up en een dwingende opdracht

openlijke aanval op welzijn cacaoboer

De productie moest omhoog want er dreigde anders een chocoladetekort. Je herinnert je die gemeenschappelijke aanval op de cacaoboer, door enkele niet-onbelangrijke NGO’s in collaboratie met de chocolade-industrie. Op deze blog ontmaskerd in 2014 en ook onlangs nog in april.

regeringen cacaolanden talmden in hun respons

Niek Koning en zijn mede-auteurs ontwikkelden in 2006 een model grondstoffen-overeenkomst, ofwel een ‘Fair Trade Arrangement’. Het bestaat uit een ‘Fair Trade Fund’ dat door regeringen van ontwikkelingslanden in het leven is geroepen.

Hun systeem heeft als voordeel dat het zichzelf financiert en daardoor niet afhankelijk is van de welwillendheid van de consumerende landen. Koning en mede-auteurs rekenden uit dat bijvoorbeeld de prijs van koffie op de wereldmarkt met dergelijk fonds in vijf jaar tijd kon verdubbelen.

Een belangrijk element in de door Koning c.s. voorgestelde opzet is dat exporterende ontwikkelingslanden zelf het initiatief nemen voor een dergelijke overeenkomst, terwijl de kosten ervan door de geïndustrialiseerde landen worden betaald in de vorm van een prijs.

Tot voor kort leken de regeringen van de cacao-exporterende landen niet overtuigd. Uit een rapportageverslag van de World Cacao Conference (juni 2014, A’dam) citeerde ik eerder hun unanieme standpunt:

13. The ever-rising average age of cocoa farmers is one of the main challenges in all producing countries, aggravated further by the lack of interest among younger generations. This can be mitigated by increasing farmers’ incomes. The world market price for cocoa is an important factor. Although the six countries represented produce over 90% of the global cocoa supply, any suggestion of forming a cartel, akin to OPEC, was dismissed as unsustainable. A remunerative price should be achieved instead through other policy instruments, such as promoting the development of viable business-driven cooperatives, the clustering of farmers, diversification into a variety of mixed crops and stimulating new demand.

het kantelpunt: Mars en Côte d’Ivoire ‘vinden elkaar’

Uit de World Cocoa Conference (mei 2016 in de Dominikaanse Republiek) citeerde ik toen Dr. Martin Gilmour, R&D directeur bij Mars:

“If you add up the thousands of tons that are certified, and the premiums for certified cocoa, there are millions of dollars going somewhere into the sector. So where is that going? …How much of that is actually getting to the farmer?”

Dit was een niet mis te verstaan signaal aan de duurzaamheidsindustrie: de dagen van de handelaars in certificaten zijn geteld.

Ivoorkust was ondertussen begonnen met veilinghuizen op te richten. Het kwam erop neer dat de Ivoriaanse overheid 70-80% van de cacao op voorhand opkoopt, tegen gegarandeerde prijzen. Deze cacao laat Ivoorkust langs een soort veilingsysteem in kleinere hoeveelheden op de wereldmarkt komen. De rest gaat gewoon verder langs de spotmarkt.

Maar een vetpot voor de cacaoboer is/was dit niet: die krijgt zo nog steeds slechts zo’n 60% van wat de cacao op de wereldmarkt gaat opbrengen.

De gecombineerde frustraties van een chocoladegigant (“er lekt teveel geld weg naar parasieten binnen de certificatieprogramma’s“) én een West-Afrikaanse regering (“aan deze marktprijzen gaat de onrust in het land uit de hand lopen“) vinden elkaar in theorie nu in een aanzet tot oplossing, waarbij de cacao- en chocoladeindustrie – Mars voorop – de kans krijgt definitief kleur te bekennen: gaan ze mee dit systeem van buffervoorraden verdedigen, om de wereldprijzen ten faveure van de cacaolanden te beïnvloeden?

gezocht moedige NGO

Het Voice Network – bekend van de gezaghebbende Cacaobarometers – publiceerde dit jaar een ‘Consultation Paper’ [PDF] over de vraag hoe we farmgate prijzen voor cacao kunnen verhogen.

Daarbinnen is ‘supply management’ zeer belangrijk en maak ik dankbaar gebruik van een stuk van Niek Koning die jullie me beiden toestuurden 😉,” mailde Managing Director Antonie Fountain toen naar Janneke Donkerlo en mij.

Dat was alvast een schoon begin. Maar hoe gaan de grote (fair trade) NGO’s hier verder mee aan de slag?

