Mars en Lidl mogen weldra fairtradechocolade verkopen zonder fairtradecacao- of suiker

Wanneer je twee bovenstaande links leest, ga je wellicht reageren als wat ik tweette:

chocolade zonder fairtradesuiker mag geen fairtradechocolade heten – chocolade zonder fairtradecacao wél ! – Hûh!?? – http://t.co/OMr8ky4tKR

Nu heeft Max Havelaar een nieuw plan. Het komt me voor als iets van erop-of-eronder

WEER EEN NIEUW FAIRTRADELABEL

WEER EEN NIEUW FAIRTRADELABEL

Negen bedrijven, waaronder Mars en Lidl, hebben in Keulen het nieuwe “Fairtrade Sourcing Program” van Max Havelaar ondertekend. Dit zal de verkoop van Fairtradegecertificeerde cacao in 2014 met veertien percent doen stijgen in Duitsland. Dat klinkt goed.
MALTESERS IN DE UK

MALTESERS IN DE UK

Mars verkoopt in de UK haar Maltesers onder het fairtradekeurmerk. D.w.z. dat alle suiker en cacao in de snoepreep Fairtradegecertificeerd zijn. In Duitsland heeft het gelijkaardige plannen, zei het dat men daar enkel fairtradecacao voor wil gebruiken. Dat kon tot vandaag niet. Maar nu dus wel. Vanwaar de shift van Max Havelaar?

een aalmoes voor de cacaoboer

In het jaarverslag “cocoa: the benefits of fair trade” van Fairtrade International (Max Havelaar) vinden we eigenlijk eerder flauwe cijfers.

We leren er dat vandaag zo’n 142.000 cacaoboeren verkopen aan fairtradevoorwaarden en dat ze in de jaren 2010-2011 samen zo’n 7.640.000 euro aan premies mochten verdelen, via hun 71 coöperaties.

Dat is 107.605 euro per coöperatie. En klinkt misschien redelijk.

Maar omgerekend 27 euro per jaar per boer is toch maar een aalmoes.

PREMIES 2010-2011

UITBETAALDE CACAOPREMIES 2010-2011

Dat moet dus veel beter. De cacaoboeren worden ongeduldig. Daarom dit nieuwe plan van Fairtrade International.

Wie tot vandaag een reep fairtradechocolade kocht, kreeg de garantie dat “alle beschikbare ingrediënten die fair trade kunnen zijn, fair trade zijn“. Dus bijv. zowel de suiker als de cacao in je reep moeten fairtrade zijn. In ruil mocht en mag je het bekende Max Havelaar-keurmerk op je verpakking zetten als fabrikant.

Vandaag, 27 januari, communiceert Max Havelaar echter het volgende:

NOG EEN NIEUW LOGO

NOG EEN NIEUW LOGO

[…] companies will only be able to use the FAIRTRADE Program Mark on-pack if 100% of the focus ingredient for that product is bought on Fairtrade terms.

Dus: melkchocolade bestaat voor het grootste deel uit suiker; Wanneer alle suiker fairtradegecertificeerd is, dan mag chocolade het nieuwe ft-logo dragen!?

Het nieuwe normaal is dat één Fairtradegecertificeerd ingrediënt volstaat om voortaan (een variant van) het Max Havelaar-logo te mogen voeren.

2.88 SUIKERKLONTJES PER BLOK VAN 25 GRAM

ER ZIT ERG VEEL SUIKER IN EEN REEP MELKCHOCOLADE VAN BIJVOORBEELD COTE D’OR

mogelijk klappen voor de fairtradesuikerboeren in ACP-landen

Het spreekt voor zich dat in de praktijk het eerder de fairtradesuikerboeren zullen zijn, die de klappen krijgen. Het gevaar is nl. dat dit nieuwe Fairtradelabeling model de vraag naar Fairtradegecertificeerde suiker door industriële gebruikers zal beperken of zelfs verminderen.

Aangezien bedrijven nu kunnen uitpakken met een Fairtradelabel op bijv. een chocoladereep door slechts één product (cacao) i.p.v. alle mogelijke (cacao, suiker, vanille,…) te sourcen, is het onwaarschijnlijk dat ze later zullen terugkeren naar meerdere fairtrade-ingrediënten. Dat laat zich raden.

