ethical claims need scrutiny when there’s £ to be made – about the ambivalent origins of ethical consumption

Jump to English content

We gaan ons even bezighouden met een nieuwe reeks, onder de noemer: “verzameld zwijgen“. Dit verwijst naar een verhaal van Heinrich Böll uit 1955. Protagonist Dr. Murke is daarin een getergde radiomaker, die het zwijgen van radiosprekers… en zijn vriendin verzamelt. Hij knipt de stukjes ‘zwijgen’ uit de geluidsbanden en plakt deze aan elkaar tot een stilte die hij ’s avonds thuis dan beluistert om tot rust te komen.

In Nederland bespreekt de Tweede Kamer vandaag het wetsvoorstel ‘Zorgplicht Kinderarbeid’. Onder andere chocolademerk Tony’s Chocolonely steunt deze wet.

Slaafvrij, als verkoopsargument – of marketingtruuk, zo u wil – is al in zwang sinds zegge en schrijve 1791. Lees daarover verder onder het filmpje, waarmee op-weg-naar-slaafvrije-chocolade-maker Tony’s de noodzaak van de wet wil laten zien.

‘Niet gemaakt door de slaven’:

de ambivalente oorsprong van ethische consumptie

The evident hypocrisy and self-interest raises important questions about the relationship between humanitarianism, capitalism and commercialism in contexts where ‘ethical’ consumption can also be big business, and where (unverified) moral arguments can also be powerful marketing tools.

Historicus Andrea Major schreef in april 2015 een artikel over ‘de oorsprong van het ethische consumentisme, maar ook enkele van de daar nog steeds mee gepaard gaande morele problemen en dilemma’s‘.

Major neemt ons terug naar de periode van eind 18de – begin 19de eeuw. Vanuit verlichte kringen werd een boycot van de West-Indische suiker en rum uitgeroepen, als middel om de economische fundamenten van de slavernij op suikerplantages te ondergraven.

Een aantal ondernemende Oost-Indische handelaren zagen hierin een kans om hun eigen ‘in vrijheid geteelde‘ (‘free grown’) suiker in de markt te zetten, als een ethisch alternatief.

De suiker boycot en het ‘ethische’ alternatief van Oost-Indische suiker is vaak voorgesteld als een eenduidig moreel goed en archetypisch voorbeeld van hoe moraal en consumptie hand in hand zegevierden over de verschrikkingen van de slavernij.

Echter, het morele onderscheid dat door anti-slavernij activisten en de producenten van ‘slaafvrije’ suiker gemaakt werd – tussen de zgn. ‘vrije’ Oost- en ‘onvrije’ West-Indische arbeidsregimes – was in de praktijk verre van duidelijk. De retoriek moest een reeks andere overwegingen maskeren, die de campagne voor Oost-Indische suiker vormde; Met name hoe handelslui met gevestigde belangen in Oost-India zich vooral ethische argumenten aanmaten, om een groter deel van de suikermarkt voor zichzelf kunnen in te nemen.

LINK: “‘Not made by slaves’: the ambivalent origins of ethical consumption“.


‘Not made by slaves’

the ambivalent origins of ethical consumption

Andrea Major, Associate Professor of British Colonial History (University of Leeds) on how to better understand not only the origins of ethical consumerism, but also some of its on-going problems and dilemmas.

Quotes from: “‘Not made by slaves’: the ambivalent origins of ethical consumption“.

Consumers routinely encounter a range of competing claims on their moral and financial resources, including whether or not to support local producers, boycott tax-dodging multinationals, or buy fair trade products. These choices are rarely straight forward. Is a canvas shopping bag made in a Bangladeshi sweatshop a better ethical choice than a plastic bag? How do we reconcile differences in standards of living and working conditions when it comes to deciding what is morally acceptable in international supply chains? How do campaigns for fair trade and ‘free’ labour influence our perceptions of the ‘distant others’ who produce much of the food and clothing consumed in the Global North? These types of questions have a long and complex history. As we shall see, late eighteenth and early nineteenth-century boycotts in the United Kingdom of slave-grown sugar from the West Indies encountered many similar dilemmas. A closer look at this pioneering foray into ethical consumption only underlines how difficult it is for consumers to make clear-cut and effective moral choices today.

The evident hypocrisy and self-interest raises important questions about the relationship between humanitarianism, capitalism and commercialism in contexts where ‘ethical’ consumption can also be big business, and where (unverified) moral arguments can also be powerful marketing tools. A more nuanced view of the issues surrounding the use of East India sugar during historical anti-slavery campaigns can thus help us better understand not only the origins of ethical consumerism, but also some of its on-going problems and dilemmas.