Februari dit jaar kondigde Duitsland een Fair Trade Marshall plan met Afrika aan. Ik schreef daarover 2 stukken:
1. Fair Trade Marshall plan voor Afrika – een uitdaging voor Oxfam
2. suggesties voor Oxfam om het Fair Trade Marshall plan met Afrika te stofferen

Hoog tijd nu, om als Oxfam-Wereldwinkels de kaarten op tafel te gooien, en de West-Afrikaanse regeringen te steunen (en waar nodig te motiveren) tot een noodzakelijke unilaterale aanpak te komen door de gezamenlijke productielanden zelf, waarbij ze zich niet afhankelijk maken van instemming van de EU en de chocoladeindustrie.

Dit brengt ons bij ons laatste punt

gevonden: moedig kartel (?)

Barry Parkin, wereldwijd hoofd inkoop van MARS (d.d. 27-Jun-2016):

We can double or more the yield, we can double the income – which is a good start – but it’s not yet sustainable.

To get to sustainable we’ve got to triple or quadruple the income. That’s the harsh reality… to get to a living income, a level where farmers are thriving, where the next generation want to be farmers, it’s a big big step.

Toch wel bijzonder; 99,99% van de wereldwinkeliers weet hier wellicht niet van.

Ook onbekend bij velen: Mars heeft een samenwerking lopen met Oxfam America:

1. http://www.ethicalcorp.com/mars-strategic-push-eradicate-slavery-its-entire-value-chain
2. http://www.ethicalcorp.com/sdg1-mars-leads-push-lift-500-million-farmers-extreme-poverty

Citaat uit 1. “Another strong partner for Mars is Oxfam America. In July the company announced it was working with Oxfam to create the Farmer Income Lab, a new collaborative research platform to tackle endemic poverty among the world’s 500 million smallholder farmers, who live on less than $2 a day. Smallholder farmers make up a large component of Mars’ own extended supply chain, producing ingredients such as cocoa, rice and mint. (See Mars leads push to lift 500m farmers from extreme poverty.)”

Citaat uit 2. “So far only Oxfam has joined as a partner, but Parkin said he is getting a lot of other interest to join the advisory group, which will be comprised of experts from academia, non-profit and intergovernmental organizations.

Judy Beals, private sector department director at Oxfam, said: “This is a courageous step for Mars to take. We believe this initiative holds a lot of promise, contributing to meaningful change for farmers living in poverty.”

Die “intergovernmental organizations” komen nu dus met een Cacao Plan…

Niek Koning ziet het ideale scenario dan weer zo (uit een eerdere mail van Niek):

Als je hier toch weer iets in wilt proberen, zijn er denk ik twee soorten organisaties om dit samen mee te lanceren. Aan de ene kant onze eigen ontwikkelings NGOs. Die moeten daarvoor wel hun liberale illusies dat alles geregeld kan worden met niche marketing e.d. overstijgen. Aan de andere kant producentenorganisaties in West Afrika.

Oxfam-Wereldwinkels zal nu moeten gaan bewijzen dat het een rol te spelen heeft binnen de internationale Oxfam-NGO. Te beginnen met zichzelf de vraag te stellen aan welke kant van de geschiedenis het wil staan? Aan die van de liberale illusie (van zelfregulering) of die van de moedige Afrikaanse (en Europese??) politici.

De duurzaamheidsmythe van NGO Unilever, volgens de Groene Amsterdammer

Enkele maanden geleden kreeg ik telefoon van Jaap Tielbeke, onderzoeksjournalist voor de Groene Amsterdammer. Ze schreven aan een stuk over de duurzaamheids-claims van Unilever en waren op kritische blogs van mijn hand beland.

Of we daarover konden praten. Zo geschiedde. En vandaag ontving ik post dat het stuk online staat met de vraag ‘Duurzaamheid uit een pakje: Hoe duurzaam is Unilever écht?‘.

Ik houd me met deze blog op in de slagschaduw van het NGO-gebeuren omtrent eerlijke handel. De openbaarheid zoek ik met mijn persoon niet op. Een goede reden daarvoor, wordt verwoord in het citaat van George Monbiot, in het artikel:

‘Bedrijven als Unilever omarmen hun critici en betrekken hen in een “open” dialoog waarin kritische afstand vervaagt en identiteiten versmelten.’

NGO’s van Oxfam tot Solidaridad vinden dat – in verschillende gradaties – okee zo. Ik werk voor Oxfam-Wereldwinkels, maar sta op zelf een mening te mogen vormen en afstand bewaren. Ik ben niet getrouwd met Oxfam. Wat ik leer schrijf ik hier – waar relevant voor mezelf – neer in mijn vrije tijd.

Enkele duidende citaten uit het stuk van Jaap en collega’s Groene A’dammers:

over Oxfam

Ontwikkelingsorganisatie Oxfam zwaait Unilever volop lof toe. Ieder jaar publiceert Oxfam Behind the Brands, een onderzoek waarin het de duurzaamheidsplannen van de tien grootste voedselbedrijven vergelijkt. […] Maar vindt die kritische controle nog wel voldoende plaats? Verburg laat een lange pauze vallen. ‘Daar valt over te twisten. Maar door de publieke commitments is er in ieder geval een algemene bewustwording.’

over Solidaridad

Schreef Roozen in de jaren tachtig nog kritisch over de problemen in de sojasector – ‘een brochure die alles zwart maakte’ –, inmiddels zoekt hij de constructieve dialoog. […] Daar plukt Solidaridad zelf ook vruchten van. Waar collega-organisaties ‘van sanering naar sanering lopen’, bloeit zijn organisatie, vertelt Roozen trots. ‘De algehele pot met ontwikkelingsgeld slinkt, maar wij weten een steeds groter deel naar ons toe te trekken.’

Roozen, beroemd geworden als oprichter van de keurmerken Max Havelaar én – als notoire nestbevuiler – daarna UTZ Certified kwam vorig jaar nog in opspraak over hoe hij dat ‘steeds groter deel‘ liet beheren door het Panamese adviesbureau Mossack Fonseca, op hun beurt berucht als spil in de Panama Papers (al laat de Groene A’dammer dit hier verder buiten beschouwing).

Naomi Klein beschreef in haar boek ‘NO LOGO’ hoe “Profitability lies in creating synergy“. Ik noemde zulk een recente praktijk – met weer een andere NGO mee als protagonist – onlangs het ‘Fairtrade UK / Mondolez duopoly scandal‘.

Het fairtradewereldje ligt ogenschijnlijk niet wakker van dit opgaan in elkaar van de voedingsreus en het fairtradekeurmerk. Enkele fairtradevrijwilligers in het Verenigd Koninkrijk zetten hierover twee petities online. Ze vonden nauwelijks gehoor.

Michael Gidney (CEO van de Britse Fairtrade Foundation) – zo lazen we begin deze maand nog op op just-food.com – roemt zijn werkgever voor de ‘bottom-up’ approach, maar krijgt het warm nog koud van bezorgde stemmen, die van onderuit de fairtradebeweging doorklinken. Zeer aannemelijk. Want in zelfs niet één van de duizend Fair Trade Towns wereldwijd wordt hieromtrent het debat gevoerd, zwijg stil aangemoedigd door Gidney’s ring van keurmerken.

Wat kan je aldus aan Paul Polman en zijn werkgever verwijten? De ene predikt zijn groot gelijk bij mekaar, de ander zwijgt of conformeert in het belang van zijn eigen overleven. Niks stichtends of wervends, maar des te herkenbaarder en menselijks.

Ondanks al het bovenstaande besluit ik dan ook met een citaat uit een interview met Polman, dat de Groene Amsterdammer – ondanks mijn advies – niet haalde, maar dat ik vaak verwerk en zal blijven doen in mijn presentaties voor derden:

Q: Everyone knows Ben and Jerry’s as the ethical ice cream brand…

A: Yes, but I’m using that as the example because that [embodies] the high standard of ethics we want to achieve across all our brands. Each should have a social mission, a product mission and an economic mission – and they should [complement and support] each other…

d.d. januari 2012 (bron: http://www.greenwisebusiness.co.uk – staat helaas offline)

gratuite beschuldigingen en spijkers met koppen samen in de afslag vandaag

WOENSDAGNAMIDDAG 15 MAART J.L. DOKEN OP HOGESCHOOL PXL EDUCATION 29 LEERKRACHTEN IN SPE IN DE COÖPERATIEVE LESPAKKETTEN VAN OXFAM-WERELDWINKELS. DIT BEELD TER ILLUSTRATIE VAN ONDERSTAAND VERHAAL

Afgelopen woensdag doken op PXL Education 29 leerkrachten in spe in onze coöperatieve lespakketten. Een fijne dag, al begon ik die met een verbale aanvaring op Twitter met onze vrienden van Vredeseilanden over hun vriendschap met Mars.

