Mars berooft rietsuikerboeren van inkomen, maar gunt cacaoboer faire bonus van 0,002 dollarcent

Suiker geldt als de grondstof zonder vrienden. Geen snoepmerk dat er zich graag openlijk mee associeert.

Maar suiker maakt wel vriendschappen. Zij het ongewone. In The Guardian zaterdag:

“No brand wants to headline its presence in their product,” Gidney says. “Chocolate manufacturers will highlight Fairtrade cocoa, but never sugar.”

Michael Gidney is CEO van keurmerkorganisatie Fairtrade UK.

(no) sugar daddy love

WEER EEN NIEUW FAIRTRADELABEL

WEER EEN NIEUW FAIRTRADELABEL

De Mars-repen in het Verenigd Koninkrijk en Ierland gaan vanaf september gemaakt worden met 100% fairtradecacao. Het bedrijf gaat vanaf 2016 jaarlijks twee miljoen US$ aan fairtradepremies betalen (i.e. 1.3 miljoen Britse pond). Het mag in ruil daarvoor het nieuwe fairtradekeurmerk op de wikkels afdrukken.

chocoladebedrijven steeds meer duurzaam?

Op haar website beschreef Oxfam Fair Trade mei 2009 “hoe chocoladebedrijven steeds duurzamer werden“. Men leest er heden-ten-dage de kaarten voorzeker anders. Twee recente gebeurtenissen lijken echter de grote liefde tussen enkele NGO’s en snoepgigant Mars te bevestigen. Vredeseilanden bouwde haar voorjaarscampagne rond de goede werken van Mars. En Fairtrade UK stuurde mét Mars vrijdag 21 februari – één dag voor de suikerstory in The Guardian – dit triomferend persbericht uit.

Mars houdt (spaarzaam) van arme (cacao)boeren

Als chocoladeverkoper is Mars – met een netto verkoopresultaat van 18,5 miljard US$ – de grootste van de wereld. Sinds deze week is het ook de eerlijkste. Of “op weg naar“, zoals Tony’s dat nog slimmer zou verpakken. Want fairtradesuiker, die moet Mars niet.

Mars houdt niet van rietsuikerboeren

Afgelopen zaterdag noemde The Guardian Mars als één van de drie grote lobbyisten, die Europa ervan overtuigden om hun suikerbeleid aan te passen. Europese bietsuiker mag voortaan weer – flink gesubsidieerd door de EU – de wereldmarkt verzieken.

Die suikerhervorming gaat volgens de Engelse overheid 6,5 miljoen mensen in de ACP-landen in de armoede storten. Zij betalen de prijs voor goedkope suiker voor de industrie. Men voorspelt een prijsdaling van meer dan 20%. Wellicht niet dat je reep Mars hiermee goedkoper zal worden. Fairtradekeurmerk of niet.

Mars rekent zich rijk aan fairtrade

Haar calorierijke snackreep weegt 51 gram en bestaat voor 33 gram uit suiker.
Aan het slopen van de suikerprijs is haar dan ook wel wat gelegen, uiteraard.
Hoeveel procent cacao in de reep verwerkt zit, vind ik nergens terug.

In haar fabriek in Berkshire* rollen er jaarlijks ca. 1 miljard Marsrepen van de band.
Ze kosten op de Britse eilanden zo’n 50 pence per stuk. Ongeveer 0.77 U.S. dollar.
1.3 miljoen pond premie verdeeld over 1 miljard repen maakt 0,13 pence per reep.
Twee miljoen $ premie verdeeld over 1 miljard repen maakt 0,002 dollarcent per reep.

MARS maakt per reep een brutto winst van 1 pence**. Dat is 0.0155 US$ per reep.
Maar het gaat Mars eigenlijk niet over de prijs van cacao, natuurlijk …

En bij nader inzien ook niet om de vriendschap van dat gekke fairtradekeurmerk.
Al staat het nieuwe cacaolabel binnenkort toch maar mooi mee vanop de verpakking haar suikerbommen te slijten aan duurzame consumenten.