Het komt me voor dat Max Havelaar anticipeert op de tijdelijke schaarste aan “redelijk geprijsde” fairtradesuiker. Maar daarmee gooit het het kind met het suikerwater weg.

Wellicht is het zo dat het aanbod aan Fairtradegecertificeerde chocoladeproducten door een tekort aan Fairtradegecertificeerde suiker achterblijft, maar de nieuwe regels kunnen potentieel de vraag naar Fairtradegecertificeerde cacao (waar een overaanbod van is) verhogen, terwijl de vraag naar Fairtradegecertificeerde suiker (waar een relatieve schaarste van is) zou kunnen terugvallen.

Jammer, want 70% van alle suiker die wordt verbruikt in Europa is in de vorm van suikerhoudende voedingsmiddelen. Hier zit dan ook het grootste lange-termijn potentieel voor de groei van fairtradesuiker in Europa.

De hervorming van het Europese suikerbeleid staat eraan te komen. Eerlijke handel is een markt waar de ACP-landen geen concurrentie ondervinden, van EU-suikerbieten of EU-isoglucose. In deze context zouden de ACP-landen hun export van Fairtradegecertificeerde suiker naar de EU uit kunnen breiden. Maar dit zal alleen gebeuren als de vraag naar Fairtradegecertificeerde suiker groeit in Europa…

Advertenties

een overzicht van de kosten en baten van duurzame cacaocertificering – #watschuiftdat ?

In oktober 2012 werd een studie gepubliceerd over de kosten en baten van cacaocertificering. Het werd samengesteld door KPMG, in opdracht van de Internationale Cacao-organisatie. De studie stelt dat cacaocertificering op het punt staat van mainstream te worden. Dit rapport blijft naar mijn smaak al te zeer onderbelicht… en onbesproken.

Het rapport analyseert de kosten en baten op bedrijfsniveau van de certificatieprogramma’s Fairtrade, Rainforest Alliance en UTZ Certified in Ghana en Ivoorkust. Over het algemeen genereert Fairtradecertificering de grootste netto-voordelen voor de cacaoboeren.

chocolate_logo_klein

Tabel: Overzicht van de kosten en baten van certificering

  Rainforest Alliance
UTZ
Fairtrade
  US $
Coop leden
US $
Coop leden
US $
Coop leden
Ghana
Audit kosten per jaar
8500
1000
6500
300-500
2561
251-500
Premies per ton
150
  152.4
  200
 
Netto voordelen voor boer (vanaf 6 jaar)
359
  370
  417
 
Ivoorkust
Audit kosten per jaar
7500
300
4331
400
2561
251-500
Premies per ton
200
  140
  200
 
Netto-voordelen voor boer (vanaf 6 jaar)
116
  96
  129
 
Chain of custody kosten per regeling (dw.z. het waarborgen van de documenten die de certificering staven doorheen de supply chain)
Variabele per ton
15-15
  13 – 13
  5-50,5
 
Vaste (per supply chain operator)
4000
  325 – 5.200
  1638 – 3003
 

Bron: Samengestelde tabel uit de tabellen 6, 7, 8, figuren 17-22, KPMG, ‘Study on the costs, advantages and disadvantages of cocoa certification‘, oktober 2012

keurmerken zijn geen vetpotten voor de boeren

Over het algemeen genereert Fairtradecertificering dus de grootste netto-voordelen voor boeren, met haar minimumprijs (US $ 2000 / ton) en premies (US $ 200/ton). Maar een vetpot is geen enkel label.

Het rapport concludeert dat over een periode van 6 jaar de gemiddelde gecertificeerde coöperatie in Ivoorkust US $ 114/ton heeft verdiend in termen van netto-voordelen door de premies (dit daalt tot US $ 84/ton indien de kosten en baten van de productiviteitsstijging niet worden meegerekend), en in Ghana US $ 382/ton (dit daalt tot US $ 38/ton indien de kosten en baten van de productiviteitsstijging niet worden meegerekend).

