Bert Jongsma (Directeur Fair Trade Original): opschaling Fairtrade wel of niet goed voor kleinschalige boeren in ontwikkelingslanden?


Biologisch kun je nog kiezen, maar Fairtrade wordt verplicht,” schreef Foodlog.nl.
Dick Veerman meentdat de groep boeren waar Fair Trade voor bedoeld was en waar de FT-beweging zich decennia sterk voor heeft gemaakt, nu in de kou is komen te staan. Ze moeten kiezen: up in de ratrace of verdwijnen.”

Bert Jongsma (Directeur van Fair Trade Original) reageert :


Fairtrade International publiceert jaarlijks een impact rapportage ‘Monitoring the scope and benefits of fairtrade’. Een interessante rapportage omdat hieruit duidelijker wordt welke boeren met het keurmerk bereikt worden en wat daarvan het effect is. In de laatste rapportage is te lezen dat ruim 1,6 miljoen boeren en werknemers onderdeel uitmaken van fairtrade gecertificeerde organisaties. 88% daarvan is zelfstandige boer. De rest is werknemer (bijvoorbeeld op een plantage). Deze verhouding is niet veel veranderd in de afgelopen jaren. Een zelfstandige boer heeft gemiddeld 1,4 hectare land en wordt met recht als kleine boer gezien.

Maar bereikt fairtrade ook de meest kwetsbare boeren? Slechts 7% van de uitgekeerde premies gaat naar boeren en werknemers in ‘low income countries’. Je kunt daarom de discussie voeren of het fairtrade keurmerk wel een oplossing vormt voor de meest kwetsbare boeren. Vanuit de praktijk weet ik dat het leveren van een kwalitatief goed en redelijk geprijsd product op gespannen voet kan staan met het inkopen van ingrediënten bij de meest kwetsbare groepen. Dit is precies het dilemma waar ook het fairtrade keurmerk mee te maken heeft.

De zeggenschap over het fairtrade keurmerk is voor de helft in handen van vertegenwoordigers van aangesloten boerenorganisaties. Zij bepalen daarom mede de strategie die met het keurmerk gevolgd wordt. Omdat de aangesloten boeren gemiddeld slechts 39% van hun oogst als fairtrade kunnen verkopen ligt de focus op het vergroten van dit aandeel. De kortste route naar het behalen van deze doelstelling is door meer mainstream partijen over te halen om fairtrade ingrediënten in te kopen. Het fairtrade cacao programma is hier een goed voorbeeld van. Werken met mainstream partijen lost echter alsnog niet het probleem van de allerarmste boeren op. Misschien is voor de meest kwetsbare boeren internationale handel simpelweg een brug te ver?

Is het fairtrade keurmerk dan slechts een CAO voor boeren en werknemers in ontwikkelingslanden? Ik denk dat het fairtrade keurmerk daarmee tekort wordt gedaan. De eisen die aan fairtrade gecertificeerde organisaties worden gesteld op het punt van ontwikkeling zijn stevig. Om het keurmerk te behouden, moeten deze organisaties laten zien dat zij planmatig aan de ontwikkeling van boeren en werknemers werken. Toch is het fairtrade keurmerk geen garantie voor de succesvolle ontwikkeling van kwetsbare boeren. Daarvoor is meer nodig. Het fairtrade keurmerk is een prima hulpmiddel dat ingezet kan worden om deze ontwikkeling in gang te zetten, maar directe en langdurige betrokkenheid van afnemers is nodig. Het liefst zonder dat deze steun afhankelijk is van subsidies van derden. Fair Trade Original kiest ervoor om op kleine schaal samen te werken met boeren die de fairtrade ingrediënten leveren voor ons Aziatisch assortiment. Deze boeren maken vaste jaarafspraken met een lokaal verwerker die voor Fair Trade Original het gereed product maakt. In deze korte keten kent iedereen elkaar persoonlijk en dat stelt ons in staat om langdurig en intensief ondersteuning te bieden aan boeren. Dit levert concrete ontwikkelingskansen op voor boeren. De boeren die de stap naar het ondernemerschap zetten weten deze kansen te benutten.

Voor veel boeren waar wij mee samenwerken is biologisch een logische volgende stap in hun ontwikkeling. Zij zijn niet de enigen die er zo over denken, want meer dan 50% van de Fairtrade gecertificeerde boeren is al biologisch gecertificeerd. Deze stap zetten boeren niet alleen vanwege betere marktkansen, maar ook omdat biologisch als een duurzame methode wordt gezien om landbouw te bedrijven.

Biologisch kun je nog kiezen, maar Fairtrade wordt verplicht – door de supermarkten

Waarom zou ik een goeie kop zoeken, als iemand hem al verzon. Die leende ik bij Bianca van der Ha. Zij schreef op Foodlog.nl – verrassend kritiekloos – over hoe supermarkten “afrekenen met het negatieve imago van ‘oneerlijke’ chocolade, koffie en thee“.

