the top five (un-fair) trade myths – deel 3 a uit kortreeks “Trade, Development and Fairness”

Onderstaande is het vervolg op deel 3 a: “I buy goods from poorer countries

Oxfam heeft sinds begin jaren 2000 een opmerkelijke impact gehad op de onderhandelingsagenda én politiek binnen de WTO (wereldhandelsorganisatie), al draaide het uiteindelijk anders uit, dan wat de NGO oorspronkelijk voor ogen had.

In de vorige bijdrage in de reeks “Trade, Development and Fairness” las je, hoe Oxfam haar eisen inzake het aanpassen van internationale handelsregels van zich af geschud heeft, ondanks de beloftevolle campagnes rond de eeuwwende.

In deel 2 d 3 b zal ik uitleggen hoe en waarom dat historisch zo gekomen en gegaan is.

5 maal broodje aap

Ter inleiding ga ik vandaag even onbeschaamd leentje buur bij de Financial Times. Daar verscheen in juli 2006 het artikel “The truth behind the top five trade myths and why it matters” door Alan Beattie. Jammer genoeg hanteert de website een betaalmuur, dus plaats ik hieronder een knipsel van het artikel.

Mede door de inzet van Oxfam ontstond er in (aanloop naar) die periode voor het eerst literatuur, die zowel het grote publiek als economen en regeringen wist te beroeren. Morgen zal je hier lezen, hoe precies het proberen verzoenen van deze twee doelgroepen binnen één verhaal, Oxfam van het spelterrein verdreef.

Slogans worden al snel weer door de realiteit ingehaald en serieuse economen hebben er een broertje dood aan. Maar da’s verder voor later deze week.

artikel Financial Times

The truth behind the top five trade myths and why it matters

By Alan Beattie
Perhaps it is the astonishing complexity of trade negotiations such as the “Doha round”, the latest iteration of which will occupy several dozen trade ministers in Geneva this weekend, that makes the subject so susceptible to myth and legend. As a public service I present below, in a convenient cut-out and keep form, the current top five myths on the trade negotiations circuit:

1. “Ghana is allowed to sell raw cocoa beans to the European Union, but if it exports finished chocolate it gets hit by big tariffs.”

No it does not. Chocolate from Ghana has a zero tariff into the EU. (Some sweetened cocoa powder is taxed but generally only when it contains more sugar than cocoa.) As a member of the poor “Africa-Caribbean-Pacific” grouping of countries, Ghana gets special trade access. Check for yourself at
The real, rather banal reason
Ghana tends only to export small amounts of high-quality premium chocolate is that it has neither the infrastructure nor the capability to scale up. It does not help that chocolate melts in the tropical heat and maintaining a temperature-controlled manufacturing, trucking and shipping chain is expensive.
Incidentally a common, equally false variant of this myth is that Uganda (or Ethiopia or Rwanda au choix) exports raw green coffee beans free, but instant or roasted and ground coffee is taxed. Again, not so.

2. “Each European Union cow gets $2.40 a day in subsidies, more than what 1bn people each have to live on.”

Not really. The $2.40 number comes from taking the “producer support estimate” (PSE) for the dairy industry and dividing it by the number of cows in Europe. The PSE shows how much taxpayers and consumers transfer to farmers because of subsidies or other market-fixing practices. But at present the EU delivers the vast bulk of that support to dairy farmers not by handing out cash but by maintaining artificially high milk prices, mostly by taxing cheaper foreign imports.
This distinction matters for two reasons. One, if we are going to count import tariffs as subsidies, it is only fair to say that sauce for the rich protectionist goose is sauce for the poorer protectionist gander. If Europe’s cows have it easy, each Indian grain of rice must also be living the life of Riley.
Second, the myth appears cunningly designed to imply that the “subsidy” money could be better spent elsewhere, perhaps on foreign aid. But that money does not pass through the government’s hands. It goes straight from consumer to farmer at the point of purchase. If governments wanted to redirect money from farming to aid they would have to come out and raise taxes or cut other spending to pay for it.
Sadly, I fear I am fighting a losing battle on this one. Misleading though it is, the $2.40 cow is too good a story to give up. Bono, for example, keeps citing it even after I have explained to him why it is wrong.

