Provincie zet wereldwinkel Bokrijk schaakmat

Dinsdag 12 mei verscheen dit artikel in het Belang Van Limburg. Twee dagen na de zeer geslaagde Fairtradeday in Limburg. Dan doet de inhoud van dit artikel extra pijn aan het fairtradehart van de wereldwinkelvrijwilliger.

KLIK OP DE PRENT VOOR EEN GOED LEESBARE WEERGAVE VAN HET ARTIKEL

KLIK OP DE PRENT VOOR EEN GOED LEESBARE WEERGAVE VAN HET ARTIKEL


Limburg leeft letterlijk van de export. Dus vorm je maar best je toekomstige generaties tot wereldburgers. Zeker nu andere, (overzeese) delen van de wereld de spelregels van de wereldhandel steeds meer mee gaan bepalen. Steden en gemeenten plaatsen borden aan hun invalswegen, als trotse FairTradeGemeenten, die begrijpen dat fair trade naast het solidariteitsprincipe, ook een zaak is van welbegrepen eigenbelang.

Maar helaas, de wereldwinkel van Bokrijk moet nu wijken van het Provinciaal Domein Bokrijk. Dat terwijl binnen het SALK toerisme als een speerpunt bij uitstek wordt uitgespeeld. Op een zelfbewuste en sympathieke manier, solidaire wereldhandel uitdragen had daar zeker nog steeds haar plaats mogen in hebben.

“een pakje koffie zou 250 frank moeten kosten”

Met de Paasvakantie in zicht, een nieuwe kortreeks: “Paasuniversiteit 2014“. In 1993 berekenden de wereldwinkels dat een pakje koffie 250 frank (6 euro) zou moeten kosten…

… indien we hun* werk echt evenwaardig aan het onze willen waarderen…

* ‘hun’, dat waren de koffieboeren.

Daarmee komen we in de buurt van de prijzen die El Ceibo Chocolate en Moyee Coffee nu aanrekenen voor hun respectievelijk Boliviaanse chocolade en Ethiopische koffie.

Steeds meer ondernemers willen rond eerlijke handel aan de slag, maar schrikken van wat fair trade soms ‘maar‘ voorstelt. Even graaien uit het jubileumboek “Ondertussen schommelde de koffieprijs” (over 25 jaar Vlaamse wereldwinkels, d.d. oktober 1996).

Ik citeer uit de kritiek van de ondernemers en plak daaronder een ingescand artikel uit dat geschiedkundig naslagwerk van de Oxfam Wereldwinkels.

1995 – cacao / chocolade: Mascao Direct

Gisteren maakte ik reclame voor de eerlijkste chocolade van de wereld: die van de cacaoboeren van El Ceibo uit Bolivia.

Norbert Mergenmetz verkoopt die via zijn onlinewinkel “Chocoweb.nl“. In mijn blogpost “EL CEIBO – Bolivia: sold out wegens #nosellout” stelt hij:

In dat licht bezien is EL Ceibo wel grappig. Dat werd door de Wereldwinkels verkocht*, maar FLO (dus MaxH c.s.) wilden meer marge en commerciëler gaan. Men importeert nu cacaobonen en maakt hier zelf chocola met het Fair Trade merk. Dat druist m.i. geheel tegen de principes van Wereldwinkel en FT in.

Wij, Chocoweb, geven er de voorkeur aan dat de chocolade in het land van herkomst wordt gemaakt. Dat lukt lang niet altijd, maar we proberen ons in dat geval ervan te vergewissen dat er een zuivere, mooie, eerlijke relatie tussen chocolatier en cacaoboer bestaat.

* Norbert doelt op de cacaopoeder die de Vlaamse wereldwinkels ooit verkochten. Ook hadden ze Mascao-chocolade in de rekken, met cacao(boter) van El Ceibo (Bolivia) en MCCH (Ecuador).

In 1995 droomden de Oxfam-Werelwinkels er luidop van die Boliviaanse chocolade te gaan verkopen. Dat is er echter nooit van gekomen, ondanks de goede intenties:

MASCAO DIRECT

Bovenstaande scan komt niet uit het boek, maar maakt wel perfect het bruggetje naar…

1993 – koffie: Yambo Direct

Moyee Coffee uit Amsterdam moet ik hier niet meer voorstellen. Indien toch, bekijk even dit filmpje: Moyee Coffee op KASSA Groen (VARA).