De verschillen in prestaties per land worden toegeschreven aan de bredere beleidsinitiatieven, met name de verschillen in inputkosten (Ghana subsidieert bijv. kunstmest voor de boeren) en prijzen die de landbouwers in Ghana en Ivoorkust doogaans krijgen van hun opkopers (ook hier spelen beide overheden hun rol en vullen die beide anders in).

gelijke doelstellingen, verschillende aanpak

Het rapport constateert dat er gelijke doelstellingen zijn onder de verschillende certificatieprogramma’s heen (m.n. bevordering van duurzame landbouwpraktijken en de verbetering van de levensstandaard van de boeren), maar merkt ook verschillen tussen deze regelingen.

Zo is er het gebruik van het ‘mass balance‘ systeem door Fairtrade International, terwijl Rainforest Alliance de variant ‘controlled blending‘ hanteert. Volgens de studie kunnen deze verschillen in eisen een directe impact op de kosten en baten op bedrijfsniveau hebben en hebben ze ook invloed op ‘de aantrekkelijkheid voor andere actoren in de waardeketen‘ (dan de labelaars en boeren). [ DE VERSCHILLEN LEGDE IK HIER UIT ]

obstakels en nadelen voor de boeren

Het rapport noemt een aantal nadelen van certificering voor de boeren, zoals extra eisen inzake investeringen en administratieve draagkracht. Ook kost certificering op zich geld en kan het de kosten van het inzetten van tijdelijke werknemers (voor hulp bij de oogst, bijv.) verhogen.

Bijzondere problemen werden geconstateerd voor zeer kleine boeren (met minder dan 1,5 ha), bij wie de hogere kosten van certificering in de eerste jaren zeer zwaar wegen. Certificatieschema’s blijken ook (te) weinig impact te hebben op genderongelijkheid, kinderarbeid en het ‘gebrek aan democratische controle in coöperaties, ondermeer bij de rechtvaardige verdeling van de premies‘.

meer impactstudies nodig

De studie ziet de noodzaak van onafhankelijk onderzoek naar de volgende gebieden:

– de verrekening van kosten en baten binnen de toeleveringsketen;
– de verdeling van de premies aan de boeren;
– de invloed van de bedrijfsgrootte op de netto-ontvangsten;
– de vergelijking van verbeterde opbrengsten tussen de certificeerders;
– de pros en contras van de verschillende certificatiesystemen;
– de impact van de prijsvolatiliteit * op de nettovoordelen van certificering (zie onderaan);
– de impact van de certificering op genderongelijkheid en kinderarbeid.

afsluitende bedenkingen

Volgens de KPMG-analyse levert Fairtrade-certificering de grootste netto voordelen voor de boeren. Echter, dit is voor een groot deel te verklaren door de hogere controlekosten (drie keer hoger bij Utz Certified en Rainforest Alliance) en hogere ‘chain of custody‘ kosten (25 tot meer dan 50% hoger) van de andere certificatieschema’s.

Gezien de recente kritiek op het gebruik van ‘mass balance’ binnen Fairtrade, zal de trend worden dat gecertificeerde cacao ook effectief traceerbaar dient te zijn. Rainforest Alliance vereist bijv. ‘volledige scheiding van haar producten via de waardeketen’. Dit zou de baten tussen de verschillende soorten certificatieschema gevoelig kunnen verschuiven. [ LEES HIER DE KRITIEK OP MASS BALANCE ]

Deze verschuiving naar meer transparantie binnen de ‘supply chain‘ zal een versterking van de interne controlesystemen binnen boerenorganisaties vereisen (momenteel bepaald een gebied van zwakte) en een intensiever debat over de verdeling van de certificeringskosten doorheen de ‘supply chain‘.

Er lijkt ruimte voor initiatieven van regeringen te zijn om de kosten van certificering te verminderen, voortbouwend op de huidige inspanningen om de activiteiten in de sector te coördineren en eventueel zelfs het opstellen van uiteindelijk één certificatie-initiatief. In dat verband lijkt het essentieel dat alle overheidssteun worden verleend op een zodanige wijze dat de producenten in staat zijn om op de lange termijn de certificeringskosten zelf te dragen.