3. “The World Trade Organisation is undemocratic and secretive.”

Yeah, right. The WTO is so democratic it can hardly move. It has 149 member governments, any one of which can block a deal. Imagine the British House of Commons or the Japanese Diet or the US House of Representatives if every member had a veto over every bill.
As for secrecy, the negotiating papers for this weekend’s talks, with some blunt commentary from the authors who are chairing the discussions, are right here. And while you are reading this I will be sitting in a press room in Geneva knee-deep in trade ministers sounding off to the world’s media. It is about as secretive as the World Cup final.

4. “No economy ever got rich without using tariffs to industrialise.”

This claim, generally used by developing countries to avoid cutting tariffs, has a two-word refutation: Hong Kong. Some say Hong Kong’s postwar success was as a port and financial centre for China. Not true. Being the entrepot for a country under US and United Nations embargoes and ruled by an autarkic Communist was not exactly a licence to print money. Hong Kong did the same as the other Asian tigers – starting off with clothing and other labour-intensive manufacturing and moving into more sophisticated products and services later.

5. “Cutting rich countries’ farm subsidies and tariffs will be a big boost for the world’s poorest.”

This is the one that we all really want to be true. Sadly, it is not. The poorest countries, with the important exception of cotton-growers such as those in west Africa, generally do not grow many crops that compete directly with exports from Japan, Europe or the US, and they themselves have pretty good access to those countries’ markets through special preference programmes. They do not need new markets as much as they need something to sell and decent roads, ports and airports to help them sell it.
Buried in these myths are glints of truth. Rich countries do practise “tariff escalation” – charging higher taxes on finished goods than on raw materials – on poorer ones; subsidised EU farm produce can and does undercut some farmers in developing countries; the practice of convening select groups of ministers in trade talks does appear arbitrary and unfair. But that does not mean that every story you hear about trade is true.
The writer is the FT’s world trade editor

Eerder verschenen in deze kortreeks “Trade, Development and Fairness” :

– deel 1 : speech over fair trade, van EU-commissaris voor Handel Cecilia Malmström
– deel 2 a: the Europeans’ devastating urge to do good
– deel 2 b: I buy goods from poorer countries

Bovenstaand stuk is het vervolg op deel 2 b en aanzet naar 3 b

I buy goods from poorer countries – deel 2 b uit kortreeks “Trade, Development and Fairness”

Onderstaande is het vervolg op deel 2 a: “the Europeans’ devastating urge to do good

In 2005-2006 droegen ook nogal wat wereldwinkeliers polsbandjes met de oproep

“Make Poverty History”.

In augustus 2006 bracht het Adam Smith Institute, met eigen bandjes, de boodschap:

“I buy goods from poorer countries”.

Die polsbandjes van het Adam Smith Institute (ASI) waren niet populair of gekend in Oxfam-middens. Nochtans was de onderliggende stelling interessant:

“geen enkel land heeft zich uit de armoede weten op te werken middels ontwikkelingshulp. En geen enkel land slaagde daarin zonder handel.”

six years on

Het ASI redde deze actie op 5 april 2013 zelf van de vergetelheid op haar website (n.a.v. een andere tweedaagse G8-bijeenkomst, in juni 2013 te Lough Erne, Noord-Ierland) :

When others were wearing wristbands that said “Make Poverty History,” we produced and distributed thousands that proclaimed “I buy goods from poorer countries.” The former expressed a hope that other people would do something, but ours declared something the wearer was actually doing to bring about change.

We express our support for nations struggling to become wealthier with a three-word mantra: “Buy their stuff.”

Een jaartje eerder (16 juli 2012) mijmerde het instituut in “Six years on“:

A motley assortment of protectionists and anti-capitalists use every argument they can lay their hands on to protect their interests. From the CAP to ‘food miles,’ the effect is to deny poorer people the chance to gain wealth by selling us what they produce.

Make Poverty History & G8 promises – was it all really worth it?