Het principe van hun FairChain-idee in het kort:

Dat houdt in dat de koffie voor een goede prijs en ook organisch verbouwd wordt. Het belangrijkste verschil met fairtrade koffie is dat Moyee Coffee de koffie ook in Ethiopië wil gaan branden. Dat is nieuw, want meestal wordt koffie niet in het land van herkomst gebrand. Juist dat branden levert veel geld op. Dat gebeurt nu vooral in het rijke Westen en daar worden de koffiemultinationals rijk van.

Zoals je in het filmpje over Moyee Coffee uit de mond van de woordvoerder van Max Havelaar kon horen, zijn zij niet voor deze redenering te vinden. Het keurmerk is dan ook een commercieel bedrijf, dat er baat bij heeft veel producten te kunnen labelen. Noch El Ceibo, noch Moyee Coffee zien daar echter de zin van in.


Maar nieuw is dat idee van Moyee niet… In 1993 lanceerden de wereldwinkels hun Yambo Direct-koffie: “100% MADE IN COSTA RICA”. Dit vertelden ze aan de klanten:

Het revolutionaire is dat we de koffie daar ook nog eens ter plaatse laten branden en verpakken. We kopen dus een afgewerkt product.”

Helaas viel de kwaliteit tegen. Eind 1994 kwam de Cubita ter vervanging: een koffie die in Cuba ter plaatse werd gebrand en verpakt. Deze is echter ook niet meer te koop in de wereldwinkel. Bij Koffiecentrale.be is die nog wel verkrijgbaar.


DE YAMBO DIRECT WAS ANNO 1993 DE FAIRSTE KOFFIE VAN DE WERELD

DE YAMBO DIRECT WAS ANNO 1993 DE FAIRSTE KOFFIE VAN DE WERELD

Merk dus op dat op bovenstaande bladzijde de wereldwinkels in 1993 beweerden dat een pakje koffie 250 frank (6 euro) zou moeten kosten…

Waarmee we in de buurt komen van prijzen die El Ceibo en Moyee Coffee aanrekenen.

1984: de revolutie uitgesteld wegens onbespeelbaar terrein

De échte koffie- en chocoladerevolutie ging in de jaren negentig dus weer even snel aan de wereldwinkels voorbij als zij gekomen was.

Reeds in 1984 – zo leren we verder uit het jubileumboek – werd het woord ‘revolutie’ in wereldwinkelmiddens nog nauwelijks gebruikt. Op onderstaande bladzijde kan je dat lezen. En ook een stukje over tonijn uit Kaapverdië. De wereldwinkels waren toen erg streng in de leer. Tijdens de stemmingsronde over het invoeren van dit product werd het even spannend omdat de tomatensaus weliswaar biologisch dynamisch was, maar niet uit de Derde Wereld kwam. In 1986 werd de tomatensaus vervangen door tonijn in eigen nat.

REVOLUTIE IN EEN BLIK TONIJN MET TOMATENSAUS

OVER REVOLUTIE EN EEN BLIK TONIJN IN TOMATENSAUS

Verschenen in de reeks: Paasuniversiteit 2014

zoveel doktors, zoveel remedies voor zieke sector fairtradekoffie #ChubbyCheckerCoffee

Heel veel sterk begane mensen zijn het erover eens: er schort wat aan de fairtradekoffie. Is het probleem de smaak, dan ben je in de Wereldwinkels op het juiste adres. Ze worden ondergewaardeerd als speciaalzaak in betaalbare kwaliteitskoffie. Over smaak kun je gaan twisten en beven als Chubby Checker op een cafeïnetrip, maar waar al die betrokken personen het over eens zijn, is dat het label (de labelS) eerder onderdeel vàn dan oplossing voor het probleem van unfair trade is.