* En ook nog eens jaarlijks 12 miljard Maltersers. Sinds 2012 ook fairtrade.
** Nestlé zou 0.5 pence brutto winst maken per KitKat.

chocoladetekort: vragen en antwoorden bij herkomst (b)(r)ietsuiker Tony’s Chocolonely

In de reeks Kerstuniversiteit 2014 (sic!) proberen we uit te leggen hoezo de cacaoboer arm blijft. Vandaag blijkt de hipste niet zondermeer de zoetste van de klas.

naast chocolade ook verontwaardiging on g elij k ver dee l d ?

ongelijk verdeeld-klein

Tony’s Chocolonely zit zonder traceerbare cacao. Vervelend, maar ze communiceren er pro-actief over op hun website. Dikke duim omhoog, dus.

Toch blijven er vragen onbeantwoord, wanneer je ze zelf niet openlijk stelt.

Op Rank-a-brand vroeg iemand zich iets af over de suiker in Tony’s chocolade.

KLIK VOOR WEBSITE RANK-BRAND

KLIK VOOR WEBSITE RANK-BRAND

Een pertinente vraag, waarop de redactie van de website niet antwoordde. Nochtans noemt de site Tony’s Chocolonely de duurzaamste chocolade van Nederland. Een gelofte waar duidelijke informatie hoort tegenover te staan. Want massachocolade is vaak ook vooral heel veel suiker. Rank-a-brand gaat kort in op de suiker, onderaan rankabrand.nl/chocolade-merken/Tony%27s+Chocolonely#detailed-report

KLIK VOOR DE SCORE OP RANK-A-BRAND

KLIK VOOR DE SCORE OP RANK-A-BRAND

suiker: symbooldossier oneerlijke handel

Suiker is een schoolvoorbeeld van protectionisme en oneerlijke handel.

In haar jaarFAIRslag 2014 zegt Tony’s Chocolonely:

De volgende stappen zijn dat we ook onze cacaoboter en suiker traceerbaar willen hebben. Dan weten we ook van deze ingrediënten precies door wie en onder welke omstandigheden ze zijn geproduceerd.

Wanneer dit op orde zal zijn, blijft onbeantwoord.
Ook staat er te lezen:

De premie voor de suiker (Fairtrade mass balance) ging naar Coopecañera in Costa Rica. De premie voor onze rietsuiker in de chocolademelk kwam ten goede aan UBPC Rodrigo in Cuba.

Er wordt ook gesproken over:

kristalsuiker uit Europa: Fairtrade mass balance

suiker: slavernij in de rietsuikervelden

De ontstaansgeschiedenis van de fairtradebeweging ligt in de suiker- en bijhorende slavenhandel, twee eeuwen geleden.
In 1790 riep Elizabeth Heyrick haar medeburgers op om geen ‘met bloed besmeurde suiker’ te kopen. Heyrick doelde op suiker die geoogst werd door slaven in de
Britse koloniën. Elizabeth Heyrick leidde een burgerbeweging die wij tegenwoordig een niet-gouvernementele organisatie (NGO) zouden noemen.
Heyrick oogstte succes: de Britse East India Company zag zich gedwongen om suiker te importeren die niet door slaven was geoogst. Die overwinning vond navolging. Zo zou in het begin van de negentiende eeuw een andere NGO, de British and Foreign Anti-Slavery Society, een belangrijke rol spelen bij het afschaffen van de slavernij.

Ook vandaag teelt kinderarbeid nog welig in de suikerindustrie. Het machtige Tate&Lyle – de grote fairtradesuikerklant van Fairtrade International – werd bijvoorbeeld in 2013 hierover zwaar aangepakt door The Guardian.

Op basis van de twee bovenstaande feiten, zou je van Tony’s – dat van “slaafvrij” haar verkoopsargument maakt – meer daadkracht verwachten in deze. Ook in suiker zit een sterk verhaal.

openstaande vraag

Ik heb veel sympathie voor Tony’s missie. Dus hoorde ik bij hen, naar het antwoord op de openstaande vraag bij Rank-a-brand.

Ze willen eerst al hun cacao, incl. cacaoboter, op orde hebben, voordat ze focussen op suiker. Een richtdatum voor wanneer ze de suiker traceerbaar willen hebben, is er nog niet. Wat vandaag in hun repen wordt verwerkt, is nu de facto europese bietsuiker, waar elders Fairtrade rietsuiker (in het mass balance systeem, dus) voor wordt opgekocht.

Tony’s chocolade wordt gemaakt bij Barry Callebaut. Het vergde veel inspanningen, om van het bedrijf gedaan te krijgen met traceerbare cacao te willen werken.

hinkt Tony’s op twee benen?