Oxfam GB maakte (middels een persbericht) in mei 2013 ook een stand van zaken op. De G8 leiders hadden in 2005 – tijdens hun bijeenkomst in Gleneagles – beloofd de schulden bij de Wereldbank, IMF en de African Development Bank kwijt te schelden én om de jaarlijkse hulp aan arme landen op te trekken tot $50 miljard dollar tegen 2010.

Oxfam GB ging na in hoeverre de gemaakte beloften waargemaakt werden.

Wat waren de eisen van de Make Poverty History campagne ook alweer?

  • Double the aid budget – creating more and better aid. Increase the aid budget from all G8 countries to $50 billion per year and enable them to reach the target of 0.7%.
  • Deliver trade justice – bring about fundamental changes to global trade rules and institutions to make them more just.
  • Drop the debt – deliver a comprehensive cancellation of outstanding third world debt.

trade justice

De doelstelling “Trade justice” (rechtvaardige handel), daarover werden beloften noch goede voornemens geformuleerd door de G8. Oxfam GB liet het thema in haar evaluatie (vlooi het persbericht maar uit) eveneens totaal onbesproken. Jamaar,… hoezo dan??

Wat het Adam Smith Institute t.a.v. de Make Poverty History campagne formuleerde als

“ a hope that other people would do something “

bleek dus uit ijdele hoop opgetrokken: niks regels voor een eerlijkere wereldhandel. En Oxfam GB liet dit belangrijke thema zomaar aan zich voorbij gaan???

human costs of unfair trade are immense

Misschien had Oxfam een degout overgehouden aan haar publicatie “Rigged Rules and Double Standards: Trade, globalisation and the fight against poverty“, een turf van 276 bladzijden, uit 2002 alweer. Kern van dat betoog:

human costs of unfair trade are immense

Hanteert Oxfam dan zelf dubbele standaarden? Daarover meer in volgende bijdrage.

Eerder verschenen in deze kortreeks “Trade, Development and Fairness” :

– deel 1 : speech over fair trade, van EU-commissaris voor Handel Cecilia Malmström
– deel 2 a: the Europeans’ devastating urge to do good

Bovenstaand stuk is het onmiddellijke vervolg op deel 2 a

ethisch als metafoor voor duurzame armoede #MEERDANNIKSMAARNIKSMEERDANDAT

Opzij (x3) Zwarte Piet – Maak plaats (x3) voor die even brave als zwarte cacaoboer.

Bedrijven die de schijn wekken voor fair trade te zijn, blijken geloofwaardiger in de ogen van de consument, dan zij die er effectief voor zeggen te strijden. Dat vertelde ik je al.

Vorige week rond deze tijd citeerde ik je uit een recente impactstudie in opdracht van dat andere keurmerk “Utz Certified” (bekend van Kwatta):

“Nevertheless, farmers find that premium payments do not fully compensate for their increased production costs.”

Ik tweette @UTZCertified daarover en Han de Groot (Executive Director UTZ Certified) kwam persoonlijk langs op deze blog, om te reageren:

weet dat dat bewustzijn er altijd al was, maar de knoppen om aan te draaien en eea goed te beinvloeden zijn beperkt, helaas.

Eerlijk. Maar opnieuw: waar staat de ethische handel eigenlijk voor?

Vandaag liep ik tegen deze tweet aan:



Ethisch, duurzaam en goedkoop gevangen in één vierletterwoord “LIDL” (i.e. @liduk).

Wat krijgt de cacaoboer voor zoveel-fair-voor-zo-weinig-geld terug?
Volgens een artikel op vandaag, bijzonder weinig:

Fairtrade is not having a major impact on poverty levels in Ghana, but it is helping cocoa workers to send their children to school.

Klinkt beter dan niks, maar toch. Hulpboer Prosper kan het niet helemaal genieten:

Prosper earns around $45 a month, $10 less than some producers on the neighbouring private farm. Prosper says that non-Fairtrade firms can have lower running costs that allow them to channel more into wages.

Fairtrade plantations can have higher costs because they have to spend to maintain their certification.

M.a.w. ALLE keurmerken blijken de boer laten op te draaien voor de certificatiekosten…

it does not seem that […] cocoa farming households are escaping poverty or moving up a wealth ladder

Oxfam Ghana zegt:

that more needs to be done to build the capacity of women labourers to negotiate collectively a fairer market price and take advantage of potentially lucrative export markets.