Er moet echter mee rekening gehouden dat voor de consumenten hun groeiende aandacht voor duurzaamheidskeurmerken moet resulteren in het verbeteren van de arbeidsomstandigheden en het elimineren van misbruiken als kinderarbeid/genderongelijkheid/…, evenals op de langere termijn een hogere netto-opbrengst voor de boeren.

inspiratie: http://agritrade.cta.int/en/layout/set/print/Agriculture/Commodities/Cocoa/A-review-of-the-costs-and-benefits-of-sustainable-cocoa-certification

prijsvolatiliteit: maandelijkse gemiddelde prijzen en schommelingen in percenten

Jan 2010 3,522.10 0.13 %
Feb 2010 3,276.56 -6.97 %
Mar 2010 3,089.65 -5.70 %
Apr 2010 3,221.23 4.26 %
May 2010 3,165.75 -1.72 %
Jun 2010 3,230.83 2.06 %
Jul 2010 3,229.55 -0.04 %
Aug 2010 3,071.71 -4.89 %
Sep 2010 2,874.98 -6.40 %
Oct 2010 2,927.45 1.83 %
Nov 2010 2,910.31 -0.59 %
Dec 2010 3,047.06 4.70 %
Jan 2011 3,164.48 3.85 %
Feb 2011 3,471.10 9.69 %
Mar 2011 3,392.97 -2.25 %
Apr 2011 3,113.51 -8.24 %
May 2011 3,070.77 -1.37 %
Jun 2011 3,015.64 -1.80 %
Jul 2011 3,167.18 5.03 %
Aug 2011 3,064.31 -3.25 %
Sep 2011 2,873.88 -6.21 %
Oct 2011 2,680.05 -6.74 %
Nov 2011 2,527.43 -5.69 %
Dec 2011 2,200.61 -12.93 %
Jan 2012 2,307.76 4.87 %
Feb 2012 2,356.24 2.10 %
Mar 2012 2,359.25 0.13 %
Apr 2012 2,266.78 -3.92 %
May 2012 2,113.09 -6.78 %
Jun 2012 2,265.84 7.23 %
Jul 2012 2,349.82 3.71 %
Aug 2012 2,512.26 6.91 %
Sep 2012 2,620.28 4.30 %
Oct 2012 2,463.54 -5.98 %
Nov 2012 2,478.16 0.59 %
Dec 2012 2,431.82 -1.87 %
Jan 2013 2,275.44 -6.43 %
Feb 2013 2,197.70 -3.42 %
Mar 2013 2,153.36 -2.02 %
Apr 2013 2,294.72 6.56 %
May 2013 2,345.73 2.22 %
Jun 2013 2,283.58 -2.65 %
Jul 2013 2,308.53 1.09 %
Aug 2013 2,483.61 7.58 %
Sep 2013 2,616.05 5.33 %
Oct 2013 2,730.70 4.38 %
Nov 2013 2,755.17 0.90 %
Dec 2013 2,824.54 2.52 %

overheid Verenigde Staten moeit zich met ruzie tussen Fairtrade International en Bloomberg:

De V.S. start een vooronderzoek naar gedwongen kinderarbeid in de bio- en fairtradekatoen-programma’s, die de amerikaanse lingerie retailer Victoria’s Secret bedienen. Dit n.a.v. het feit dat Fairtrade International en Bloomberg een media-oorlog zijn gestart. Lees hier de precieze aanleiding.

Behulpzame fairtrade-activisten met een kluitje in het riet sturen is één,

I sent links and an inquiry to the relevant people in Fairtrade International. Much to my disappointment, to this date there has been no press release from Fairtrade International concerning this issue, nor have I received any further information from them despite repeated inquiries.

de amerikaanse overheid voorliegen echter, wordt bijzonder moeilijk…

vooraf

Zelf heb ik op deze blog richting het fairtradekeurmerk Max Havelaar

De Financial Times, die de idee “fair trade” bijtreedt en verdedigt tegen (ultra-)liberale krachten, het kan tellen. Niks wijst er vooralsnog op dat Bloomberg wél van kwade wil mag verdacht worden. Al betwist Faitrade International dit. En dus gaat de overheid op onderzoek uit. Want Bloomberg houdt voet bij stuk.

wat is er aan de hand?

De verkoop van fairtradeproducten groeide sterk in 2010, met een wijnverkoop die haast verdrievoudigde. Meer dan 4.36 miljard Euro aan omzetcijfers, een stijging met 27 procent i.vgl.m 2009, dat trekt de aandacht. Van Bloomberg L.P., de financiële dienstverleningsgigant, zelfs.