Norbert Mergenmetz van chocoweb.nl noemt dit op twee benen willen hinken. Hij is erg scherp, terecht of onterecht, ik laat het oordeel aan u, de lezer:

Telkens als er iets wordt ontmaskerd, wordt de website van Tony’s Chocolonely aangepast.

Nadat lezers op koken.blog.nl (zie afbeelding hieronder) kritische vragen stelden, verdween de foto en het verhaal van het dorp, waar Tony begin 2011 beweerde, dat hun cacao vandaan zou komen.

In het onderstaande antwoord ging het tussen haakjes ook even over suiker. Sindsdien is dit publiekelijk geen topic meer.
Maar wat niet is, kan komen. En iedereen heeft recht om te leren. Wellicht vernemen we hierover van Tony’s, bij hun bezoek aan Hasselt, eerstdaags.

KLIK VOOR GROTERE WEERGAVE

KLIK VOOR GROTERE WEERGAVE

Uit de reeks: Kerstuniversiteit 2014

zo maakt Europa rietsuiker oneigenlijk duurder

In de Zondag van 13 april 2014 zegt voorzitter Gwendolyn Rutten van Open VLD:

“ ik geloof wél in ontwikkelingshulp van onderuit : in ngo’s en in initiatieven zoals Fair Trade en microkredieten. Zij versterken de mensen, niet de regimes. Ten slotte pleit ik voor meer vrijhandel.”

Op fairtradeday.be verwoordt Lode Vereeck (ook Open VLD) het zo:

Arbeidsspecialisatie en vrijhandel zijn motoren van welvaart. Elke liberaal steunt fair trade.

Sommigen schrikken bij het begrip ‘vrijhandel’. Wikipedia definieert het als volgt:

“Vrijhandel is een vrij verkeer van goederen en diensten tussen verschillende landen. De internationale handel wordt niet belemmerd door allerlei vormen van protectie, zodat landen zich kunnen toeleggen op het maken van de producten waarin zij comparatieve kostenvoordelen hebben.
De tegenhanger hiervan is het protectionisme, waarbij er sprake is van barrières, die opgeworpen worden door landen in de vorm van importheffingen.”

Rietsuiker heeft t.o.v. bietsuiker zijn voordelen. De opbrengsten zijn hoger en de kostprijs iets van 20-30% lager. Het houten deel van de rietstengels kan energie leveren door verbranding. Maar komt de rietsuiker in bulk uit Paraguay, dan legt de EU een invoertaks op, die nagenoeg even hoog is als wat de rietsuiker kost binnen de kostenstructuur van een pak suiker. Hieronder een voorbeeld uit de wereldwinkel:

LINK NAAR PRIJSOPBOUW OP WEBSITE OXFAM-WERELDWINKELS

LINK NAAR PRIJSOPBOUW OP WEBSITE OXFAM-WERELDWINKELS

Echte vrijhandel is een opstap naar eerlijke handel. Mocht tijdens de komende verkiezingen “fair trade” al een issue zijn, dan zal het over eerlijke handelsregels voor zowel Noord als Zuid moeten gaan.

Verschenen in de reeks: Paasuniversiteit 2014

Max Havelaar-slavensuiker? mass balance-principe aanleiding tot plunder-by-fairtrade?

Tate & Lyle wordt ervan beschuldigd een hand te hebben in grootschalige mensenrechtenschendingen in Cambodia. The Guardian verhaalt van duizenden boeren, die hun land en inkomstenbron verliezen aan grote suikerplantages. Deze suiker bevoorraadt de Europese Unie, middels firma’s als het Britse suiker- en ingrediëntenbedrijf Tate & Lyle, wiens leverancier wordt beschuldigd van kinderarbeid en medeplichtigheid aan landjepik en het aanzetten tot geweld tegen de bevolking.

KLIK OM DE VIDEOREPORTAGE VAN THE GUARDIAN TE BEKIJKEN

KLIK OM DE VIDEOREPORTAGE VAN THE GUARDIAN TE BEKIJKEN

Hé, Tate & Lyle. Dat zijn toch de grootste aankopers van fairtradesuiker? Zeker. Het is bij uitstek dé gigant binnen de suikerindustrie in Europa. Al opereert die tak sinds 2010 onder de vlag van American Sugar Refining (ASR). Sinds eind 2009 verkoopt het in de Britse supermarkten enkel nog fairtrade gelabelde suiker. MAAAARR(g)rrrr…

KLIK EN LEES

TATE & LYLE FAIRTRADESUIKER

The Guardian can also reveal that Cambodian sugar may have been sold in the UK over the past two years as Fairtrade sugar. This is due to a loophole in the Fairtrade Foundation’s regulations that allows sugar to be exempt from “physical traceability” requirements because of processing costs. Fairtrade sugar is sold under a “mass balance programme” whereby the amount sold to the public is equivalent to the amount bought from Fairtrade farmers.