Maar wie moet die lucratieve markt dan wel vertegenwoordigen? Blijkbaar verarmt de boerin, wanneer ze handel gaat drijven met de ethische handelaars.

De Ghanese vakbond GAWU (General Agricultural Workers Union) beweert:

there has been some disappointment in the lack of impact Fairtrade has had on working conditions, which remain similar to those on private farms.


Rainforest Alliance vond in Adrien Kouadio, een cacaoboer in Ivoorkust, toch iemand die dol is op de coöperatie waarmee hij werkt. Die is gecertificeerd door de Rainforest Alliance. Afgelopen voorjaar reisde Kouadio mee met de cacaobonen van zijn land. Eerst naar de haven van Abidjan, en daarna over de zee naar een chocoladefabriek in Engeland, om vervolgens in een winkel in Londen te eindigen.

Een verhaal dat lijkt op een sprookje, dus.

Dit lijkt te vloeken met wat ik eerder berekende en waar Rainforest Alliance me niet in tegensprak. [ Klik op onderstaande prent, voor het hele plaatje dat niet blijkt te kloppen ]



Voor marketeers is ethische handel geen sprookje, maar wel gratis als Sinterklaas. Terug naar het begin van dit artikel: Bedrijven, die de schijn wekken voor fair trade te zijn – door her en der gericht uit te pakken met de fairtradezegel op de verpakking – komen geloofwaardiger over bij de consument – dan bedrijven die langs hun hele gamma (zeggen te) strijden voor fair trade.

Strategie die zich terugbetaalt:
1. keurmerken framen een leuk verhaal van gelukkige boeren,
2. keurmerken lekken met mondjesmaat hun gebrekkige resultaten (zodat niemand kan claimen: dat hebben jullie ons niet gezegd),
3. keurmerken certificeren een handvol individuele producten van grootbedrijven, die verder zwijgen over gelukkige-boeren-ondanks-gebrekkige resultaten.

Strategie die niet loont:
1. ethische bedrijven framen zelf een leuk verhaal van gelukkige boeren,
2. ethische bedrijven zwijgen over hun gebrekkige resultaten (waarmee ze zichzelf verder in slaap sussen),
3. ethische bedrijven leuren met een totaalassortiment van producten, welke niet waar kunnen maken wat er op de verpakking wordt gesuggereerd*.

* Weliswaar is hier ook de trend verder te zwijgen over gelukkige boeren en gebrekkige resultaten op de verpakking en naar een geframed verhaal te linken op bedrijfswebsites

Der Spiegel bekritiseert ‘faire sappenhandel’

De wereldwinkels hebben het over de saphandel tijdens de Week van de Fair Trade. Zoöok DER SPIEGEL. Het Duitse blad brengt deze week verslag van de consumentenorganisatie Verbraucherzentrale Hamburg, die 32 als ‘fair’ verhandelde producten op hun betrouwbaarheid testte. De helft kreeg de stempel ‘intransparant’. Sommige producenten worden zelfs van ‘etikettenfraude’ of rekentrucs beticht.

” Außer an einem undurchschaubaren “Wirrwarr” von 27 verschiedenen Siegeln störten sich die Tester vor allem an Rechentricks: Ein Eiskaffeehersteller schraubte seinen Anteil an fair gehandelter Ware von sechs auf 60 Prozent hoch, indem er bei den Zutaten das Wasser und den Wasseranteil der Milch herausrechnete. Ein Orangensaftproduzent bewarb sein Produkt mit “100% Orange Fair”, was als “Verbrauchertäuschung” kritisiert wurde. Auf dem Etikett werde nicht erwähnt, dass die faire Ware im Erzeugerland mit konventioneller Ware vermengt wurde. Ein solcher Mengenausgleich ist zwar erlaubt, muss zumindest in Deutschland aber auf dem Etikett vermerkt sein. Das war bei dem untersuchten Produkt nicht der Fall. “



Resultaat vandaag van de vraag “Vertrauen Sie Fair Trade?” na het lezen van het artikel: