lakmoesproef ‘Is Unilever een NGO?’ – deel 2 | Oxfam als “kritische vriend” van de industrie

Er is nog geen antwoord toegekomen vanuit Nederland op mijn vragen, maar wel een hernieuwde belofte te zullen antwoorden.

Ik heb Peter van Rainforest Alliance – dat de Lipton-thee labelt – getweet om mijn vraag van zijn kant nog eens onder de aandacht te brengen bij de dames van Unilever. Dat leverde onderstaande op:

TWITTER IS EEN SCHOON INSTRUMENT

TWITTER IS EEN SCHOON INSTRUMENT

Het lijkt er misschien op dat ik Unilever de duvel wil aandoen, maar dat is niet zo.

Vandaag kondigde Unilever aan dat het uit de BusinessEurope lobbygroep is gestapt. Die groep leeft nog in het steenkooltijdperk en Paul Polman zit in zijn gedachten met Unilever al in 2020.

A spokeswoman for Unilever told BusinessGreen yesterday that the relationship is with the trade association is now over. “We are committed to working with trade associations and likeminded companies who can come together to create tipping points for products and markets,” she said. “With this in mind it is important we review our memberships on an ongoing basis.”

Dat is schoon. Eind juni verscheen er een heel interessant artikel op just-food.com : Oxfam as industry’s “critical friend”.

Omdat het artikel soms weer wel, soms weer niet toegankelijk blijkt, maakte ik er ook een pdf van. Klik daarvoor op onderstaande prent.

Het engelstalig artikel begint, in vertaling:

Van een echte vriend aanvaarden we, dat die van tijd tot tijd even met ons gaat zitten om een harde waarheid te delen, zelfs wanneer de waarheid pijn doet. De mate waarin we hiertoe bereid zijn, kan je zelfs als een maatstaaf zien voor de sterkte van de vriendschap.

Geldt dit ook voor bedrijven?

Als dat zo is, dan is er niks mis met Oxfam, dat zich als een ‘kritische vriend’ aandient, terwijl het voedingsbedrijven hekelt omdat ze niet genoeg doen om de uitstoot van koolstof in hun supply chains te verminderen.

Wordt dus volgende week met de belofte van @UnileverNL vervolgd. Ik ben benieuwd of het lot van theeplukkers Unilever even dierbaar is als het klimaat.

Verschenen in de reeks: Zomeruniversiteit 2014

Is Unilever écht een NGO? Onze lakmoesproef.

UPDATE: Unilever heeft geantwoord. Het wil – naar eigen zeggen – haar omvang verdubbelen en tegelijk haar milieuvoetafdruk verkleinen. Dat gebeurt op kosten van de theeboer, en met de hulp van beroemde NGOs. LEES HET HIER.

MVO Nederland beweert dat dankzij Unilever “de inkomens van kleine boeren er met tientallen procenten op vooruitgaan”. Grote baas Paul Polman stelt dan ook over zijn bedrijf: ‘Unilever is een van de grootste NGO’s ter wereld’.

We nemen de proef op de som. Herinner je onze zaak rond LIDL. LIDL ging voluit het gesprek met ons aan. Want zo doen verantwoorde bedrijven dat tegenwoordig, namelijk. NGO’s voelen doorgaans die noodzaak niet. Al hebben ze het ook al eens graag over hun impact, zonder daar dan veel bewijzen voor aan te dragen.

Begin vorige maand stuurde ik een mail naar Unilever in Nederland. Zij verkopen hun beroemde Lipton-thee onder het Rainforest Alliance-label. En dat lijkt allesbehalve op eerlijke handel. Ik schreef er dit artikel met onthutsende feiten over (november 2011).

De reden waarom ik Unilever aanschreef, is omdat ze zijn genomineerd door MVO Nederland voor hun nieuwe, eenmalige prijs: de MVO Nederland Award. Ik schreef de organisatie aan met enkele vragen, maar deze verwees me door naar Unilever zelf.