Bloomberg.tv stuurde een team zes weken naar Burkina Faso. Ver weg van de glamour van de catwalks in New York, stootte het op kinderen van zelfs slechts 10 jaar jong, die katoen plukten voor de toptextielmerken van deze wereld.

Op het eerste zicht misschien van weinig nieuwswaarde. In de textielindustrie blijft uitbuiting eerder regel dan uitzondering. Ook bij ons in Vlaanderen lanceerde de Schone Kleren Campagne woensdag j.l. nog haar nieuwe brochure “Wij willen Schone Kleren“, met een ludieke actie in de Brusselse Nieuwstraat. Al hebben deze laatsten het vooral over de omstandigheden waaronder de afgewerkte producten worden gemaakt. Veelal onderbelicht blijven de minstens even grote wantoestanden bij het produceren van de basisgrondstof katoen. En het valt dan ook toe te juichen dat Bloomberg hierrond wenst te berichten. Echter na

  1. 1) het ontvangen van het hogergenoemde zegebulletin over de cijfers voor 2010 van Fairtrade International én
  2. 2. de invoering van de anti-slavernijwet in California (per 1 januari 2012)

wilde het team van Bloomberg ook wel eens weten, hoe het zit met de claims vanuit de fairtradesector, dat het een adequate controle uitoefent op het tegengaan van kinderarbeid en -slavernij in de katoenproductie in Burkina Faso.

Een gerechtvaardigde reflex, aangezien het in de USA verboden is met overheidsgeld textiel aan te kopen, waarvan de oorsprong in Burkina Faso (alsook Benin, China, Tajikistan en Uzebekistan) ligt. Precies omwille van de meer dan zware vermoedens, dat niemand kan garanderen dat het dergelijke misstoestanden kan voorkomen. Het was dan ook onbetaalbare reclame geweest voor de eco- en fairtradelabels had Bloomberg mogen constateren, dat de controle van de keurmerken waterdicht zou zijn.

Helaas… het draaide uit op alarmfase rode oortjes. Zeer opmerkelijk. Want bio- en/of fairtradekatoen zijn op zich al erg kleine niches: naargelang de bron lag in 2008 de wereldproductie van gecertificeerde biologische (ontpitte) katoenvezel rond de 100.000 ton ofte 0,05% van de wereldwijde katoenproductie wat – volgens de FAO – resulteerde in 0.9% marktaandeel. Daarbinnen is fairtrade op haar beurt natuurlijk ook nog eens een niche. Verder is Burkina Faso een liliputter als biokatoenproducent, met haar 0,3% aandeel in de wereldproductie.

(voorlopige?) conclusies

Wanneer de controles van de keurmerken hier al niet goed blijken te gebeuren of te kunnen, kan men enkel twee spijkerharde conclusies trekken:

1. Een door keurmerken aangedreven markt doet haar werk NIET als het gaat om verduurzaming en eerlijker maken van de handelsverhoudingen met het zuiden.

2. De fairtradebeweging moet primordiaal inzetten op beleidsbeïnvloedend werk. Geen keurmerk is opgewassen tegen menselijke willekeur. Noch die in het Noorden, noch die in het Zuiden van de wereld. Noch die onder de textielhandelaars, noch onder die van de katoenproducenten.

Verder zouden de beste dagen van het fairtradekeurmerk wel eens kunnen geteld zijn, mochten de onderzoekers van de V.S. de bevindingen van Bloomberg bevestigen. Erg hoeft dit geenszins te zijn. Integendeel!

Onderstaande quotes komen uit een bijzonder interessant artikel op de website EthicalCorp: Eco-labels: radical rethink required.

[…]the mass proliferation of eco-labels in the marketplace – 400 and counting – and the move to mainstream for many (thus removing their value as a differentiator) is significantly reducing their value.

In this future new business models will emerge whose DNA will embed factors previously requiring certification, and civil society will find more effective and efficient ways of holding business accountable.

Everything counts in large amounts” was de titel van een eighties-hitje voor Depeche Mode. Dit als adagium uitdragen als fairtradekeurmerk resulteert in hetzelfde vluchtige karakter eigen aan de popmuziekindustrie. Het onderscheidend vermogen raakt zoek in de waan-van-de-dag en met duurzaamheid heeft het al helemaal geen uitstaans.