Teun van de Keuken (bedenker van Tony’s Chocolonely), eerder in de Volkskrant: Wrang, Fairtrade is een verdienmodel van supermarkten **.

Twee [1] [2] recente tweets laten eveneens een ander licht schijnen over deze vorm van heldendom in de retail. Zo hangen de bordjes weer meer in evenwicht.

Niet in evenwicht, dus, de externe sociale en milieukosten van bijvoorbeeld de teelt van conventionele bananen in vergelijking met Fairtrade-bananen. Bij die laatste liggen deze 45 procent lager dan bij de niet-gelabelde.

Fairtrade Original bestelde een studie bij True Price en Trucost. Op 15 Fairtrade plantages en bij 97 kleine boeren in Colombia, de Dominicaanse Republiek, Ecuador en Peru (de vier belangrijkste landen voor bananenteelt) werden data verzameld over gebruikte landbouwinput, werkomstandigheden en milieu-impact.

duurzaambedrijfsleven.nl maakte er een infographic van, handig voor in de klas. Ik maakte er een prent van, voor in een volgende powerpoint. Wil je ‘m deftig kunnen uitprinten, moet je inloggen op http://www.duurzaambedrijfsleven.nl/voeding/23207/infographic-dit-zijn-de-verborgen-kosten-van-een-banaan

Matthew Anderson bracht het boek “A History of Fairtrade in Contemporary Britain” uit. Enkele citaten uit de bespreking door Anthony Murray:

Oxfam first started the fair trade movement in Britain in 1959 when it sold pincushions made by Chinese refugees in Hong Kong.

A chapter on the co-operative movement looks at the sector’s impact on fair trade. Today, co-operatives are at the forefront of Fairtrade. The Co-op Group is the world’s largest Fairtrade wine retailer and its bananas, cocoa, coffee and tea are 100% Fairtrade.

But it wasn’t always this way.

Hoe dat zo kwam, lees je hier: “When Fairtrade wasn’t on the co-operative agenda – and how that was put right“.



** “kritische stukkies schrijven niet dan?“, tweette ene Wim Trommel hem terug 🙂

Fairtrade herverpakt tot Fairly Traded – the End of Fairtrade, As We Knew It?


Officieus: Mondelēz voert haar Cocoa Life programma – na alle ophef – alsnog… zonder Fairtrade logo uit **.
Officieel: Sainsbury’s herdoopt haar Fairtrade huisthee naar Fairly Traded.
Beleven we het einde van het Fairtradekeurmerk, dan wel fair trade als een voetnoot in de geschiedenis van duurzame handel??


Mondelēz

Eind vorig jaar kondigde de Britse Fairtrade Foundation aan zich voortaan te zullen (moeten) onderwerpen aan de macht van chocoladegigant Mondelēz.

In haar opiniestuk op deze blog schreef Eve Broadis:
The established Fairtrade logo will no longer appear on the front of Cadbury’s chocolate packs but will be replaced by their own Cocoa Life scheme branding. The new arrangement will see the Fairtrade Foundation assist Cadbury’s owner, Mondelez, to deliver the Cocoa Life sustainability program, and a ‘partnering‘ message will go onto the back of Cadbury’s packs.
Does this means an invoice for ‘services‘ provided by FLO for monitoring versus a FT premium for producers?

De vraag stellen, was ze beantwoorden. Big Chocolate had de fairtraders definitief in de houdgreep.

Die laatsten copieerden argeloos het verdienmodel van de industrie.

Eve:
From the price of a block of chocolate: cocoa farmers receive 6% (down 10% since the late 1980s), manufacturers receive 70% (up 14%) and retailers receive 17% (up 5%).

Mondelēz said cocoa premiums paid to farmers under Cocoa Life will be equivalent to Fairtrade’s fixed premium of $200 per metric ton. But the minimum Fairtrade cocoa price of $2,000 will not apply.

Chocolatemakers.nl over die minimumprijs:
Bij de oprichting van het Fairtrade cacao programma was de prijs van $1800/MT misschien een eerlijk prijs. Inmiddels zijn we 23 jaar verder. Een prijsverhoging van $1800 naar een minimum van $2000 in deze periode staat niet in verhouding met de realiteit in productielanden. De inflatie in deze landen is namelijk stevig.
Als we een gemiddelde jaarlijkse prijsaanpassing van 2,5% per jaar zouden toepassen (op de in 1994 vastgestelde minimumprijs) zou de minimumprijs op dit moment $3200/MT bedragen. Onze conclusie is dan ook dat de cacaoprijs in reële termen eigenlijk alleen maar omlaag is gegaan en dat de Fairtrade minimumprijs in reële termen dus ook alleen maar lager is geworden. Met alle ernstige gevolgen van dien (kinderarbeid, bodemuitputting, etc.).