Ik heb echter nog steeds geen antwoord ontvangen. Dat ondanks de belofte, begin juni. Daarom publiceer ik hieronder de mails die ik aan respectievelijk MVO Nederland en Unilever richtte. Te lezen van beneden naar boven.

3. Mails aan en van Unilever

Mevrouw Mauser haar auto-returnmail verwees me naar mevrouw Kleijwegt :

KLIK VOOR GROTERE WEERGAVE

KLIK VOOR GROTERE WEERGAVE

2. Antwoord van MVO Nederland

KLIK VOOR EEN GROTERE WEERGAVE

KLIK VOOR EEN GROTERE WEERGAVE

1. Mail naar MVO Nederland

Beste,

Ik las over de nominatie van Unilever voor de MVO Nederland Award. www.mvonederland.nl/dossier/unilever

Daar wordt gesproken over het ‘meetrekken’ van de theehandel en elders wordt geclaimd dat “de inkomens van kleine boeren er met tientallen procenten op vooruitgaan”, dankzij Unilever. www.mvonederland.nl/dossier/jurytoelichting-unilever

In 2007 maakte de Vlaamse journalist Dirk Barrez onderstaande rekenoefening.
In deze reportage komt Unilever er eerder bekaaid vanaf: http://vimeo.com/71885201

Heeft u recentere cijfers en gegevens voor ons?

Met vriendelijke groeten,

Steven Schepers

https://fairtradekookboek.wordpress.com/

In mei 2007 maakt Unilever, de firma die wereldwijd het meest thee op de markt brengt, bekend dat al die thee duurzaam geproduceerd moet zijn. Rainforest Alliance zal dat garanderen door die thee te certifiëren, te beginnen met de theeplantages in Afrika. In augustus 2007 moet de eerste gecertificeerde thee in Europa verschijnen. Twee miljoen mensen zullen uiteindelijk hun voordeel doen met deze beslissing. Unilever denkt namelijk dat haar theeprijzen zowat tien tot vijftien procent zullen stijgen. Het bedrijf schat de meerinkomsten voor de boeren en plantagearbeiders op 2 miljoen euro in 2010 en 5 miljoen euro in 2015.
Een telefoontje naar Unilever bevestigt die gegevens. We nemen dan de cijferprognoses voor wat ze zijn. Deel 5 miljoen euro meerinkomsten door 2 miljoen bevoordeelde mensen, dat is gemiddeld 2,5 euro per persoon. De cijfers vertellen dus dat dan in 2015 twee miljoen mensen die afhankelijk zijn van die thee-inkomsten om te leven hun jaarinkomen gemiddeld met twee en een halve euro zullen zien stijgen. Eerlijk gezegd, dat is beter dan niets maar allesbehalve indrukwekkend. En het illustreert dat wie onderaan de keten thee verbouwt en plukt, daar zeer slecht aan verdient.

http://pala.be/nl/artikel/festival-der-labels-een-kritische-kijk-op-maatschappelijk-verantwoord-ondernemen

Verschenen in de reeks: Zomeruniversiteit 2014

Fairtrade in de eerste plaats fair voor de boer – Reactie Max Havelaar op artikel in De Morgen van 16 juli 2014: ‘Fair trade dan toch niet zo fair’

Hoe fair is fair trade ? woensdag 16 juli 2014 – Radio 1: Bio-econoom Miet Maertens (KU Leuven) en Karlien Wouters (Max Havelaar) aan het woord.

‘Fairtrade werkt wel!’ En dat komt niet in de eerste plaats uit de mond van Fairtrade Max Havelaar, maar van de boeren zelf. Want wat betekent het als 1, 4 miljoen boeren in het Zuiden dagelijks produceren volgens Fairtradestandaarden en als duizenden anderen staan te wachten op markttoegang om toe te treden tot Fairtrade?

Met deze bewering begint Karlien Wouters van Max Havelaar België haar repliek op een (zoveelste) kritisch artikel t.a.v. Fairtrade en Max Havelaar, ditmaal in de Morgen. Het stond enkele dagen geleden ook in de Knack. Daar schreef ik zelf deze reactie op.