Twee links, twee geluiden, nu: beide zoeken ze de oplossing voor unfair trade in de keten. Wie is de dissidentste en wie de efficiënste dokter in de zaal? Ik laat het aan jou.
1. Moyee Coffee: http://goo.gl/lhfnzf      |      2. Oxfam-Wereldwinkels: http://goo.gl/AEiFw0

OXFAM WW EN MOYEE OVER FAIRE KOFFIEKETENS

MOYEE COFFEE EN OXFAM WW OVER FAIRE KOFFIEKETENS

het probleem volgens Moyee Coffee: “labels zijn hol”

Keurmerken als Max Havelaar zijn hol omdat van de opbrengst van uw kopje kopje koffie slechts 1 procent naar de koffieboer gaat,

beweerde Guido van Dijk van Moyee Coffee uit Amsterdam, in de Volkskrant.

Er zijn veel keurmerken, aangezien bedrijven zich niet aansloten bij Max Havelaar […] hoe meer labels, hoe meer verwarring bij de klant. Zo houd je als merk de controle, want […] omdat hij (= de klant nvdr) niet precies weet hoe het zit, gelooft hij wat de reclames hem willen wijsmaken.

De hausse aan labels bracht concurrentie, die ook tot gevolg had dat de ‘oude’ keurmerken concessies deden […] door toenadering te zoeken tot de multinationals.

het probleem volgens Oxfam-WW’s: “meesurfen op de trend”

Oxfam-Wereldwinkels publiceerde onlangs haar mening over de trend. Daar klinkt het:

Sinds de eerste experimenten met de import van fairtradekoffie bijna een halve eeuw geleden, zijn zowel de koffiewereld als de fairtrademarkt sterk geëvolueerd.

De gelabelde fairtradekoffiesector is ondertussen geïntegreerd in de conventionele koffiehandel en –keten, die niet alleen lang is, maar ook beperkt traceerbaar en weinig transparant. Dat is een goede zaak voor de volumes, maar betekent ook een verlies aan transparantie in de keten voor de fairtradekoffies. De wet van de sterkste wint aan terrein.

EERSTE CONCLUSIE: beide zijn het EENS, dat er iets moet veranderen inzake transparantie en dat ook fair trade in steeds meer marktmacht voor Big Coffee resulteert.

Moyee Coffee: WAT moet er anders?

die labels zijn hol, vooral omdat ze op de boer en de groene boon zijn gericht. Dat is maar een beperkt deel van de keten, helemaal als je dat beziet in toegevoegde waarde.

Max Havelaar en fair trade zijn bedacht om de koffieketen te veranderen, eerlijker te maken. Dat gaat op deze manier niet lukken. Niet als het zich richt op de boeren, en niet als het optreedt als het schoothondje van de multinationals in plaats van de waakhond die de tijd en aandacht verlegt naar partijen die het systeem willen veranderen en de keten willen verbeteren.

Oxfam-Wereldwinkels: WAT moet er anders?

Oxfam geeft een voorbeeld uit Honduras:

De koffiesector in Centraal-Amerika heeft zwaar te lijden onder de koffieroest […] De kleine producenten […] worden het hardst getroffen. Gecombineerd met de lage marktprijs betekent deze situatie harde tijden […]. De Hondurese coöperatie Comsa daagt haar producenten uit om zelf veel meer ondernemend en creatief te zijn in vernieuwende productietechnieken.

De organisatie heeft oog voor het gebruik van hoogwaardige variëteiten die de beste kwaliteit geven. Voor kleine koffieboeren is die kwaliteit noodzakelijk om in de markt van morgen te kunnen concurreren met de industriële productie van Brazilië.

TWEEDE CONCLUSIE: men is het EERDER ONEENS met elkaar – Oxfam legt de focus op (pech voor) de boer en de noodzaak tot verbeterde technieken (zoals de keurmerken); Moyee ziet niet zozeer bij de boer het probleem, alswel bij het gebrek aan toegevoegde waarde dat in het zuiden blijft.

Moyee Coffee: HOE moet het en DOEN ZE HET ZELF anders?

HOE moet het anders:

Fair trade schiet gewoon niet op, zo simpel is het. Geen enkel op de boer of boon georiënteerd programma kan de balans tussen koffieproducerende en consumerende landen herstellen.