-- LEES OOK DE KLEINE LETTERTJES --

— LEES OOK DE KLEINE LETTERTJES —

Max Havelaar als satelliet van Mars – Fairtrade chocogigant houdt niet van rietsuikerboeren

Het bekendste fairtradekeurmerk blijft zwaar van haar oren maken, over de nieuwe suikerpolitiek van de EU t.a.v. de rietsuikerproducerende landen. Ondertussen levert het maatwerk voor de lobbyisten achter deze politiek: de snoepindustrie.

Real partnership is what good trade relations should be about. It costs nothing to admit that our trading histories have been unequal, sometimes shockingly so.

Dat schrijft Michael Gidney, CEO van de Fairtrade Foundation (de Britse collega van Lily Deforce van ‘onze’ Max Havelaar, tegenwoordig Fairtrade Belgium).

Hij richt deze woorden aan David Cameron, die zopas op bezoek was in Jamaïca, de ex-suikerkolonie van het Britse rijk.

Sinds maandag verkoopt MARS zijn repen met Fairtrade-gecertificeerde cacao in het Verenigd Koninkrijk. In het persartikel dat hierrond werd uitgestuurd, uiteraard geen woord over hoe MARS – volgens The Guardian – agressief lobbyde bij de EU, voor een aanpassing van haar suikerpolitiek, waardoor de rietsuikerboeren in het Zuiden in de armoede worden gestort. Of hoe die MARSrepen wel fairtradecacao bevatten, maar géén fairtradesuiker. Desondanks prijkt er wél een nieuw fairtradelabel op de wikkel.

En verder in het persbericht weer het mantra van hoe boeren moeten geholpen worden met meer cacao te produceren. De absolute strijdpunten van fair trade [ betere prijzen en onderhandelingsmacht voor de cacaoboer(in) ] blijken geen issue.

Ik legde je dat hier al eerder uitgebreid uit, maar het mag nog eens gezegd, met de Week van de Fair Trade die vandaag begint: “Mars berooft rietsuikerboeren van inkomen, maar gunt cacaoboer faire bonus van 0,002 dollarcent“.

Volgens CNN, februari 2014:

“In 1980 the international cocoa price was $3,750 a tonne — equivalent to $10,000 a tonne in 2013. Nowadays it is considered high at roughly $2,800 a tonne.”

Cacaoboeren moeten in de logica van chocolademakers dus steeds meer produceren voor steeds minder loon. 3000 euro voor een ton cacao – zo bevestigden me diverse bronnen – geldt volgens westerse chocoladehandelaars momenteel als een goede prijs. De koopkracht van een Belg mag dan al jarenlang nauwelijks vooruitgegaan zijn, de cacaoboer viel in 35 jaar tijd terug tot hooguit een derde van zijn inkomsten in 1980.

Snoepers krijgen ondertussen echter steeds minder waar voor hun geld, als ze bijv. een MARS-reep kopen. De repen worden steeds kleiner, maar de prijs blijft dezelfde. Dit onder het mom van gezondheidsbeleid. Oxfam-Wereldwinkels stuurde gisteren een persbericht uit met als titel: “Zogezegd chocoladetekort helpt bedrijven om consument meer te laten betalen“. Deze bewering heb ik nog niet kunnen natrekken met bewijzen vanop het internet. Het lijkt niet ondenkbeeldig.

Hieronder geef ik mijn eerdere artikel, over de aanval van MARS op de rietsuikerboer, nog eens integraal. Het zou Gidney sieren toe te geven dat zijn partnerschap met MARS, dat van een kolonie dan wel een satelliet is, met de almachtige chocoladegigant.

http://www.foodbev.com/news/mars-chocolate-makes-first-mars-bars-featuring-fairtrade-certified-cocoa/

NIEUWE VERPAKKING REPEN MARS IN HET VERENIGD KONINKRIJK

Mars berooft rietsuikerboeren van inkomen; gunt cacaoboer faire bonus van 0,002 dollarcent

maandag, 23 februari 2015

Suiker geldt als de grondstof zonder vrienden. Geen snoepmerk dat er zich graag openlijk mee associeert.

Maar suiker maakt wel vriendschappen. Zij het ongewone. In The Guardian zaterdag:

“No brand wants to headline its presence in their product,” Gidney says. “Chocolate manufacturers will highlight Fairtrade cocoa, but never sugar.”

Michael Gidney is CEO van keurmerkorganisatie Fairtrade UK.