Lees het in Cambodia’s sugar rush leaves farmers feeling bitter at ‘land grab’.
Meer over het mass balance-principe van Max Havelaar.

Dat mass balance-principe is controversieel. Het maakt bijvoorbeeld dat fairtradechocolade geen gram fairtradecacao of -suiker hoeft te bevatten. Zolang er maar boeren zijn in het zuiden, die fair betaald worden voor de hoeveelheid cacao en suiker in de reep. We schreven er afgelopen weken al vaak over: fairtradekookboek.wordpress.com/tag/mass-balance/

fairtradesuiker boomt, maar komt onder vuur

In het najaar van 2009 publiceerde ik “+ 362%: verkoop fairtradesuiker boomt, maar kleine suikerproducent verarmt“. Dat was aan de vooravond van wat ik betitelde als “1 oktober: mijlpaal in de geschiedenis van de oneerlijke handel“. Sinds 1 oktober 2009 worden er geen minimumprijzen meer gehanteerd voor fairtradesuiker. Dit tot groot ongenoegen van de kleine fairtradesuikerboeren. En de Oxfam-Wereldwinkels. Toen…

Eind 2009 boomden de cijfers van Max Havelaar waar het ging om de licentierechten, die het opstreek middels het labelen van suiker. (In België schakelde Candico over op 100% fairtradesuiker.) Nu onderschrijft Max wat ik vorige week ook stelde: “Europa verwijst kleine suikerrietproducent naar de bedelstand“. Maar het komt me voor dat Max spreekt met gespleten tong.

Max Havelaar partner groot-industrie of kleine producent?

Max Havelaar schaft in 2009 de minimumprijzen af voor fairtradesuiker en was daarmee vooral de industrie in het Noorden en de grote suikermolens in het Zuiden terwille. Nu lijkt het haar rol op te nemen in het spreekkoor, dat Tate & Lyle heeft afgestoken n.a.v. de suikerhervorming van de EU. De campagnewebsite “Save Our Sugar” – beheerd door Tate en Lyle – neemt het daar volmondig op voor de fairtraderietsuikerVERWERKERS.

KLIK OP DE AFBEELDING VOOR EEN GROTERE WEERGAVE

KLIK OP DE AFBEELDING VOOR EEN GROTERE WEERGAVE

Ethical-Sugar, een los-vast verband van onderzoekers uit de academische wereld en mensen werkzaam in de suikerindustrie, met expertise in zuidelijk Afrika en Brazilië, stelt over de fairtradesuiker uit Afrika:

[…] ethical certification initiatives like the ones from Fairtrade do not guarantee an increase in the overall well-being for African sugarcane producers […]

Lees het artikel Can Fairtrade sweeten the lives of Africa’s sugarcane producers?

Over fairtradesuiker is het in eerste instantie ietsje milder. In “The Politics of Fairtrade Sugar in Belize: Fairer for Whom?” [PDF] zegt het:
FAIRTRADESUIKER IN BELIZE

FAIRTRADESUIKER IN BELIZE

This does not mean that Fairtrade has brought no change with it – far from it. The Fairtrade certification has prompted both agricultural and institutional change. In terms of agricultural change, after a difficult transition, the farmers are now using specific types of fertilizers which are suited for their specific soil so that the sugar cane has more sucrose content. In addition, through the replanting programme currently being implemented, specific varieties of sugar cane are being planted which are smut resistant and can withstand the changes in weather such as severe drought or rainfall. The pest control projects have also been successful.

Maar verder komt dit rapport zeer scherp uit de hoek, en vraagt men zich af waarom fairtrade werd geïntroduceerd in Belize:

Was Fairtrade launched prematurely, at the behest of Tate & Lyle?