Hier kan je het artikel uit De Morgen downloaden.
Hier kan je de reactie van Karlien downloaden (waarvoor dank, Karlien).
Hier kan je de reactie van Oxfam-Wereldwinkels lezen.

waar gaat het over?

Dr. Ndongo Samba Sylla is een Senegalese ontwikkelingseconoom die werkzaam is bij de Rosa Luxemburg Foundation. Hij publiceerde reeds in 2013 het boek: “Le scandale commerce équitable: Le marketing de la pauvreté au service des riches“. Daar was veel over te doen in de franstalige fairtradewereld.

Begin juli kwam de engelstalige vertaling uit en The Economist schreef er over. Zeer voorspelbaar reageren dan ook pas de Vlaamse media… waarop dan Max Havelaar weer reageert.

KOOP HET BOEK OP AMAZON.COM

KOOP HET BOEK OP AMAZON.COM

Ik citeer een stukje uit het antwoord van Karlien, dat mij erg interesseert:

“De landen waar de producten in kwestie geconsumeerd worden, halen er het meeste winst uit.” (Ndongo Sylla)
Een handelsmodel werkt niet wanneer niet iedereen in de keten eraan kan verdienen. We doen hier niet aan liefdadigheid, maar aan handel. Het is dan ook logisch dat er ook op Fairtradeproducten winst wordt gemaakt. Geen boer in het Zuiden die daar tegen is. Wel is het belangrijk dat we vanuit Fairtrade Max Havelaar het gesprek kunnen aangaan met Belgische marktspelers om de marges redelijk te houden zodat het ook voor de consument een interessant product blijft. We hebben daar het laatste jaar veel gesprekken over gevoerd, waar we op terug komen tijdens ons verjaardagsfeest op 2 oktober.

Dit stukje interesseert me bijzonder, omdat ik in mijn eerdere reactie reeds uitlegde: “een eerlijke reep chocolade van 80 gram moet minstens 4 euro kosten” en “een pakje koffie zou 6 euro-en-een-sjiek moeten kosten”. Wie dit niet onder ogen wil zien, doet eigenlijk niet aan eerlijke handel. Het garandeert vooral een vetgemeste bankrekening voor bedrijven en consumenten. Het is opvallend hoe fairtrade-organisaties het in hun communicatie steeds meer hebben over consumenten die teveel zouden kunnen betalen, daar waar reeds in 1993 de Oxfam-Wereldwinkels berekenden, dat een pakje koffie 250 frank (6 euro) zou moeten kosten… indien we het werk van de koffieboeren echt evenwaardig aan het onze willen waarderen…

Chief Adam Tampuri, voorzitter van Fairtrade Africa, was in oktober 2013 in Brussel op uitnodiging van Max Havelaar België. MO* interviewde hem:

De handelsrelatie tussen de EU en Afrika — het is in principe zoals het vroeger was: wij exporteren de grondstoffen, en dat is alles waarin Europa geïnteresseerd is. We verwerken de grondstoffen niet want we hebben de technologie er niet voor. Het zou verbeteren als de verwerking gedeeltelijk gebeurt in Afrika, want daarin zit het geld en de tewerkstelling. Anders komen alle voordelen naar Europa. Dat is oneerlijke handel.

Helaas grijpt Max Havelaar deze wijze woorden verder niet aan, om haar onpopulaire koers (het moet toch gaan dagen, na al die tegenwind) bij te stellen.

maar wat met de andere ‘duurzame’ labels?

Max Havelaar oogst kritiek, maar wat met Rainforest Alliance en Utz Certified?
Buiten op deze blog, vind je weinig tot geen kritisch onderzoek naar deze certificatiesystemen. Ergens logisch, omdat Max Havelaar als enige label vrijwilligers, het middenveld én lokale besturen (via FairTradeGemeenten) inzet om haar product aan de man te brengen en zodoende de publiciteit zelf opzoekt.