Anders zou het zijn wanneer bijvoorbeeld Ethiopië de bonen niet groen zou exporteren maar ter plekke zou branden. Dat mag best gedaan worden door die multinationals, […] maar liever nog door lokale branders. Omdat gebrande bonen ongeveer drie tot vijf keer meer opbrengen, zou Ethiopië er twee miljard extra aan verdienen. Een bruine boon is gemiddeld 3 tot 5 keer meer waard dan een groene boon. Dat is wat FairChain koffie is.

hoe DOEN ze het anders: FAIRCHAIN [ lees ook ]

Moyee is een 50-50 joint venture met lokale Ethiopische ondernemers. De winst uit de verkoop van de koffie wordt 50-50 verdeeld. Bovendien betaalt Moyee 20% meer voor de bonen dan de marktprijs en dus heel veel meer dan de minimumprijzen die Fairtrade hanteert.

UNFAIR TRADE: DE WINSTEN ZIJN VOOR HET NOORDEN, VOOR HET ZUIDEN RESTEN DE KRUIMELS

UNFAIR TRADE = DE WINSTEN WORDEN VOORAL GEMAAKT IN HET NOORDEN

De koffie wordt nu nog in Nederland gebrand. Als de campagne goed verloopt, gaan ze dit vanaf de volgende oogst in Ethiopië doen.

FAIRCHAIN = MEER TOEGEVOEGDE WAARDE IN HET ZUIDEN REALISEREN

FAIRCHAIN = MEER TOEGEVOEGDE WAARDE IN HET ZUIDEN REALISEREN

Oxfam-Wereldwinkels: HOE moet en DOEN ZE HET anders?

Volgens Oxfam is hun werk in de koffiesector verre van gedaan. Er is nood aan meer transparantie en korte ketens.
Eerst hoe Oxfam het anders DOET: KORTE KETEN – opnieuw naar Honduras:

De boeren investeerden in een ‘koffiewascentrale’ en exportverwerkingsfabriek om hun koffiebessen te verwerken tot ‘perkamentkoffie’ en vervolgens tot exporteerbare groene koffie van topkwaliteit. Daarna komt Oxfam Fair Trade op de proppen.

Oxfam koopt de groene koffie rechtstreeks aan van Comsa. Eenmaal in België worden de groene koffiebonen gebrand en verpakt bij een externe brander, en door Oxfam Fair Trade op de markt gebracht.

Over HOE het volgens Oxfam anders zou moeten:
Oxfam-Wereldwinkels maakte in oktober 2013 een ketenanalyse van koffie: [ LINK ]

Actoren zoals koffiehandelaars en -branders hebben hun macht in de keten aanzienlijk uitgebreid ten opzichte van producenten, lokale handelaars en overheden van producerende landen. We stellen een groeiende asymmetrie in de koffieketen vast: langs producentenzijde valt een toenemende fragmentatie waar te nemen, terwijl langs koperszijde een toenemende concentratie plaatsvindt.

Om de concentratie in nationale, regionale en internationale markten tegen te gaan zijn nieuwe beleidsinstrumenten en -organen nodig. Het zijn onze overheden die moeten voorkomen dat bedrijven hun machtspositie gebruiken om op kosten van de producent en consument hun winstmarges te verhogen.

LEES DE PUBLICATIES VAN OXFAM-WERELDWINKELS OVER DE KOFFIEKETEN

LEES DE PUBLICATIES VAN OXFAM-WERELDWINKELS OVER DE KOFFIEKETEN


DERDE CONCLUSIE:
A. men is het EENS over de analyse dat er een probleem is inzake machtsconcentratie binnen de koffieketen
B. men is het ONEENS, over waar fairtraders ZELF in de keten moeten ingrijpen.
  • 1. Moyee wil meer toegevoegde waarde realiseren in het zuiden (middels koffie telen én branden) en zoekt zakenpartners (middels joint venture) – ze willen af van de praktijk waarbij het zuiden als louter grondstoffenleverancier dient;
  • 2. Oxfam concentreert zich als handelaar op de boer, eerder dan op de keten; het kiest voor directe import van groene koffiebonen en gebruikt dit als opstap om het geïnstitutionaliseerd onrecht binnen de grondstoffenketens aan te klagen.

SLOTCONCLUSIE


Moyee en Oxfam moeten elkaar weten te vinden. In de koffierekken van de Oxfam-Wereldwinkels, bijvoorbeeld.

Wie er nu de fairste dokterspraktijk op nahoudt? Oninteressante vraag. Laat Chubby Checker en zijn Twisten maar voor de Fat Boys. Het oordeel is verder aan jou…