Aanleiding was mijn reactie op deze tweet van Luc @Bananas4All Hellebuyck.

Vredeseilanden voelde zich hiermee gratuit beschuldigd?

Serieus? Nogal wat NGO’s zijn toch tot de echokamers van vrienden als Mars verworden. Ze toeteren samen rond dat een cacao- dus chocoladetekort dreigt.

Als recept daarvoor wordt alles aangemoedigd en beleden, wat Niek Koning en Peter Robbins in hun basistekst [PDF] voor een propere cacaomarkt afschreven als “Inadequate strategies” (blz 6), m.n. Increase in productivity, diversification, new chain and marketing approaches, Fair trade and organic products, combating monopoly, Trade liberalisation. Kortom alles wat vanuit goede-bedoelingen-organisaties vandaag beleden wordt. Ga daar toch maar eens aanstaan.

Ondertussen krijgen cacaoboeren in West-Afrika hun cacao niet meer aan de chococamorra gesleten. Overaanbod. De prijzen storten in. De cacaoboeren en dus hun regeringen staan voor een ongeziene financiële catastrofe.

Hierover verkiest ‘men’ er het zwijgen op na te houden.

Dat is te verstaan. Mars en hun bevriende NGO’s hebben elkaar nodig om de schijn blijven op te houden, voor zolang het mag duren. Lees dit stuk proza op de website van Vredeseilanden, vanwaar onderstaand gratuit (ahum) citaat:

If you want to change how people shop and how people eat, then first thing you need to change the way they think. When consumers start asking for sustainable food sourcing, large corporations will change their practices to accommodate that demand.

Je moet misschien vrienden kunnen zijn, met wie je dat wilt.
Maar volksverlakkerij dient alvast de goede zaak niet.

Niek Koning bedacht tien jaar geleden met enkele collega’s een model grondstoffen-overeenkomst, ofwel een ‘Fair Trade Arrangement’. Het bestaat uit een ‘Fair Trade Fund’ dat door regeringen van ontwikkelingslanden in het leven is geroepen. Hun systeem heeft als voordeel dat het zichzelf financiert en daardoor niet afhankelijk is van de welwillendheid van de consumerende landen. Lees hierover deze blog.

Bloomberg publiceerde eergisteren een pakkend artikel: “Europe Is Waving Goodbye to Sugar Cane”. Een treffend verslag over het ordinaire in voegen tredend nieuwe suikerbeleid van de EU.

Quotes:

The European Union’s decision to remove limits on its own beet-sugar output from October means less demand for cane growers from Jamaica in the Caribbean, to the Pacific island of Fiji, and Swaziland in southern Africa.

“It’ll be very much a question of the survival of the fittest,” […] “Competition will become much fiercer and the price is going to go down.”

Aanjager achter die suikerhervorming: Mars. Ik deed het op deze blog twee jaar geleden al uit de doeken, maar ter herinnering:

Die suikerhervorming gaat volgens de Engelse overheid 6,5 miljoen mensen in de ACP-landen in de armoede storten. Zij betalen de prijs voor goedkope suiker voor de industrie. Men voorspelt een prijsdaling van meer dan 20%. Wellicht niet dat je reep Mars hiermee goedkoper zal worden. Fairtradekeurmerk of niet.

Mars’ calorierijke snackreep weegt 51 gram en bestaat voor 33 gram uit suiker. Aan het slopen van de suikerprijs is haar dan ook veel gelegen, uiteraard.

The Guardian noemde Mars toen als één van de drie grote lobbyisten, die Europa ervan overtuigden om hun suikerbeleid aan te passen. Fairtrade UK stuurde mét Mars – één dag voor die onthulling in The Guardian – een triomferend persbericht uit: de Mars-repen in het Verenigd Koninkrijk en Ierland worden voortaan gemaakt met 100% fairtradecacao.

Ook over de aanstichters van die suiker-coup verkiest ‘men’ verder te zwijgen.

Zakenplatform Bloomberg formuleerde de uitkomst van dit zwijgen dus in een uitstekend stuk journalistiek. Ik ga voorstellen aan de heren profs het als basis te nemen voor onze tweede gastles van dit academiejaar (ma 24/04 e.k.) voor de studenten economie / handelswetenschappen aan UHasselt. We hebben dan als gastspreker o.m. Luis Ruizdias, voorzitter van de Raad Van Bestuur van de biosuikercoöperatie Manduvirá uit Paraguay, uitgenodigd.

IMPRESSIE STUDIEDAG COÖPERATIEF LEREN PXL EDUCATION