(no) sugar daddy love

WEER EEN NIEUW FAIRTRADELABEL

WEER EEN NIEUW FAIRTRADELABEL

De Mars-repen in het Verenigd Koninkrijk en Ierland gaan vanaf september gemaakt worden met 100% fairtradecacao. Het bedrijf gaat vanaf 2016 jaarlijks twee miljoen US$ aan fairtradepremies betalen (i.e. 1.3 miljoen Britse pond). Het mag in ruil daarvoor het nieuwe fairtradekeurmerk op de wikkels afdrukken.

chocoladebedrijven steeds meer duurzaam?

Op haar website beschreef Oxfam Fair Trade mei 2009 “hoe chocoladebedrijven steeds duurzamer werden“. Men leest er heden-ten-dage de kaarten voorzeker anders. Vredeseilanden bouwde haar voorjaarscampagne rond de goede werken van Mars. En Fairtrade UK stuurde mét Mars vrijdag 21 februari – één dag voor de suikerstory in The Guardian – dit triomferend persbericht uit.

Mars houdt (spaarzaam) van arme (cacao)boeren

Als chocoladeverkoper is Mars – met een netto verkoopresultaat van 18,5 miljard US$ – de grootste van de wereld. Sinds deze week is het ook de eerlijkste. Of “op weg naar“, zoals Tony’s dat nog slimmer zou verpakken. Want fairtradesuiker, die moet Mars niet.

Mars houdt niet van rietsuikerboeren

Afgelopen zaterdag noemde The Guardian Mars als één van de drie grote lobbyisten, die Europa ervan overtuigden om hun suikerbeleid aan te passen. Europese bietsuiker mag voortaan weer – flink gesubsidieerd door de EU – de wereldmarkt verzieken.

Die suikerhervorming gaat volgens de Engelse overheid 6,5 miljoen mensen in de ACP-landen in de armoede storten. Zij betalen de prijs voor goedkope suiker voor de industrie. Men voorspelt een prijsdaling van meer dan 20%. Wellicht niet dat je reep Mars hiermee goedkoper zal worden. Fairtradekeurmerk of niet.

Mars rekent zich rijk aan fairtrade

Mars’ calorierijke snackreep weegt 51 gram en bestaat voor 33 gram uit suiker.
Aan het slopen van de suikerprijs is haar dan ook veel gelegen, uiteraard.
Hoeveel procent cacao in de reep verwerkt zit, vind ik nergens terug.

In zijn fabriek in Berkshire* rollen er jaarlijks ca. 1 miljard Marsrepen van de band.
Ze kosten op de Britse eilanden zo’n 50 pence per stuk. Ongeveer 0.77 U.S. dollar.
1.3 miljoen pond premie verdeeld over 1 miljard repen maakt 0,13 pence per reep.
Twee miljoen $ premie verdeeld over 1 miljard repen maakt 0,002 dollarcent per reep.

MARS maakt per reep een brutto winst van 1 pence**. Dat is 0.0155 US$ per reep.
Maar het gaat Mars eigenlijk niet over de prijs van cacao, natuurlijk …

En bij nader inzien ook niet om de vriendschap met dat gekke fairtradekeurmerk.
Al staat het nieuwe cacaolabel binnenkort toch maar mooi mee vanop de verpakking zgn. eerlijke(re) MARS suikerbommen te slijten aan de duurzaamheidsminnende consument.

* En ook nog eens jaarlijks 12 miljard Maltersers. Sinds 2012 ook Fairtrade.
** Nestlé zou 0.5 pence brutto winst maken per KitKat.

Fairtrade Belgium over Mars – #pleisterhandel

pleister

Raf Van den Bruel, verantwoordelijke Supply Chain Relations bij Fairtrade Belgium, mailde me i.v.m. wat ik beschreef onder de noemer Mars Havelaar: Mars-repen bestaan voor 65% uit oneerlijke suiker, maar voor de cacao krijgt het een FT-medaille opgespeld.

Ik ken Raf – door zijn tijd bij Oxfam Fair Trade – als een ernstig man. Wat hij mailde:

-Het engagement dat Mars kiest voor FT cacao en voor de structurele versterking van West-Afrikaanse cacaoboeren is reëel. Het gaat overigens over meer dan een premie van 200 USD/ton cacaobonen. (komt ongeveer overeen met 10.000 ton cacaobonen die volgens de fairtrade standaarden zullen gesourced worden). De Fairtrade trade standards zorgen voor een sterkere positie van de vele kleine gemarginaliseerde cacaoproducenten op lange termijn. En dit in een complexe cacaoketen waar de positie van hen echt wel het probleem is, is wel een behoorlijke stap.

-Europese regelgeving ten nadeel van suikerrietproducenten: hier zijn wij tevens niet blij mee en baart ons zorgen. Dat kan je erop nalezen bv. http://www.fairtrade.org.uk/en/media-centre/news/october-2014/sugar-price-crash-could-push-200k-people-into-poverty

Heel concreet ondersteunt Fairtrade Int. en wijzelf FTAO, die in de Europese beslissingsmacht op dit gebied mee speelt. FTAO http://www.fairtrade-advocacy.org/.

Een wat te haastig geformuleerd antwoord, naar mijn goesting, maar goed, we zijn niet De Standaard of De Knack.

kritiekloze marketing

Iedere stap vooruit is een goede. Ik vind het echter zorgwekkend dat een bedrijf (Mars), dat actief aanstuurt op het doen in elkaar storten van de suikerprijs, zonder duiding hieromtrent, zoveel kritiekloze en zelfs positieve pers krijgt omwille van die FT-move.

Dat ligt niet aan Fairtrade UK (of Fairtrade Belgium) – dat is een marketingbureau en moet doen waarvoor het betaald wordt – maar aan een belabberde pers, ik weet het.

verwarrend

Voor wanneer zouden we dergelijke stapjes ook mogen verwachten van Mars en Nestlé, bij ons in de Lage Landen? Op een nieuwe Engelstalige fairtadeblog schrijft de auteur (anoniem, hij/zij is momenteel werkzaam in de harde financiële sector) :
Spot the difference: Nestle’s confusing cocoa plan“.

On a recent trip to Germany, I was surprised to notice that the Fairtrade mark was missing from a Kit Kat chocolate bar I saw in the supermarket. So I picked up the bar to take a closer look and realised that I unfortunately, I wasn’t mistaken – Kit Kat is not Fairtrade certified in Germany in contrast to the variety sold in the UK. It seems that not all Kit Kats are created equal.

band-aid trade

Edward Carr (verbonden a.d. University of South Carolina) blogt zonder mondmasker. Ookal beleefden we een fairtradestorm die wél veel zand deed opwaaien, toen hij vorig jaar schreef in “Fairtrade never worked. Why is everyone so excited now?“:

[…] this whole discussion completely misses the point. Fairtrade doesn’t work as a development tool because, in the end, Fairtrade does absolutely nothing to address the structural inequalities faced by those in the primary sector of the global economy relative to basically everyone else.

[…] it brutally rips the Fairtrade band-aid off the global economy, and strips away any feeling of “doing our part” from those who purchase Fairtrade products.

wie bij de hond slaapt…

Na jaren van dubbele groeicijfers is de verkoop van fairtradeproducten voor het eerst in jaren met meer dan 4% gekrompen in het Verenigd Koninkrijk (de grootste markt voor fairtradeproducten in Europa). Fairtrade UK wijt dat aan Aldi en Lidl. Nochtans verkopen die harde jongens toch ook fairtradeproducten.

KLIK VOOR HET BOEK

KLIK VOOR INFO OVER DIT BOEK

En het was toch ook m.n. Fairtrade International Germany dat Lidl aanspoorde haar fairtradekoffie aan hogere prijzen dan nodig was te verkopen. Om een aantoonbaar (prijs)verschil te kunnen bewijzen, tussen reguliere en zogenaamd eerlijke koffie. Zo staat het althans te lezen in de studie “Who Really Benefits from Fairtrade? An Analysis of Value Distribution in Fairtrade Coffee” van Silje Johannessen & Harold Wilhite, op het serieuse tandfonline.com.

Handel is geen goedkoop vlooiencircus. Handel Is Oorlog.

En Fairtrade International schiet zich daarbij al te vaak in eigen voet.

chocoladetekort: vragen en antwoorden bij herkomst (b)(r)ietsuiker Tony’s Chocolonely

In de reeks Kerstuniversiteit 2014 (sic!) proberen we uit te leggen hoezo de cacaoboer arm blijft. Vandaag blijkt de hipste niet zondermeer de zoetste van de klas.

naast chocolade ook verontwaardiging on g elij k ver dee l d ?

ongelijk verdeeld-klein

Tony’s Chocolonely zit zonder traceerbare cacao. Vervelend, maar ze communiceren er pro-actief over op hun website. Dikke duim omhoog, dus.

Toch blijven er vragen onbeantwoord, wanneer je ze zelf niet openlijk stelt.

Op Rank-a-brand vroeg iemand zich iets af over de suiker in Tony’s chocolade.