Tot op heden plukte ik zelf nieuws weg van op andere plaatsen. Maar vorige week stuurde ik onderstaande mail naar Unilever in Nederland. Zij verkopen hun beroemde Lipton-thee onder het Rainforest Alliance-label. En dat lijkt allesbehalve op eerlijke handel. Ik schreef er dit artikel met onthutsende feiten over (november 2011).

Ik ontving inmiddels het bericht, dat ik begin augustus een antwoord mag verwachten.

Beste mevrouw Mauser,ik richtte me met onderstaande vraag tot MVO Nederland. Zij verwezen me door naar jou.

Hopelijk kan jij mijn vraag beantwoorden.

Ik las over de nominatie van Unilever voor de MVO Nederland Award: www.mvonederland.nl/dossier/unilever

Daar wordt gesproken over het ‘meetrekken’ van de theehandel en elders wordt geclaimd dat “de inkomens van kleine boeren er met tientallen procenten op vooruitgaan”, dankzij Unilever: www.mvonederland.nl/dossier/jurytoelichting-unilever

In 2007 maakte de Vlaamse journalist Dirk Barrez onderstaande rekenoefening (aan het einde van deze mail).
In deze reportage komt Unilever er eerder bekaaid vanaf: http://vimeo.com/71885201

Heeft u recentere cijfers dan onderstaande en nieuwe gegevens voor mij?

Bedankt voor al jullie inspanningen om de wereldhandel te verduurzamen en vereerlijken.

Met vriendelijke groeten,

Steven Schepers
https://fairtradekookboek.wordpress.com/

In mei 2007 maakt Unilever, de firma die wereldwijd het meest thee op de markt brengt, bekend dat al die thee duurzaam geproduceerd moet zijn. Rainforest Alliance zal dat garanderen door die thee te certifiëren, te beginnen met de theeplantages in Afrika. In augustus 2007 moet de eerste gecertificeerde thee in Europa verschijnen. Twee miljoen mensen zullen uiteindelijk hun voordeel doen met deze beslissing. Unilever denkt namelijk dat haar theeprijzen zowat tien tot vijftien procent zullen stijgen. Het bedrijf schat de meerinkomsten voor de boeren en plantagearbeiders op 2 miljoen euro in 2010 en 5 miljoen euro in 2015.
Een telefoontje naar Unilever bevestigt die gegevens. We nemen dan de cijferprognoses voor wat ze zijn. Deel 5 miljoen euro meerinkomsten door 2 miljoen bevoordeelde mensen, dat is gemiddeld 2,5 euro per persoon. De cijfers vertellen dus dat dan in 2015 twee miljoen mensen die afhankelijk zijn van die thee-inkomsten om te leven hun jaarinkomen gemiddeld met twee en een halve euro zullen zien stijgen. Eerlijk gezegd, dat is beter dan niets maar allesbehalve indrukwekkend. En het illustreert dat wie onderaan de keten thee verbouwt en plukt, daar zeer slecht aan verdient.
http://pala.be/nl/artikel/festival-der-labels-een-kritische-kijk-op-maatschappelijk-verantwoord-ondernemen

Verschenen in de reeks: Zomeruniversiteit 2014

de Nespresso Commodity Chain – #fairchain

Vorige week had ik het over – mogelijke – coöperatiebreker Nespresso. Max Havelaar België heeft geantwoord, dat ze voorlopig te weinig informatie hebben en ook te weinig tijd om een antwoord te geven op de bedenkingen. We maken er alvast een nieuwe reeks op deze blog van.

Uit een leerrijke presentatie over de Nespresso Waarde Keten.

“The Nespresso AAA Sustainable QualityTM Program involves paying premiums for both quality and sustainability. The premium is around 30 % to 40 % above the standard market price for coffee and 10 % to 15 % above coffees of similar quality.” The program helps to train and educate farmers so they can attain Rainforest Alliance Certification. Once certification has been achieved, the company says, farmers can receive premiums when they choose to sell to companies other than Nespresso. Currently, Nespresso sources 60% of its coffee from AAA certified growers, with a target goal of 80% by 2013. I was unable to find any external evaluations of the AAA program, so all of the information presented about it comes directly from the company.