Het zoomt verder in op de rol van ASR, de nieuwe eigenaar van de suikerafdeling van Tate & Lyle, bij het in de economische boeien leggen van de kleine suikerboer op Belize. En op de marginale kosten, die de fairtradepremie met zich meebrengt voor zulke giganten. Lees onderstaande prent of open “The Politics of Fairtrade Sugar in Belize: Fairer for Whom? (PDF)”

KLIK OP DE PRENT VOOR EEN GROTERE, GOED LEESBARE WEERGAVE

KLIK OP DE PRENT VOOR EEN GROTERE, GOED LEESBARE WEERGAVE

wat betekent dit voor de positie van Oxfam-Wereldwinkels?

Dat Tate&Lyle zijn fairtradesuiker haast volledig aankoopt in het Midden-Amerikaanse land Belize is niet toevallig. Belize is een ACP-land dat via de EPA’s ook op een gunstiger suikerinvoer richting Europa kan rekenen. Candico koopt fairtraderietsuiker in Malawi en Zambia. Beide Afrikaanse landen behoren tot de groep van Minst Ontwikkelde Landen. De landen dus die vanaf 1 juli 2009 van een tarief- en quotavrije toegang tot de Europese suikermarkt genieten, weliswaar aan de gangbare marktprijzen.

Dat Candico en Tate&Lyle terzelfder tijd de switch naar fair trade maakten, daarover hoor je de Wereldwinkels niet zeuren. Al kleeft er wel een geurtje van eigenbelang aan deze fair trade. En lijken dus eerder de lasten dan de lusten de suikerproducent haar deel.

In 2012 kochten de Oxfam-Wereldwinkels o.m. 15 containers (van 24 ton elk) biosuiker in Paraguay. Deze suiker is onderhevig aan hoge invoerrechten (419 € per ton). Met deze prijzen moet Oxfam-Wereldwinkels concurreren tegen bedrijven als Candico en Tate&Lyle.
Een mogelijke optie zou kunnen zijn om suiker aan te kopen in een ACP-land, waarvan de invoerrechten veel lager (of zelfs nul) zijn.
Maar ze besloten om niet te gaan prospecteren in deze landen, omdat dit allemaal zeer grote verwerkingsbedrijven zijn (b.v. Ilovo in Zuid-Afrika).

In 2009 knipte ik dit artikeltje uit de krant:

verkoop van fair trade stijgt fors ondanks crisis, dankzij interesse bedrijven

KRANTENKNIPSEL SEPTEMBER 2009 N.A.V. WEEK VAN DE FAIR TRADE

Dat er toekomst zit in de eerlijke handel in suiker, blijkt uit de pijlsnelle stijging van het verhandelde volume. In 2008 verviervoudigde het volume met dank aan Tate&Lyle (70.000 ton) en Candico (2000 ton). Dat lijkt in deze onzekere tijden goed nieuws voor de kleine producenten in Belize, Zambia en Malawi waar zij hun aankopen doen.

De vraag is echter hoe deze spectaculaire groei echt economische impact voor de kleinere spelers gaat genereren. De Oxfam-Wereldwinkels blijven best geloven in het garanderen van een duurzame minimumprijs voor suiker of suikerriet. Net als ze blijven geloven in meer invloed van de producenten binnen de productieketen.

Wanneer fair trade resulteert in deze conclusie, uit de eerder geciteerde studie over fairtradesuiker op Belize, kunnen de Wereldwinkeliers niet anders dan revolteren:

Although there are tangible benefits of Fairtrade, the cane farmers are still not convinced that the farming and managerial changes have actually translated into more income. Indeed, some cane farmers believe that because of the Fairtrade requirements, their costs of production have actually increased. Don Pepe argued that the benefits from Fairtrade cane be described as “robbing Peter to pay Paul”. The cost of fuel, fertiliser, herbicide and labour is high and so the “few [Fairtrade] benefits have a price tag that leaves us cane farmers in the same situation—busted (jodidos)”. In addition, the majority of interviewees believed that the community projects promoted through Fairtrade and paid for with the premium have done little and certainly not addressed the direct livelihood needs of farmers.

Mogelijk slaan ze met de campagne “allekaartenoptafel.be” weer spijkers met koppen.

KLIKKEN OPENT ALLEKAARTEN.BE IN NIEUW VENSTER

KLIKKEN OPENT ALLEKAARTEN.BE IN NIEUW VENSTER

Uit de reeks: Zomeruniversiteit 2013