KLIK VOOR WEBSITE RANK-BRAND

KLIK VOOR WEBSITE RANK-BRAND

Een pertinente vraag, waarop de redactie van de website niet antwoordde. Nochtans noemt de site Tony’s Chocolonely de duurzaamste chocolade van Nederland. Een gelofte waar duidelijke informatie hoort tegenover te staan. Want massachocolade is vaak ook vooral heel veel suiker. Rank-a-brand gaat kort in op de suiker, onderaan rankabrand.nl/chocolade-merken/Tony%27s+Chocolonely#detailed-report

KLIK VOOR DE SCORE OP RANK-A-BRAND

KLIK VOOR DE SCORE OP RANK-A-BRAND

suiker: symbooldossier oneerlijke handel

Suiker is een schoolvoorbeeld van protectionisme en oneerlijke handel.

In haar jaarFAIRslag 2014 zegt Tony’s Chocolonely:

De volgende stappen zijn dat we ook onze cacaoboter en suiker traceerbaar willen hebben. Dan weten we ook van deze ingrediënten precies door wie en onder welke omstandigheden ze zijn geproduceerd.

Wanneer dit op orde zal zijn, blijft onbeantwoord.
Ook staat er te lezen:

De premie voor de suiker (Fairtrade mass balance) ging naar Coopecañera in Costa Rica. De premie voor onze rietsuiker in de chocolademelk kwam ten goede aan UBPC Rodrigo in Cuba.

Er wordt ook gesproken over:

kristalsuiker uit Europa: Fairtrade mass balance

suiker: slavernij in de rietsuikervelden

De ontstaansgeschiedenis van de fairtradebeweging ligt in de suiker- en bijhorende slavenhandel, twee eeuwen geleden.
In 1790 riep Elizabeth Heyrick haar medeburgers op om geen ‘met bloed besmeurde suiker’ te kopen. Heyrick doelde op suiker die geoogst werd door slaven in de
Britse koloniën. Elizabeth Heyrick leidde een burgerbeweging die wij tegenwoordig een niet-gouvernementele organisatie (NGO) zouden noemen.
Heyrick oogstte succes: de Britse East India Company zag zich gedwongen om suiker te importeren die niet door slaven was geoogst. Die overwinning vond navolging. Zo zou in het begin van de negentiende eeuw een andere NGO, de British and Foreign Anti-Slavery Society, een belangrijke rol spelen bij het afschaffen van de slavernij.

Ook vandaag teelt kinderarbeid nog welig in de suikerindustrie. Het machtige Tate&Lyle – de grote fairtradesuikerklant van Fairtrade International – werd bijvoorbeeld in 2013 hierover zwaar aangepakt door The Guardian.

Op basis van de twee bovenstaande feiten, zou je van Tony’s – dat van “slaafvrij” haar verkoopsargument maakt – meer daadkracht verwachten in deze. Ook in suiker zit een sterk verhaal.

openstaande vraag

Ik heb veel sympathie voor Tony’s missie. Dus hoorde ik bij hen, naar het antwoord op de openstaande vraag bij Rank-a-brand.

Ze willen eerst al hun cacao, incl. cacaoboter, op orde hebben, voordat ze focussen op suiker. Een richtdatum voor wanneer ze de suiker traceerbaar willen hebben, is er nog niet. Wat vandaag in hun repen wordt verwerkt, is nu de facto europese bietsuiker, waar elders Fairtrade rietsuiker (in het mass balance systeem, dus) voor wordt opgekocht.

Tony’s chocolade wordt gemaakt bij Barry Callebaut. Het vergde veel inspanningen, om van het bedrijf gedaan te krijgen met traceerbare cacao te willen werken.

hinkt Tony’s op twee benen?

Norbert Mergenmetz van chocoweb.nl noemt dit op twee benen willen hinken. Hij is erg scherp, terecht of onterecht, ik laat het oordeel aan u, de lezer:

Telkens als er iets wordt ontmaskerd, wordt de website van Tony’s Chocolonely aangepast.

Nadat lezers op koken.blog.nl (zie afbeelding hieronder) kritische vragen stelden, verdween de foto en het verhaal van het dorp, waar Tony begin 2011 beweerde, dat hun cacao vandaan zou komen.

In het onderstaande antwoord ging het tussen haakjes ook even over suiker. Sindsdien is dit publiekelijk geen topic meer.
Maar wat niet is, kan komen. En iedereen heeft recht om te leren. Wellicht vernemen we hierover van Tony’s, bij hun bezoek aan Hasselt, eerstdaags.

KLIK VOOR GROTERE WEERGAVE

KLIK VOOR GROTERE WEERGAVE

Uit de reeks: Kerstuniversiteit 2014