Rob Cameron (Chief Executive voor Fairtrade International in 2007-2012 en tegenwoordig SustainAbility-goeroe om den brode):

Mondelēz took the opportunity to scale up massively its cocoa buying commitments without incurring the cost of the sugar premiums and, as a result, had to drop the Fairtrade label from the front of its packs. Mondelez clearly felt it could weather this and while it would never say as much I believe would have seen this as an advantage in the long term.

Consumers concluded “no label” meant a withdrawal of support leading to a backlash of criticism but this was only temporary and very much mitigated by Fairtrade’s public support. From 2018 Cadbury will use the Cocoa Life logo, the label of Mondelez’s own sustainable cocoa sourcing scheme, on the front of its chocolate brands.

M.a.w. Mondelēz wilde af van de fairtradepremies voor suiker en vond – net als MARS eerder – een (al-dan-niet-gewillige, daar hadden en hebben we officieel nog steeds het raden naar) bondgenoot in het Fairtradekeurmerk, die de geest van fairtrade-activisten als Eve in de fles moest houden.

Nochtans, het pijnlijke besef was er wel degelijk:

What would be a concern is if lots of companies start making claims about their programmes and there is no transparency or independent verification of what those programmes are delivering,” erkende Barbara Crowther, Director of Policy and Public Affairs at Fairtrade Foundation, in de Financial Times en lap…

Sainsbury’s

One of the issues with certification is there’s just so many different labels,” zegt nu een woordvoerder van Sainsbury, over de boude zet van de (fairtrade-)pionierende retailer, om de eigen huismerkthee zonder Fairtradelicentie toch te vermarkten als “Fairly-traded“.

We’re a trusted brand – ethical sourcing is a core value of ours, it’s part of our identity and our customers know that. This new approach could potentially simplify all those certifications,” gaat het verder.

We’re matching all the benefits of Fairtrade, but also giving individually tailored, strategic advice to our farmers,”.

En dan de kopstoot:
The Fairtrade Foundation itself loses out here, and that’s what’s prompted the backlash.

Die backlash – welke de Foundation over zich heen kreeg bij haar duopoly met Mondelēz – probeert deze nu zelf tegen de (vooralsnog deels*) afvallige retailer te organiseren.

middenvinger voor de fairtradepremie

De Afrikaanse tak van het keurmerk in een open brief namens de theeproducenten:
We work for, OWN our product and OWN our premium. We see the proposed approach as an attempt to replace the autonomous role which Fairtrade brings and replace it with a model which no longer balances the power between producers and buyers.

Maar Sainsbury’s repliceert, bij monde van Austin Changazi, general manager of the Sukambizi Association Trust in Malawi, die thee produceert voor Sainsbury’s (en daar vorig jaar nog een mooie prijs voor kreeg uit handen van het keurmerk):
We wholeheartedly welcome the idea of working with Sainsbury’s on the Fairly Traded initiative.

Toch wel opmerkelijk – bovenstaande; waar Fairtrade in haar communicatie het graag heeft over de premie, welke boeren zelf naar eigen inzicht kunnen besteden, meldt thenews.coop nl.:
[…] Sainsbury’s Fairly Traded Social Premium will be managed by the Sainsbury’s Foundation and farmers and workers will only be able to access these funds if they are successful in applying for grant funding for investment following project proposals.

Fairtrade Foundation’s approach is different because it enables farmers and producers to decide for themselves how the Fairtrade Premium is spent.

Na de cold shoulder die fairtrade-activisten kregen bij hun protest tegen de demarche met Mondelēz, krijgt het keurmerk nu zelf een vieze middenvinger van voor wie het die activisten te doen was. Om die kopstoot niet te vergeten. Wie daar beter van zal worden, behoudens Big Chocolate en Big Retail?



* Sainsbury’s has maintained its commitment to other Fairtrade tea brands, as well as Fairtrade bananas, chocolate, coffee and flowers.

** In de wandelgangen vernam ik dat Mondelēz en de Fairtrade Foundation overeengekomen zijn, alsnog af te zien van het het FT-keurmerk op de achterkant van de Cocoa Life-gelabelde chocolades.

NIEUWE WIKKEL ZAL GÉÉN FAIRTRADE-KEURMARK MEE DRAGEN

World Fair Trade Day 2017 – interview Magalie Schotte op Radio 1 en foto’s OWW Hasselt

Meer dan 2000 vrijwilligers en sympathisanten van Oxfam-Wereldwinkels fietsten zaterdag 13 mei op meer dan 120 locaties voor eerlijke handel. Elke deelnemer fietste kilometers bij elkaar om symbolisch de afstand tussen de kleinschalige producent in het Zuiden en de beleidsmakers hier te overbruggen. Zo worden er meer dan 1 500 000 kilometer gefietst.

Collega Magalie Schotte, van de dienst politiek beleid van Oxfam-Wereldwinkels, gaf de aftrap van de dag in een interview op Radio 1, iets na de klok van acht.

Herbeluister het hier.